Chiến sự Iran có thể khiến Mỹ gánh thêm hàng chục tỷ USD tiền lãi nợ công

Làn sóng bán tháo trên thị trường trái phiếu do lo ngại lạm phát có thể khiến người nộp thuế tại Mỹ phải gánh thêm hàng tỷ USD tiền lãi thanh toán.

Tòa nhà Quốc hội Mỹ tại Washington D.C. Ảnh: Ngọc Quang/PV TTXVN tại Mỹ

Hiện tại, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm đang neo ở mức 4,58%, mức cao nhất kể từ tháng 1/2025. Con số này đã tăng mạnh so với mốc 4% trước khi xung đột nổ ra, đồng thời cao hơn 0,45 điểm phần trăm so với mức dự báo cơ sở là 4,13% do Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) đưa ra hồi tháng 2/2026. Tương tự, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm cũng chạm đỉnh kể từ tháng 7/2007, ghi nhận mức lợi suất 5% trong một đợt đấu giá nợ mới đây.

Theo tính toán của Financial Times dựa trên mô hình của CBO, nếu lợi suất duy trì ở mức 4,58% trong 4 tháng còn lại của năm tài khóa hiện tại, kết thúc vào 30/9/2026, Chính phủ Mỹ sẽ phải trả thêm khoảng 8 tỷ USD tiền lãi. Nếu mức này kéo dài sang toàn bộ năm tài khóa 2027, gánh nặng lãi vay sẽ đội lên hơn 30 tỷ USD.

Nguyên nhân chính dẫn đến đà tăng lợi suất (lợi suất tăng khi giá trái phiếu giảm) là do giới đầu tư ồ ạt bán tháo nợ chính phủ khi lạm phát có dấu hiệu vượt tầm kiểm soát. Trong tháng 4/2026, Chỉ số giá sản xuất (PPI) của Mỹ đã vọt lên 6%, cao nhất trong 4 năm qua. Cùng với việc giá dầu tăng tới 50% do căng thẳng Trung Đông, thị trường dự báo lạm phát của Mỹ trong năm tới sẽ vượt ngưỡng 4%.

Bất chấp các sức ép này, tại cuộc họp gần nhất, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn duy trì quan điểm "nới lỏng chính sách", dù có 3 quan chức cấp cao bỏ phiếu phản đối.

Ông Bob Michele, Giám đốc đầu tư tại JPMorgan Asset Management nhận định: "Giới đầu tư cho rằng các ngân hàng trung ương đang chần chừ do lo ngại rủi ro kinh tế nếu tăng lãi suất. Các nhà đầu tư trái phiếu đã giành lại quyền kiểm soát thị trường và sẽ khiến việc đi vay của chính phủ trở nên tốn kém hơn".

Trước tình hình này, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent vẫn tỏ ra lạc quan. Ông cho rằng CBO đang đánh giá thấp năng lực tăng trưởng của kinh tế Mỹ do các chính sách của Tổng thống Donald Trump, đồng thời kỳ vọng đà tăng trưởng mạnh mẽ sẽ giúp giảm nhẹ gánh nặng lãi vay.

Tuy nhiên, giới đầu tư và chuyên gia kinh tế lại không chia sẻ sự lạc quan đó. Ông Bill Campbell, quản lý danh mục đầu tư tại DoubleLine cảnh báo Mỹ đang mắc kẹt trong "vòng xoáy tự ứng nghiệm": Chi phí đi vay cao buộc chính phủ phải vay nợ nhiều hơn chỉ để trả lãi. Việc Bộ Tài chính chuyển sang phát hành nợ siêu ngắn hạn để đối phó theo ông chỉ như "chữa cháy tạm thời".

Trên phố Wall, đang xuất hiện đồn đoán về việc Fed có thể tái áp dụng chiến lược bán trái phiếu ngắn hạn để mua trái phiếu dài hạn nhằm kiểm soát đà tăng của lợi suất. Dù vậy, ông Robert Dishner từ Neuberger Berman khẳng định "không có công cụ hoàn hảo nào" để giải quyết dứt điểm tình trạng này.

Đa số giới đầu tư kỳ vọng chính phủ sẽ giảm thâm hụt thông qua tăng thu thuế hoặc cắt giảm chi tiêu, nhưng thừa nhận điều này thiếu tính khả thi về mặt chính trị. Theo dự báo dài hạn của CBO, ngay cả khi chưa tính đến cú sốc hiện tại, chi phí trả lãi của Mỹ cũng sẽ tăng gấp đôi, từ 1.000 tỷ USD (tương đương 3,3% GDP) năm 2026 lên 2.100 tỷ USD (4,6% GDP) vào năm 2036 do thiếu các biện pháp kiểm soát thâm hụt hiệu quả.