Nắng nóng cao điểm - nguy cơ về sức khỏe và những lưu ý với mỗi người dân

Phố đi bộ Hồ Gươm thưa vắng trong ngày cuối tuần do nắng nóng gay gắt. Ảnh: Lê Phú/Báo Tin tức và Dân tộc.

Bắc Bộ và Trung Bộ đang trong giai đoạn nắng nóng cao điểm của mùa hè năm nay, nhiều nơi nhiệt độ vượt ngưỡng 40 độ C. Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, đợt nắng nóng diện rộng với cường độ gay gắt đang diễn ra tại Bắc Bộ và Trung Bộ sẽ còn kéo dài đến khoảng ngày 27-28/5. Nếu không có sự chủ động chuẩn bị các biện pháp phòng chống, đợt nắng nóng gay gắt này sẽ ảnh hưởng lớn đến sức khỏe người già, trẻ nhỏ, đặc biệt là người lao động ngoài trời. Vì vậy, người dân cần đặc biệt lưu ý các biện pháp phòng tránh và bảo vệ sức khỏe.

Nắng nóng đặc biệt gay gắt ở miền Bắc và miền Trung

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ngày 24/5/2026, khu vực từ Thanh Hóa đến TP Đà Nẵng và phía Đông tỉnh Quảng Ngãi xuất hiện nắng nóng gay gắt với nhiệt độ lúc 13 giờ phổ biến 37-38 độ C, có nơi trên 38 độ C như Vinh (Nghệ An) 38,6 độ C, Hà Tĩnh 38,8 độ C, Ba Đồn (Quảng Trị) 38,4 độ C, Quảng Ngãi 38,4 độ C.

Tại Bắc Bộ và phía Đông các tỉnh từ Gia Lai đến Lâm Đồng, nhiệt độ phổ biến từ 35-37 độ C, có nơi trên 38 độ C như Vĩnh Yên (Phú Thọ), Bắc Ninh và Láng (Hà Nội) đều đạt 38,8 độ C, Hoài Nhơn (Gia Lai) 38,2 độ C. Độ ẩm tương đối thấp nhất phổ biến từ 40-50%.

Trong 24-48 giờ tới, khu vực từ Thanh Hóa đến TP Đà Nẵng và phía Đông tỉnh Quảng Ngãi tiếp tục có nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 38-40 độ C, có nơi trên 40 độ C. Bắc Bộ và phía Đông các tỉnh từ Gia Lai đến Lâm Đồng có nắng nóng và nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt với nhiệt độ phổ biến 36-38 độ C, có nơi trên 39 độ C. Miền Đông Nam Bộ duy trì nắng nóng với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-36 độ C.

Một gốc cây lớn trở thành điểm nghỉ tạm của người dân và du khách giữa trưa nắng. Ảnh: Lê Phú/Báo Tin tức và Dân tộc.

Bà Nguyễn Thị Huế, dự báo viên Phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết, hiện nay các tỉnh Bắc Bộ và Trung Bộ đang trải qua một đợt nắng nóng diện rộng với cường độ khá gay gắt. Theo dự báo, trạng thái nắng nóng tại Bắc Bộ sẽ duy trì đến khoảng ngày 27/5 với nền nhiệt phổ biến từ 36-38 độ C, có nơi trên 39 độ C.

“Riêng tại Hà Nội, do kết hợp với hiệu ứng đô thị, nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 37-39 độ C, có nơi xảy ra nắng nóng đặc biệt gay gắt với mức nhiệt trên 39 độ C. Từ ngày 28/5, nắng nóng diện rộng tại khu vực Bắc Bộ nhiều khả năng sẽ kết thúc”, bà Nguyễn Thị Huế cho biết.

Trong khi đó, khu vực từ Thanh Hóa đến TP Đà Nẵng và phía Đông tỉnh Quảng Ngãi tiếp tục là nơi có nền nhiệt cao nhất cả nước với mức nhiệt phổ biến từ 37-40 độ C, có nơi trên 40 độ C.

Các tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ ghi nhận nền nhiệt thấp hơn, phổ biến từ 36-38 độ C. Nắng nóng tại khu vực Trung Bộ dự kiến kéo dài đến khoảng ngày 28/5 và dịu dần từ ngày 29/5.

Chuyên gia lưu ý thêm, nhiệt độ dự báo là nhiệt độ đo trong lều khí tượng ở độ cao 2m. Nhiệt độ cảm nhận thực tế ngoài trời có thể chênh lệch từ -4 độ C, thậm chí cao hơn phụ thuộc vào các điều kiện mặt đệm như bê tông hay là đường nhựa.

Những nguy cơ đối với sức khỏe trong đợt nắng nóng

Triệu chứng thường gặp khi trẻ bị say nắng. Ảnh: Bệnh viện Nhi Trung ương.

Theo các chuyên gia, thời tiết nắng nóng, oi bức kéo dài không chỉ gây khó chịu mà còn tạo ra thay đổi sinh lý và môi trường bất lợi cho sức khỏe. Nhiều loại bệnh lý nguy hiểm có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở người cao tuổi, trẻ nhỏ và những người có bệnh nền.

Thứ nhất là bệnh tim mạch và đột quỵ. Khi trời nóng, cơ thể phải giãn mạch để tản nhiệt, tim đập nhanh hơn, lượng máu dồn ra da nhiều hơn. Đồng thời, mất nước khiến máu trở nên cô đặc, dễ hình thành cục máu đông, làm tăng nguy cơ tắc mạch não hoặc nhồi máu cơ tim.

Thứ hai là bệnh tiêu hóa và ngộ độc thực phẩm. Nhiệt độ cao là môi trường lý tưởng để vi khuẩn phát triển nhanh. Thức ăn dễ bị ôi thiu nếu bảo quản không đúng cách, dẫn đến tiêu chảy cấp, đau bụng, nôn ói.

Thứ ba là bệnh hô hấp. Nguyên nhân chủ yếu là do sự thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa môi trường ngoài trời và phòng điều hòa. Việc sử dụng điều hòa quá lạnh hoặc uống nhiều nước đá khiến niêm mạc họng bị kích thích, tạo điều kiện cho virus và vi khuẩn tấn công.

Thứ tư là các bệnh truyền nhiễm mùa hè như sốt xuất huyết, tay chân miệng. Mùa hè, đặc biệt khi xuất hiện mưa xen kẽ nắng nóng, là điều kiện thuận lợi để muỗi sinh sản và phát triển mạnh. Đây cũng là thời điểm bệnh sốt xuất huyết gia tăng tại nhiều địa phương.

Cuối cùng là bệnh ngoài da như rôm sảy, viêm da, nấm da do mồ hôi tiết nhiều và da luôn ẩm ướt. Trẻ nhỏ là đối tượng dễ mắc các bệnh ngoài da do tuyến mồ hôi hoạt động mạnh nhưng khả năng điều hòa thân nhiệt còn hạn chế.

Chuyên gia cho biết thêm, thời tiết nắng nóng gay gắt kéo dài còn gây ra tình trạng mất nước, kiệt sức hay sốc nhiệt. Say nóng thường xảy ra khi cơ thể không thể thải nhiệt hiệu quả do làm việc trong môi trường oi bức, kín gió, mặc quần áo bí bách hoặc không được bổ sung đủ nước. Những người lao động ngoài trời, vận động viên, công nhân xây dựng hay người phải hoạt động thể lực cường độ cao là nhóm nguy cơ lớn. Trong khi đó, say nắng xuất hiện khi ánh nắng chiếu trực tiếp vào vùng đầu, cổ, gáy trong thời gian dài, làm ảnh hưởng trung tâm điều hòa thân nhiệt của não. Tình trạng này thường xảy ra nhanh hơn say nóng, đặc biệt vào thời điểm giữa trưa.

Những điều cần biết để đề phòng say nắng, say nóng. Ảnh: Bệnh viện Nhi Trung ương.

Ở mức độ nhẹ, người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi, khát nước, chóng mặt, tim đập nhanh, chuột rút. Khi trở nặng sẽ xuất hiện đau đầu dữ dội, khó thở, buồn nôn, rối loạn ý thức, co giật, hôn mê và nguy cơ trụy tim mạch.

Trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền là những đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất trong đợt nắng nóng cực đoan.

Đối với người lớn, biểu hiện phổ biến là sốt trên 40 độ C, buồn nôn, hoa mắt, chóng mặt, thở nhanh, da khô nóng và tim đập nhanh. Nếu không được xử trí sớm, người bệnh có thể rơi vào tình trạng suy gan, suy thận, tổn thương não.

Những lưu ý quan trọng để giữ gìn sức khỏe trong mùa nắng nóng

Để thích ứng an toàn với thời tiết nắng nóng, theo các chuyên gia, mỗi cá nhân cần nghiêm túc thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe sau:

- Hạn chế tiếp xúc với nắng nóng, đặc biệt tránh ra ngoài hoặc làm việc trực tiếp dưới ánh nắng vào thời điểm giữa trưa.

- Uống nhiều nước; chủ động hạn chế tối đa việc sử dụng rượu, bia và các loại nước ngọt có gas.

- Ăn chín, uống sôi; đảm bảo tuyệt đối vệ sinh an toàn thực phẩm. Nên ăn nhiều hoa quả, rau xanh và chủ động bổ sung muối, khoáng chất cho cơ thể.

- Rửa tay bằng xà phòng sạch sẽ trước khi ăn, trước khi chế biến thực phẩm và ngay sau khi đi vệ sinh.

- Mặc quần áo thoáng mát, có chất liệu thấm hút mồ hôi tốt. Khi ra ngoài, bắt buộc phải đội mũ rộng vành, dùng ô (dù) và đeo khẩu trang để che chắn.

- Giữ nhà cửa luôn sạch sẽ, thoáng mát và có các biện pháp che chắn chống nóng phù hợp cho không gian sống.

- Không di chuyển đột ngột từ ngoài trời nắng nóng vào phòng lạnh sâu và ngược lại để tránh sốc nhiệt. Khi sử dụng điều hòa, nên bật nhiệt độ từ 25°C trở lên.

- Quan tâm, hỗ trợ và theo dõi sát sao sức khỏe của người già, trẻ em, người bệnh trong điều kiện thời tiết nắng nóng.

Lưu ý khi cơ thể có biểu hiện say nắng như chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, ngất xỉu, cần nhanh chóng đưa người bệnh vào nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo và cho uống nước mát hoặc dung dịch bù điện giải. Trong trường hợp cần thiết, phải đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.