Chiến khu Vạn Thắng - Dấu son lịch sử trên quê hương Đồng Lương

Bến Cánh Tráng - địa danh ghi dấu nơi lực lượng du kích Chiến khu Vạn Thắng xuất quân theo đường thủy.

Được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia theo Quyết định số 921/QĐ-BT ngày 20/7/1994, Chiến khu Vạn Thắng trở thành “địa chỉ đỏ” mang giá trị giáo dục truyền thống cách mạng sâu sắc, thể hiện tinh thần kiên trung, bất khuất của Nhân dân Phú Thọ đối với thế hệ trẻ.

Nhắc đến Đồng Lương là nhắc đến Chiến khu Vạn Thắng - một trong những căn cứ cách mạng tiêu biểu của tỉnh trong thời kỳ tiền khởi nghĩa. Được hình thành từ năm 1944 dưới sự khởi xướng của ông Nguyễn Phiên, đến 23/6/1945, Chiến khu Vạn Thắng chính thức trở thành nơi tập hợp, huấn luyện lực lượng cách mạng chuẩn bị Tổng khởi nghĩa Tháng Tám. Từ đây, các đội du kích đã tham gia giành chính quyền ở huyện Cẩm Khê, huyện Yên Lập và thị xã Phú Thọ (cũ), góp phần vào thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 trên quê hương Đất Tổ. Sau cách mạng, Đồng Lương tiếp tục giữ vai trò quan trọng là nơi thành lập xưởng quân khí Vạn Thắng và bảo vệ nhiều tài sản của Nhà nước trong những ngày đầu kháng chiến.

Hiện nay, quần thể di tích gồm 5 địa danh gắn với quá trình hình thành và hoạt động của chiến khu: Gò Nhà Dầm, Gò Tròn, Gò Đá Giải, Gốc đa xóm Đồi và Bến Cánh Tráng.

Đồng chí Vi Thị Tố Loan - Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã cho biết: Chiến khu Vạn Thắng không chỉ là niềm tự hào của người dân Đồng Lương mà còn là di tích lịch sử quý giá của tỉnh. Việc bảo tồn, phát huy giá trị di tích không đơn thuần là gìn giữ những công trình, địa điểm lịch sử mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ, đồng thời mở ra cơ hội phát triển du lịch văn hóa của địa phương.

Cùng với bảo vệ hiện trạng di tích, xã đẩy mạnh tuyên truyền giá trị lịch sử của Chiến khu Vạn Thắng thông qua lịch sử Đảng bộ địa phương, các hoạt động giáo dục truyền thống trong trường học, sinh hoạt chính trị, văn hóa và các dịp kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám, Quốc khánh 2/9.

Tuy nhiên, trải qua hơn 80 năm, nhiều dấu tích vật chất của Chiến khu Vạn Thắng đã bị xuống cấp, mai một. Nhiều địa điểm của di tích nằm xen kẽ trong khu vực sản xuất nông, lâm nghiệp của người dân, giao thông đi lại khó khăn...

Theo ông Điêu Tiến Độ - Trưởng Tiểu ban quản lý các di tích lịch sử, văn hóa xã, điều trăn trở nhất là nhiều dấu tích gốc đang mai một dần theo thời gian. Mặc dù địa phương luôn duy trì vệ sinh, quản lý đất đai và tuyên truyền về giá trị di tích, nhưng nguồn lực còn hạn chế nên chưa thể đầu tư đồng bộ. Mong muốn lớn nhất của địa phương là được đầu tư khôi phục, tôn tạo các địa danh lịch sử để người dân và du khách có thể hình dung đầy đủ hơn về một chiến khu cách mạng năm xưa.

Chị Hà Thị Thùy Linh - thôn Giếng Đồi chia sẻ: Từ nhỏ, tôi đã được nghe ông bà kể về Chiến khu Vạn Thắng và những người du kích năm xưa. Mỗi khi có học sinh, du khách đến tham quan, bà con đều rất phấn khởi vì lịch sử quê hương tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa. Chúng tôi mong di tích sớm được quan tâm đầu tư để phát huy giá trị giáo dục truyền thống.

Trước yêu cầu cần thiết phải bảo vệ những dấu tích còn lại, UBND xã Đồng Lương đang xây dựng Đề án tôn tạo Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia Chiến khu Vạn Thắng, với tổng kinh phí dự kiến khoảng 3,1 tỷ đồng, từ nguồn ngân sách nhà nước và nguồn vốn xã hội hóa. Đề án hướng tới mục tiêu bảo tồn tối đa các yếu tố gốc của di tích; chỉnh trang, phục hồi và làm rõ giá trị của từng địa danh lịch sử; tạo điều kiện thuận lợi để Nhân dân, học sinh và du khách đến tham quan, nghiên cứu, học tập. Việc tôn tạo dự kiến tập trung vào khu vực trung tâm tưởng niệm; nhà bia, phù điêu và các công trình ghi dấu sự kiện; chỉnh trang, phục dựng phù hợp các địa điểm Gò Nhà Dầm, Gò Tròn, Gò Đá Giải, Gốc đa xóm Đồi và Bến Cánh Tráng. Đồng thời đầu tư hệ thống đường kết nối, biển chỉ dẫn, cây xanh, cảnh quan và không gian phục vụ hoạt động trải nghiệm, giáo dục truyền thống. Quá trình xây dựng và triển khai đề án sẽ được thực hiện trên cơ sở tuân thủ quy định của pháp luật về di sản văn hóa, chú trọng bảo vệ giá trị lịch sử, tính nguyên gốc và cảnh quan của di tích.

Cùng với việc tu bổ, tôn tạo, địa phương nghiên cứu kết nối Chiến khu Vạn Thắng với Đền Hùng, Đền Mẫu Âu Cơ, Căn cứ Tiên Động, Khu lưu niệm nhà thơ Bút Tre và các điểm văn hóa, lịch sử, sinh thái trong khu vực. Qua đó, từng bước hình thành tuyến tham quan lịch sử - văn hóa, gắn với giáo dục truyền thống và trải nghiệm cảnh quan vùng Đất Tổ. Để đề án thực sự phát huy hiệu quả, bên cạnh nguồn lực của Nhà nước, rất cần sự chung tay của các tổ chức, doanh nghiệp, cán bộ, đảng viên, Nhân dân và những người con quê hương Đồng Lương.

Từ một căn cứ cách mạng trong những ngày tiền khởi nghĩa, Chiến khu Vạn Thắng vẫn lặng lẽ kể câu chuyện về lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và ý chí quật cường của cha ông. Giữ gìn và phát huy giá trị di tích không chỉ là bảo tồn những dấu tích lịch sử mà còn gìn giữ ký ức, bồi đắp niềm tự hào, trách nhiệm, khát vọng vươn lên cho các thế hệ hôm nay và mai sau.