Chiêm ngưỡng loạt tranh quý của vua Hàm Nghi tại Hà Nội

Tranh "Phong cảnh với cây bách (Menthon-Saint-Bernard)." (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Lần đầu tiên, du khách tại Hà Nội có dịp tận mắt xem một số lượng lớn tranh của vua Hàm Nghi qua triển lãm "Trời, Non, Nước | Allusive Panorama."

Sự kiện do Art Nation, Viện Pháp tại Việt Nam và Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám phối hợp tổ chức, diễn ra từ 24/4 đến 10/5 tại Nhà Thái Học thuộc di tích này.

Trước đó vào tháng 3/2025, loạt tranh đã lần đầu được trưng bày tại Điện Kiến Trung, Đại nội Huế, thu hút 110.000 lượt tham quan. Hà Nội là chặng thứ hai của triển lãm.

"Trời, Non, Nước | Allusive Panorama" là sự kiện phi thương mại (không giao dịch tranh), mang đến 20 tác phẩm được quy tụ từ 10 bộ sưu tập tư nhân. Loạt tranh hiện đã được hồi hương, các chuyên gia thẩm định và bảo quản, phục chế.

20 tác phẩm khắc họa phong cảnh Algeri và vùng Đông Nam nước Pháp, được thể hiện theo trường phái Ấn tượng và Hậu ấn tượng, chất chứa nỗi niềm của cựu hoàng ở nơi lưu đày xa xứ.

Giám tuyển triển lãm gồm nhà nghiên cứu mỹ thuật Ace Lê và Tiến sỹ Amadine Dabat - hậu duệ đời thứ năm của cựu hoàng Hàm Nghi. Cô là cháu nội của Anne Dabat - con gái của công chúa Như Lý, cháu ngoại của vua Hàm Nghi.

Cựu hoàng Hàm Nghi (1871-1944) là hoàng đế thứ tám vương triều Nguyễn, nổi tiếng là vị vua yêu nước phát động đã phong trào Cần Vương chống Pháp và là họa sỹ đầu tiên của Việt Nam.

Ảnh tư liệu về vua Hàm Nghi.

“Cựu hoàng Hàm Nghi (1871–1944) được biết đến rộng rãi trong sử ta với tư cách một vị anh hùng dân tộc, người phát động chiếu Cần Vương rồi bị thực dân Pháp bắt và lưu đày tại Algeria đến khi qua đời.

Tuy nhiên, lịch sử mỹ thuật lại lãng quên ngài trong gần 100 năm qua. Ít người biết rằng, ngài là họa sỹ Việt đầu tiên được đào tạo theo giáo trình hàn lâm Tây phương, mở ra buổi bình minh cho dòng mỹ thuật Đông Dương, cũng là chương đầu tiên của mỹ thuật hiện đại Việt Nam,” giám tuyển Ace Lê cho biết.

Trong quãng thời gian lưu đày ở Algeria, vua Hàm Nghi luôn âm thầm nuôi dưỡng giấc mộng hồi cố và đã tìm tới hội họa để giãi bày tâm tư.

“Như vậy, có thể nói, các tác phẩm này [...] là một phần đời tôi; tôi đọc thấy qua tranh mình vẽ: thăng trầm trong những suy nghĩ u buồn của tôi, niềm vui trong tôi cùng muôn vàn sắc thái của nó, tôi lần lượt là ủi từng nếp gấp trong trái tim mình, và với tôi, nguồn cảm hứng để khai thác chính là sự khích lệ và những niềm an ủi” - trích thư nháp cựu hoàng gửi đại tá De Gondrecourt, nguồn từ nghiên cứu của Tiến sỹ Amandine Dabat.

Tranh quang cảnh tại hồ Geneva - "Bờ hồ rợp bóng cây (hồ Geneva)."

Trong lần triển lãm này, Trời, Non, Nước | Allusive Panorama" còn là hoạt động hưởng ứng kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026). Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám, ông Lê Xuân Kiêu nhận xét sự kiện sẽ mang đến những đóng góp quan trọng cho việc biến không gian di tích này thành một không gian sáng tạo.

"Việc trưng bày các tác phẩm của cựu hoàng tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám là lời tôn vinh dành cho những giá trị tri thức vốn luôn được đề cao trong lịch sử dân tộc. Chúng tôi tin rằng triển lãm sẽ đưa di tích trở thành điểm hẹn cho công chúng trong dịp lễ năm nay, tiếp tục nuôi dưỡng mạch nguồn văn hóa" - ông Kiêu nhận xét.

Giám đốc Viện Pháp tại Việt Nam - ông Éric Soulier kỳ vọng sự kiện giúp công chúng có cơ hội tiếp cận cựu hoàng Hàm Nghi qua góc nhìn cảm xúc của một nhân vật lịch sử đặc biệt và một nghệ sỹ tài hoa.

"Viện Pháp tại Việt Nam tin rằng dự án ý nghĩa này đã và sẽ góp phần thúc đẩy đối thoại văn hóa, đồng thời làm nổi bật những gắn kết bền chặt giữa hai quốc gia, đặc biệt trong lĩnh vực nghệ thuật và di sản,” ông Éric Soulier chia sẻ.

(Vietnam+)