Chiến lược giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz của giới lọc dầu châu Á

Thay vì phụ thuộc quá nhiều vào nguồn cung từ Trung Đông, nhiều doanh nghiệp đang tăng mua dầu từ Mỹ. (Ảnh: AP)

Hormuz thúc đẩy chiến lược đa dạng hóa nguồn cung

Khoảng 20% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới đi qua eo biển Hormuz, trong đó phần lớn hướng tới các nước châu Á. Khi căng thẳng Mỹ - Iran làm gia tăng nguy cơ gián đoạn vận tải và chi phí bảo hiểm, các nhà máy lọc dầu bắt đầu tìm kiếm những nguồn cung ổn định hơn.

Dầu thô Mỹ trở thành lựa chọn hấp dẫn nhờ không phải đi qua Hormuz, giúp giảm rủi ro logistics và đảm bảo nguồn hàng trong bối cảnh thị trường nhiều biến động.

Dầu Mỹ mở rộng thị phần tại châu Á

Sản lượng khai thác cao cùng hạ tầng xuất khẩu ngày càng hoàn thiện giúp Mỹ tăng khả năng cung cấp dầu cho các khách hàng tại Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ.

Đối với các nhà máy lọc dầu, nhập khẩu từ Mỹ không nhằm thay thế hoàn toàn dầu Trung Đông mà để xây dựng danh mục nguồn cung đa dạng hơn, giảm phụ thuộc vào một khu vực có nhiều rủi ro địa chính trị. Điều này cũng tạo thêm sức ép cạnh tranh lên các nhà xuất khẩu vùng Vịnh.

Bản đồ thương mại dầu mỏ đang thay đổi

Xu hướng tăng nhập khẩu dầu Mỹ phản ánh sự dịch chuyển trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Các dòng chảy dầu thô không còn chỉ dựa trên yếu tố giá mà ngày càng chịu ảnh hưởng bởi an ninh hàng hải, độ tin cậy của tuyến vận chuyển và khả năng ứng phó với khủng hoảng.

Trong khi đó, các nước Trung Đông cũng đẩy mạnh mở rộng hệ thống đường ống và các tuyến xuất khẩu thay thế nhằm giảm sự phụ thuộc vào Hormuz trong dài hạn.

Thách thức đối với các nhà máy lọc dầu

Việc chuyển sang dầu Mỹ không hoàn toàn dễ dàng. Dầu Mỹ có đặc tính kỹ thuật khác với nhiều loại dầu Trung Đông, nên một số nhà máy phải điều chỉnh quy trình vận hành hoặc phối trộn nguyên liệu để tối ưu hiệu quả chế biến.

Ngoài ra, chi phí vận chuyển từ Mỹ sang châu Á thường cao hơn. Vì vậy, quyết định mua dầu Mỹ phụ thuộc vào chênh lệch giá, chi phí logistics và mức độ rủi ro tại Hormuz ở từng thời điểm.

Triển vọng

Nếu căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục kéo dài, xu hướng đa dạng hóa nguồn cung của các nhà máy lọc dầu châu Á nhiều khả năng sẽ được duy trì. Mỹ sẽ tiếp tục mở rộng vai trò là nhà cung cấp dầu quan trọng cho khu vực, trong khi các nước vùng Vịnh phải cạnh tranh bằng giá bán, hợp đồng dài hạn và đầu tư vào các tuyến xuất khẩu an toàn hơn.

Tuy nhiên, Trung Đông vẫn sẽ là nguồn cung chủ lực của châu Á trong nhiều năm tới nhờ khoảng cách địa lý gần và chi phí khai thác thấp. Điều thay đổi là các nhà nhập khẩu sẽ không còn phụ thuộc quá lớn vào một nguồn cung duy nhất.

Rủi ro tại eo biển Hormuz đang thúc đẩy các nhà máy lọc dầu châu Á tái cấu trúc chiến lược nhập khẩu dầu thô. Việc tăng mua dầu từ Mỹ không chỉ nhằm ứng phó với các cú sốc địa chính trị trước mắt mà còn là bước đi dài hạn để nâng cao an ninh năng lượng.

Xu hướng này cho thấy thương mại dầu mỏ toàn cầu đang chuyển từ mô hình tối ưu chi phí sang mô hình cân bằng giữa giá thành, độ tin cậy nguồn cung và khả năng chống chịu trước các rủi ro địa chính trị.