Chiến thắng Đông Khê - Từ trang sử hào hùng đến nhịp sống mới

Những ngày tháng 9, về Đông Khê, giữa nhịp sống bình dị của một vùng quê miền núi, những địa danh từng đi vào lịch sử vẫn hiện hữu trong không gian hôm nay. Những quả đồi, con đường, khu vực trận địa xưa không chỉ là dấu tích của một thời chiến đấu mà còn là những “địa chỉ đỏ” nhắc nhở thế hệ hôm nay về những năm tháng mà quân và dân Cao Bằng đã góp sức, góp người cho cuộc kháng chiến giành độc lập, tự do.

Cách đây 76 năm, ngày 16/9/1950, quân ta nổ súng tiến công cứ điểm Đông Khê, mở màn Chiến dịch Biên giới. Đông Khê khi ấy là một vị trí phòng thủ quan trọng của quân đội Pháp trên đường số 4, tuyến giao thông chiến lược nối Cao Bằng với Lạng Sơn. Việc lựa chọn Đông Khê làm nơi mở màn chiến dịch thể hiện quyết tâm chủ động tiến công, tìm điểm đột phá vào hệ thống phòng ngự của địch.

Đúng 6 giờ ngày 16/9, những loạt pháo đầu tiên nhằm vào cứ điểm Đông Khê vang lên. Cuộc chiến diễn ra quyết liệt. Sau 54 giờ chiến đấu, đến khoảng 10 giờ ngày 18/9/1950, quân ta hoàn toàn làm chủ cứ điểm Đông Khê, loại khỏi vòng chiến đấu trên 300 tên địch, bắn rơi một máy bay, thu nhiều vũ khí, quân trang, quân dụng. Chiến thắng Đông Khê trở thành thắng lợi then chốt, mở ra thế phát triển thuận lợi cho toàn bộ Chiến dịch Biên giới năm 1950.

Từ Đông Khê, thế phòng thủ của quân Pháp trên đường số 4 bị phá vỡ. Thất Khê bị uy hiếp, Cao Bằng bị cô lập, buộc địch phải tổ chức các cuộc hành quân ứng cứu. Những trận đánh tiếp theo trên tuyến đường số 4 đã tạo nên thắng lợi lớn của Chiến dịch Biên giới, góp phần đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước sang một giai đoạn mới.

Di tích lô cốt trong Cụm di tích cứ điểm Đông Khê.

Trong chiến thắng ấy có sự đóng góp của quân và dân Cao Bằng. Người dân các địa phương tham gia dân công, tải lương, tải đạn, vận chuyển thương binh, bảo đảm hậu cần cho bộ đội. Những đóng góp thầm lặng cùng tinh thần chiến đấu quả cảm của bộ đội đã tạo nên sức mạnh tổng hợp làm nên chiến thắng.

Hôm nay, đứng trên mảnh đất từng là chiến địa năm xưa, thật khó hình dung hết sự khốc liệt của những ngày tháng 9/1950. Cuộc sống đã đổi thay, những con đường giao thông thuận lợi, nhà cửa khang trang, các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ từng bước phát triển. Đông Khê không còn là một cứ điểm quân sự mà đã trở thành một không gian dân cư năng động, nơi người dân vừa làm ăn vừa gìn giữ những giá trị lịch sử của quê hương.

Xã Đông Khê được hình thành trên cơ sở sáp nhập thị trấn Đông Khê, xã Đức Xuân và xã Trọng Con, tạo không gian phát triển rộng hơn. Đây là điều kiện để địa phương kết nối tốt hơn các tiềm năng về nông nghiệp, dịch vụ, du lịch và hệ thống di tích lịch sử.

Nhìn lại chặng đường phát triển, Đông Khê đang đứng trước những cơ hội mới. Kinh tế có bước tăng trưởng, kết cấu hạ tầng được quan tâm đầu tư, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân từng bước được nâng lên. Giai đoạn 2020 - 2025, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân của địa phương đạt khoảng 10,5%/năm; thu nhập bình quân ước đạt 38,15 triệu đồng/người/năm. Việc triển khai tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh qua địa bàn tạo thêm động lực mở rộng không gian phát triển.

Với Đông Khê, sự phát triển hôm nay không tách rời quá khứ. Những địa danh gắn với Chiến thắng Biên giới năm 1950 được xác định là tài sản quý của địa phương. Trong hệ thống Di tích Quốc gia đặc biệt Địa điểm Chiến thắng Biên giới năm 1950, nhiều điểm di tích gắn với trận Đông Khê như: Cụm di tích cứ điểm Đông Khê, Khau Luông - điểm cao 488, Cốc Xả - điểm cao 477 nằm trên địa bàn xã. Những nơi từng là trận địa năm xưa nay trở thành địa chỉ giáo dục truyền thống, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về lịch sử quê hương.

Xã Đông Khê ngày càng khởi sắc.

Bí thư Đảng ủy xã Đông Khê Triệu Văn Thực cho biết: Phát huy truyền thống cách mạng, tinh thần đoàn kết và những kết quả đạt được trong nhiệm kỳ 2020 - 2025, Đảng bộ, chính quyền xã tiếp tục xác định phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân là nhiệm vụ trọng tâm. Những kết quả đạt được là nền tảng quan trọng để địa phương bước vào nhiệm kỳ mới với quyết tâm cao hơn, khai thác tốt tiềm năng, lợi thế về vị trí, đất đai, sản xuất nông nghiệp, dịch vụ và giá trị các di tích lịch sử. Cùng với đầu tư kết cấu hạ tầng, xã chú trọng vận động, hỗ trợ người dân chuyển đổi phương thức sản xuất, phát triển các mô hình kinh tế phù hợp, nâng cao giá trị sản phẩm, tạo việc làm và tăng thu nhập. Đồng thời, tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị các di tích lịch sử, giáo dục truyền thống cách mạng, qua đó khơi dậy niềm tự hào, ý thức trách nhiệm và tinh thần tự lực, tự cường trong cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Còn với người dân, những câu chuyện về Chiến thắng Đông Khê vẫn được truyền lại qua các thế hệ. Từ những câu chuyện về sự hy sinh, đóng góp của quân và dân trong những năm tháng chiến tranh, người dân hôm nay càng trân trọng cuộc sống hòa bình và xác định trách nhiệm của mình trong xây dựng quê hương. Anh Nông Văn Đạo, xã Đông Khê chia sẻ: Thế hệ chúng tôi không phải trực tiếp cầm súng chiến đấu như cha ông, nhưng có thể kế thừa truyền thống bằng lao động và những việc làm thiết thực. Có đất thì cố gắng sản xuất, mạnh dạn phát triển kinh tế, chăm lo cho gia đình; vận động bà con đoàn kết, giữ gìn quê hương. Khi đời sống người dân ngày càng khá lên, đường làng, xóm bản khang trang, con em được học hành đầy đủ, đó cũng là cách để chúng tôi góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

76 năm sau Chiến thắng Đông Khê, mảnh đất từng ghi dấu những trận đánh ác liệt nay đang chuyển mình trong nhịp sống mới. Trên nền tảng lịch sử hào hùng, Đông Khê đang từng bước vươn lên, để những giá trị của quá khứ tiếp tục trở thành động lực cho hiện tại và tương lai, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh và phát triển vững mạnh.