Chiến sự Iran đe dọa nguồn cung methanol của Trung Quốc

Ngày 2/3/2026, chỉ huy lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố eo biển Hormuz đã bị phong tỏa và bất kỳ tàu thuyền nào tìm cách đi qua đều có thể trở thành mục tiêu. Ảnh minh họa: THX/TTXVN

Theo báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng ngày 3/3, methanol, hay còn gọi là methyl alcohol, là nguyên liệu đầu vào quan trọng đối với nhiều ngành công nghiệp của Trung Quốc. Hóa chất này được sử dụng để sản xuất sơn, formaldehyde, nhựa và sợi tổng hợp, đồng thời được xem là một dạng nhiên liệu sinh học thay thế. Nhu cầu methanol tại Trung Quốc duy trì ở mức cao nhờ lĩnh vực hóa dầu và xu hướng phát triển phương tiện chạy bằng methanol trong những năm gần đây.

Iran hiện là một trong những nhà sản xuất methanol lớn nhất thế giới và là nguồn cung quan trọng đối với Trung Quốc. Trong khi đó, eo biển Hormuz giữ vai trò huyết mạch đối với các tuyến vận tải năng lượng và hóa chất từ khu vực Trung Đông ra thị trường toàn cầu. Nếu tuyến hàng hải này bị gián đoạn trong thời gian dài, hoạt động xuất khẩu methanol từ Iran sang châu Á có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Ông Rajiv Biswas, Giám đốc điều hành Asia-Pacific Economics tại Singapore, nhận định rằng dù Trung Quốc là nước sản xuất methanol lớn nhất thế giới, nước này vẫn cần nhập khẩu khối lượng đáng kể mỗi năm để đáp ứng nhu cầu trong nước. Theo ông, việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz trong thời gian dài có thể gây gián đoạn đáng kể đối với nguồn nhập khẩu methanol của Trung Quốc.

Số liệu hải quan Trung Quốc cho thấy năm ngoái nước này nhập khẩu 814.691 tấn methanol từ Iran, giảm so với mức 1,47 triệu tấn của năm trước đó. Saudi Arabia là nhà cung cấp lớn nhất, với 3,29 triệu tấn. Ngoài ra, UAE, Oman, Malaysia và Trinidad và Tobago cũng là những nguồn cung quan trọng.

Theo báo cáo của nhà phân tích Zhang Mengchao tại Galaxy Futures, xuất khẩu methanol của Iran đã chậm lại từ tháng 12, khiến lượng hàng về Trung Quốc sụt giảm mạnh. Diễn biến này đã ảnh hưởng tới quy trình Methanol-to-Olefins, nơi methanol được chuyển hóa thành các hợp chất hydrocarbon dùng để sản xuất nhựa và nhiều vật liệu khác.

Tồn kho methanol tại các cảng Trung Quốc cũng ghi nhận xu hướng giảm dần. Tính đến cuối tháng 2/2026, tổng tồn kho tại cảng đạt 1,47 triệu tấn. Nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa, khối lượng nhập khẩu trong tương lai có thể giảm mạnh, kéo theo mức tồn kho tại các khu vực phía đông và phía nam Trung Quốc suy giảm nhanh chóng.

Trên thị trường nội địa, giá giao ngay methanol tại khu vực tây bắc Trung Quốc đã tăng mạnh do tâm lý lo ngại thiếu hụt nguồn cung. Dữ liệu từ tổ chức Wind Information cho thấy giá methanol đã tăng 7,41% lên 2.420 NDT, tương đương khoảng 351 USD mỗi tấn, trong bối cảnh thị trường thắt chặt nguồn hàng.

Bên cạnh đó, Trung Quốc những năm gần đây thúc đẩy sử dụng methanol như một giải pháp thay thế nhiên liệu hóa thạch. Hơn 70 văn bản chính sách ở cấp trung ương và địa phương đã được ban hành nhằm hỗ trợ phát triển phương tiện chạy bằng methanol. Tuy nhiên, phần lớn nhu cầu tiêu thụ vẫn được đáp ứng bởi sản xuất nội địa, qua đó tạo mức độ chống chịu nhất định trước các cú sốc nhập khẩu ngắn hạn.

Dù vậy, các nhà phân tích cảnh báo nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị đình trệ trong nhiều tuần, thị trường methanol Trung Quốc có thể đối mặt với áp lực giá tăng và gián đoạn chuỗi cung ứng, làm gia tăng rủi ro cho các ngành công nghiệp phụ thuộc vào nguyên liệu này.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc