'Chìa khóa' mở cửa vào kỷ nguyên mới

Từ "quản lý và kiểm soát" sang "kiến tạo và mở đường"

Thực tiễn phát triển cho thấy, thể chế vừa là động lực, nhưng có lúc cũng trở thành “điểm nghẽn” nếu không kịp thời đổi mới, hoàn thiện cho phù hợp. Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh: "Điểm nghẽn của điểm nghẽn là thể chế". Nếu không tháo gỡ được những rào cản pháp lý chồng chéo, chúng ta sẽ tự trói chân mình trước những cơ hội của thời đại.

Đoàn đại biểu Đảng bộ thành phố Đà Nẵng dự Đại hội XIV của Đảng

Trong dòng chảy của kỷ nguyên mới, thể chế không đơn thuần là những văn bản pháp luật để quản lý xã hội, mà phải trở thành "đòn bẩy" thúc đẩy sự phát triển. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng xác định rõ: thể chế chính là đột phá của đột phávà nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế phát triển đồng bộ, hiện đại, hội nhập, bảo đảm thông suốt từ xây dựng chính sách đến tổ chức thực hiện, coi đây là điều kiện tiên quyết để khơi thông và phát huy hiệu quả các nguồn lực xã hội.

Việc xây dựng thể chế cần chuyển mạnh tư duy từ “quản lý và kiểm soát” sang “kiến tạo và mở đường”, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, là chủ thể của quá trình phát triển. Các chính sách phải rõ ràng, minh bạch, dễ tiếp cận, dễ thực hiện, giảm tối đa chi phí tuân thủ, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh an toàn, thuận lợi và bình đẳng cho mọi thành phần kinh tế. Thể chế phải thực sự trở thành công cụ thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đồng thời bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội.

Cùng với đó, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng minh bạch, ổn định và có tính cạnh tranh quốc tế là yêu cầu cấp thiết. Xây dựng khung pháp lý linh hoạt cho kinh tế số, kinh tế xanh; đây là dư địa để Việt Nam tạo ra những bước nhảy vọt về năng suất lao động.

Thực thi chính sách - thước đo hiệu quả quản trị

Thắng lợi của một chủ trương không nằm ở việc ban hành nghị quyết, mà ở hiệu quả hiện hữu trong đời sống nhân dân. Dù thể chế có hoàn thiện đến đâu, nếu khâu thực thi yếu kém thì chính sách vẫn chỉ nằm trên mặt giấy. Thực tiễn những năm qua cho thấy, "điểm nghẽn của điểm nghẽn" đôi khi nằm ở chính thái độ và năng lực thực thi công vụ.

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh việc gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng thể chế và tổ chức thực hiện. Để tạo ra đột phá, yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực; xác định rõ trách nhiệm cá nhân, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu; phát huy tính chủ động, sáng tạo của các cấp, các ngành; đồng thời khắc phục tâm lý né tránh, sợ sai trong thực thi nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại, liêm chính, phục vụ. Chuyển đổi số trong quản lý nhà nước được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi, tăng tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của cơ quan công quyền. Khắc phục triệt để tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm. Mọi chủ trương lớn phải được cụ thể hóa bằng các dự án, đề án có lộ trình, nguồn lực và thời gian hoàn thành rõ ràng. Kết quả thực thi chính sách là thước đo cao nhất về hiệu quả quản trị; thước đo duy nhất để đánh giá cán bộ; tạo môi trường pháp lý an toàn để khuyến khích những người có tâm, có tầm, dám đột phá vì lợi ích chung, từ đó tạo ra động lực thực thi mạnh mẽ trong toàn hệ thống.

Mục tiêu cuối của mọi nỗ lực cải cách thể chế và nâng cao năng lực thực thi chính là xây dựng một môi trường phát triển Hiệu quả - Minh bạch - Bền vững. Môi trường đó phải khuyến khích đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; đồng thời bảo đảm ổn định chính trị - xã hội, củng cố niềm tin của nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp đối với sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước.

Thông qua việc hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả thực thi, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt phát triển; thị trường đóng vai trò chủ yếu trong phân bổ nguồn lực; xã hội và người dân được tạo điều kiện tham gia tích cực vào quá trình phát triển đất nước.

Đột phá về thể chế và thực thi theo tinh thần Đại hội XIV không chỉ là một khẩu hiệu chính trị, mà là yêu cầu từ thực tiễn, là đột phá mang tính nền tảng, có ý nghĩa quyết định đối với việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Việc xây dựng thể chế đồng bộ, hiện đại gắn với nâng cao hiệu quả thực thi sẽ tạo môi trường phát triển thông thoáng, minh bạch và bền vững, qua đó phát huy mạnh mẽ nội lực, tranh thủ ngoại lực, đưa Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và ngày càng thịnh vượng.

Nguyễn Ngọc Thái