Chiêm ngưỡng linh vật ngựa và long mã tại Cố đô Huế

Ngày 5-2, tại không gian Viện Cơ Mật, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức khai mạc triển lãm chuyên đề Ngựa và long mã trong văn hóa cung đình thời Nguyễn.

Triển lãm nhằm giới thiệu và tôn vinh hình tượng ngựa và long mã, những biểu tượng có vị trí đặc biệt trong đời sống văn hóa, tư tưởng, nghi lễ cũng như nghệ thuật cung đình triều Nguyễn.

Theo Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế, trong văn hóa phương Đông, long mã là bước chuyển hóa, sự kết hợp đặc biệt hay là sự hóa thân giữa rồng, lân và ngựa.

Trong Phật giáo, long mã còn được xem là linh vật khi cõng Luật Tạng - một trong ba bộ phận cốt lõi của Tam Tạng kinh điển.

Linh vật này báo hiệu điềm lành, là biểu tượng của sự thông thái, trường thọ, sự cao quý và niềm hạnh phúc vô song, đồng thời có công dụng ngăn chặn những yếu tố bất lợi trong phong thủy.

Do đó, hình tượng long mã xuất hiện phổ biến trong kiến trúc, mỹ thuật cung đình và dân gian. Tại Huế, long mã thường được gặp trên các bức bình phong.

Hình tượng này cũng xuất hiện trên logo Festival Huế từ năm 2000 và trở thành biểu tượng nhận diện xuyên suốt các kỳ lễ hội cho đến nay.

Trong khi đó, ngựa là con vật đứng thứ 7 trong 12 con giáp, biểu tượng của sức mạnh và sự bền bỉ.

Dưới triều Nguyễn, ngựa giữ vai trò quan trọng trong các hoạt động quân sự, vận chuyển, nghi lễ và để lại dấu ấn sâu đậm trong mỹ thuật cung đình thông qua kiến trúc, điêu khắc, hội họa và các vật dụng hoàng gia.

Năm 1826, Hoàng đế Minh Mạng cho thành lập Viện Thượng Tứ trong Kinh thành Huế nhằm nuôi dưỡng, huấn luyện và quản lý các hạng ngựa như ngự mã (ngựa dành riêng cho vua), lộ mã (ngựa kéo xe), nghi mã (ngựa phục vụ nghi lễ) và sai mã (ngựa sai phái). Hệ thống quy định chặt chẽ từ tuyển chọn, chăn nuôi và huấn luyện thể hiện sự quản lý quy củ của nhà nước quân chủ đối với lực lượng này.

Thông qua hệ thống hiện vật, tư liệu và hình ảnh, triển lãm mang đến cho công chúng cái nhìn sâu sắc về vai trò của ngựa trong đời sống cung đình xưa, đồng thời giới thiệu hình tượng long mã như biểu trưng cho điềm lành và khát vọng hưng thịnh của quốc gia.

Người dân chụp những hình tượng ngựa và long mã trên các cổ vật.

Rất đông người dân đến theo dõi triển lãm "Ngựa và long mã trong văn hóa cung đình thời Nguyễn".

NGUYỄN DO