Chiến sự Trung Đông nóng bỏng và khó đoán

Chiến sự ở Trung Đông bước sang ngày thứ 4 hôm 3-3 khi Iran tiếp tục tấn công các mục tiêu quanh khu vực, trong đó đáng chú ý có Đại sứ quán Mỹ ở thủ đô Riyadh - Ả Rập Saudi. Trong khi đó, Mỹ và Israel duy trì các cuộc không kích nhằm vào Iran. Theo AP, những diễn biến trên, cộng với cái chết của lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei và việc thiếu một chiến lược rõ ràng để chấm dứt chiến sự cho thấy khủng hoảng này có thể kéo dài và gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng.

Giới chuyên gia đã đưa ra một số kịch bản về diễn biến sắp tới tại Trung Đông. Trước hết là nguy cơ xung đột lan rộng khắp khu vực, kéo theo sự tham gia của các quốc gia khác. Bà Sanam Vakil, chuyên gia tại Viện Hoàng gia các vấn đề quốc tế (Anh) nhận định rằng cuộc xung đột "khó có thể sớm kết thúc". Theo bà Vakil, các đồng minh của Iran, như phong trào Hezbollah ở Lebanon và lực lượng Houthi tại Yemen, có thể bị "cuốn vào trực tiếp hơn" các cuộc tấn công nhằm vào mục tiêu của Mỹ và các đồng minh của Washington khắp Trung Đông. Cùng với đó là kịch bản Iran tiến hành các biện pháp phi truyền thống và bất đối xứng để đáp trả và gây sức ép lên Mỹ, Israel và phương Tây.

Đống đổ nát của một đồn cảnh sát tại thủ đô Tehran - Iran bị tấn công trong chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel hôm 3-3Ảnh: AP

Một số chuyên gia cũng đề cập khả năng Mỹ đưa quân vào Iran nhưng nói thêm rằng chính quyền Tổng thống Donald Trump hiện không có đủ quyết tâm hoặc sự ủng hộ trong nước cho bước đi này, nhất là khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần. Nhà lãnh đạo Mỹ hôm 3-3 cho biết việc triển khai bộ binh đến Iran có thể không cần thiết dù ông cảnh báo Washington sẽ sớm trả đũa vụ tấn công vào Đại sứ quán Mỹ tại Ả Rập Saudi và cái chết của các binh sĩ Mỹ. Ngoài ra, theo ông Donald Trump, Mỹ có thể kéo dài chiến dịch lâu hơn nhiều so với khung thời gian dự kiến từ 4-5 tuần. Ông chủ Nhà Trắng cũng nêu rõ các mục tiêu của chiến dịch này: phá hủy tên lửa, lực lượng hải quân và chương trình hạt nhân của Iran, đồng thời chấm dứt sự hỗ trợ của Tehran đối với các nhóm vũ trang trong khu vực.

Ngay cả khi kịch bản bộ binh đổ bộ không xảy ra, các chuyên gia vẫn cảnh báo về nguy cơ bất ổn kinh tế trong thời gian tới. "Căng thẳng tại eo biển Hormuz có thể gia tăng, làm dấy lên khả năng xảy ra các cuộc đối đầu trên biển" - ông SeyedAli Alavi, chuyên gia tại ĐH London (Anh), nói với tờ The i Paper (Anh). Giá dầu toàn cầu tăng vọt và các thị trường tài chính chao đảo khi những vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền làm dấy lên lo ngại về gián đoạn nguồn cung năng lượng. Một số chuyên gia cảnh báo giá năng lượng có thể còn leo thang nếu lực lượng Houthi ở Yemen nối lại các cuộc tấn công vào tuyến vận tải qua biển Đỏ - một hành lang hàng hải then chốt khác của thương mại toàn cầu.

Mặt khác, ông Nic Adams, chuyên gia tại Sáng kiến An ninh Trung Đông Scowcroft của Hội đồng Đại Tây Dương (Mỹ), nhận định các quốc gia vùng Vịnh nhiều khả năng dẫn dắt nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng trong những ngày tới. Theo ông Adams, lần chiến sự này đe dọa các mô hình phát triển kinh tế của các nước này, vốn dựa vào xuất khẩu năng lượng, du lịch và thu hút giới nhà giàu nước ngoài.

Hoàng Phương