Chiến sự Iran phơi bày điểm yếu chí mạng trong kho tên lửa của Mỹ

Việc đánh chặn các đợt tấn công trả đũa dồn dập từ Iran đã làm cạn kiệt kho tên lửa phòng không của Mỹ, đến mức gây lo ngại cho các quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Donald Trump, đồng thời buộc Mỹ phải trì hoãn việc bàn giao vũ khí cho các khách hàng ở châu Âu và châu Á.

Các chuyên gia nhận định, việc nguồn cung tên lửa phòng không và các loại vũ khí thiết yếu khác tại châu Âu và châu Á sụt giảm nhanh chóng không chỉ khiến quân đội Mỹ thiếu hụt trang bị, mà còn có thể giúp Nga và Trung Quốc cảm thấy tự tin hơn trong trường hợp xảy ra một cuộc xung đột tiềm tàng với Mỹ.

Bà Karoline Leavitt - Thư ký Báo chí Nhà Trắng - khẳng định Mỹ sở hữu "hỏa lực dư thừa để thực hiện bất kỳ chiến dịch nào mà Tổng thống Mỹ ra lệnh, vào bất cứ lúc nào và tại bất cứ đâu". Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định, cuộc khủng hoảng đạn dược, một phần trong đó là vấn đề Tổng thống Trump tiếp nhận từ cựu Tổng thống Joe Biden, gần như chắc chắn sẽ kéo dài vượt quá nhiệm kỳ của ông.

Ông Tom Karako - chuyên gia cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ở Washington - mô tả tình trạng cạn kiệt đạn dược là "sự hủy hoại mang tính thế hệ đối với các phương tiện răn đe thông thường". Ông cho rằng tác động của điều này đối với quá trình ra quyết định tại Bắc Kinh và Mátxcơva có thể kéo dài trong nhiều năm.

Theo hai quan chức thạo tin, trong những cuộc họp trước thềm xung đột với Iran, tướng Dan Caine - Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân - đã cảnh báo Tổng thống Trump về những rủi ro khi tiếp tục sử dụng kho dự trữ vốn đã cạn kiệt. Tuy nhiên, ông Trump vẫn quyết định tiến hành chiến dịch ở Iran vì tin rằng cuộc chiến sẽ sớm kết thúc.

Sau khi cùng Israel tấn công Iran vào ngày 28/2, ông Trump liên tục hứa hẹn về một chiến thắng chỉ trong vài tuần. Tuy nhiên, đã hơn 5 tháng trôi qua, ông vẫn chưa thể khuất phục Iran hay thậm chí tìm ra cách chấm dứt cuộc chiến. Tình trạng thiếu hụt đạn dược được cho là một yếu tố khiến Tổng thống Trump quyết định gác lại kế hoạch oanh tạc quy mô lớn vào cuối tháng trước. Đồng thời, điều này cũng cho thấy quyết định tấn công Iran của Tổng thống Mỹ đã khiến Mỹ và các đồng minh trở nên dễ bị tổn thương hơn trước những mối đe dọa khác.

Chính quyền Tổng thống Trump đã phối hợp với các nhà thầu quốc phòng nhằm đẩy nhanh và mở rộng quy mô sản xuất. Dù vậy, ngay cả khi tính đến những nỗ lực này, Mỹ vẫn có thể mất hơn hai năm để bù đắp số lượng hơn 1.500 tên lửa đánh chặn phòng không Patriot đã được sử dụng trong cuộc chiến với Iran. Theo thông tin từ hai nguồn thạo tin, kho dự trữ hiện tại của Mỹ đối với loại tên lửa này còn chưa đến 1.700 quả.

Tên lửa Patriot rời bệ phóng. (Ảnh Reuters)

Tổng thống Trump đã vô cùng tức giận trước các tin tức về tình trạng thiếu hụt đạn dược. Ông đã ra lệnh truy tìm gắt gao nguồn tin rò rỉ trong chính quyền và yêu cầu tiến hành các vụ truy tố hình sự. Trong các cuộc trao đổi riêng, ông nói với các cố vấn, rằng bất kỳ cuộc thảo luận nào về cuộc khủng hoảng đạn dược cũng đều bộc lộ sự yếu kém trước kẻ thù của đất nước. Đồng thời, trước công chúng, ông vẫn tiếp tục hạ thấp mức độ nghiêm trọng của vấn đề, phủ nhận sự tồn tại của nó hoặc đổ lỗi cho người tiền nhiệm.

"Các công ty quốc phòng của chúng ta đang sản xuất lượng đạn dược lớn chưa từng thấy, đồng thời nhanh chóng mở rộng nhà máy và cơ sở vật chất ở mức kỷ lục”, bà Leavitt - Thư ký Báo chí Nhà Trắng - cho biết trong một tuyên bố. "Bất kỳ ai được tiếp cận thông tin quân sự mật mà lại tiết lộ cho truyền thông đều đang phản bội sự tin tưởng đó và vi phạm luật pháp liên bang. Họ cần phải bị truy tố ở mức cao nhất theo quy định của pháp luật”.

Ông Sean Parnell, người phát ngôn chính của Lầu Năm Góc, khẳng định các báo cáo về tình trạng thiếu hụt vũ khí là sai sự thật, nói thêm rằng Mỹ có "mọi thứ cần thiết để thực hiện đòn tấn công vào thời điểm và địa điểm do tổng thống lựa chọn”.

Mỹ thiếu tên lửa, Ukraine lao đao

Tác động trực tiếp nhất của tình trạng thiếu hụt đạn dược đang diễn ra tại Kiev, thủ đô của Ukraine. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuần này cho biết số lượng tên lửa phòng không mà các đồng minh phương Tây cung cấp cho Kiev đã giảm 3 lần trong năm nay so với năm trước. Hôm 5/8, Ukraine đã không thể đánh chặn bất kỳ tên lửa nào trong số 28 tên lửa do Nga phóng đi.

Theo các nhà phân tích, vấn đề cốt lõi là Nga đã đẩy mạnh sản xuất tên lửa với tốc độ nhanh hơn nhiều so với khả năng sản xuất hệ thống phòng không của các nước phương Tây ủng hộ Ukraine. Cuộc xung đột liên quan đến Iran càng làm trầm trọng thêm sự chênh lệch này.

Nghị sĩ Jason Crow (đảng Dân chủ) - thành viên Ủy ban Quân vụ và Ủy ban Tình báo Hạ viện - nhận định rằng quy trình mua sắm quốc phòng "lỗi thời" của Mỹ "không cho phép chúng ta thực sự bắt kịp với tính chất thay đổi nhanh chóng của chiến tranh".

"Thẳng thắn mà nói, các đối thủ của chúng ta không gặp phải những trở ngại đó”, ông Crow nói.

Mỹ và các đồng minh đã bắt đầu tích trữ tên lửa phòng không trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu đang khan hiếm. Khi được một phóng viên hỏi tại Phòng Bầu dục về lời kêu gọi cung cấp thêm tên lửa của ông Zelensky, ông Trump đã đáp lại ngay: "Chúng tôi cũng cần tên lửa”.

Ông Trump thường xuyên khẳng định, việc ông Biden hỗ trợ Ukraine chính là nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu hụt kho vũ khí của Mỹ.

Hôm 6/8, ông chia sẻ trên mạng xã hội rằng Mỹ vẫn sở hữu "lượng lớn đạn dược, đặc biệt là một số chủng loại nhất định”.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, đúng là Mỹ đang sở hữu kho dự trữ khổng lồ các loại đạn dược công nghệ thấp hơn, bao gồm hơn 100.000 quả bom dẫn đường thả từ máy bay. Tuy nhiên, vấn đề với nhiều loại vũ khí này là chúng cần được thả gần mục tiêu, khiến máy bay chiến đấu đối mặt với nguy cơ cao bị bắn hạ.

Các loại tên lửa hành trình hiện đại giúp tránh được rủi ro này nhờ khả năng khai hỏa từ khoảng cách hàng trăm dặm. Tuy nhiên, các quan chức cho biết quân đội Mỹ đã gần như cạn kiệt kho dự trữ một số loại tên lửa tầm xa - chẳng hạn ATACMS và PrSM - trong cuộc xung đột liên quan đến Iran.

Tên lửa ATACMS. (Ảnh: Reuters)

Theo một quan chức Mỹ am hiểu về tình báo quốc phòng, chính phủ Nga và Trung Quốc đều đang theo dõi sát sao kho dự trữ của Mỹ. Họ ước tính số lượng tên lửa thông qua các nguồn công khai như quy trình ngân sách của Quốc hội và thông báo từ các nhà thầu quốc phòng, cũng như qua vệ tinh do thám và các hệ thống giám sát khác.

Tình trạng cạn kiệt kho vũ khí gây ra những hệ quả sâu rộng. Tại châu Á, một số quan chức Mỹ lo ngại, Hàn Quốc và Nhật Bản sẽ nghi ngờ khả năng bảo vệ họ bằng các biện pháp phòng thủ phi hạt nhân của Mỹ, từ đó có xu hướng muốn tự sở hữu vũ khí hạt nhân để tạo ra khả năng răn đe đáng tin cậy hơn. Ở châu Âu, các đồng minh của Mỹ đang tính đến việc tăng cường mua vũ khí từ các quốc gia khác do tình trạng tồn đọng đơn hàng sản xuất tại Mỹ.

Theo các quan chức, Nga và Trung Quốc từ lâu đã hiểu rõ kho dự trữ của Mỹ là có hạn, và giờ đây họ cũng nhận thấy rằng sẽ cần thời gian để bổ sung kho dự trữ lên mức đủ để thực hiện các kế hoạch tác chiến nhất định. Xét trên khía cạnh đó, một cuộc xung đột kéo dài với Iran sẽ mang lại lợi thế cho Mátxcơva và Bắc Kinh.

"Cuộc chiến càng kéo dài và chúng ta tiếp tục giao tranh với Iran, thì vấn đề về đạn dược đối với Mỹ càng trở nên trầm trọng, đồng thời 'khoảng trống' dễ bị tổn thương này càng lộ rõ ​​và mở rộng hơn", Todd Harrison - chuyên gia phân tích quốc phòng tại Viện Doanh nghiệp Mỹ (American Enterprise Institute) - nhận định.

Dara Massicot, chuyên gia về quân đội Nga tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, cho biết Mátxcơva đã bắt đầu đánh giá lại các nhận định về kho dự trữ quân sự của Mỹ ngay cả trước khi cuộc xung đột với Iran nổ ra. Bà cho rằng bốn năm xung đột tại Ukraine có thể đã cho các nhà hoạch định quân sự Nga thấy rằng, tốc độ tăng cường sản xuất vũ khí của Mỹ chậm hơn so với những gì họ từng nghĩ.