Nhiếp ảnh kể chuyện núi rừng

Tác phẩm nhiếp ảnh ghi lại hình ảnh gia đình người Xơ Đăng chăm sóc sâm Ngọc Linh. (Ảnh KIM LIÊN)

Ở vùng núi cao tây nam Đà Nẵng, nơi sinh sống từ bao đời của đồng bào: Xơ Đăng, Ca Dong, Mơ Nông, Cơ Tu... nghệ thuật nhiếp ảnh đang được sử dụng như một phương thức kể chuyện về đất và người. Qua những dự án cụ thể, hình ảnh góp phần lưu giữ ký ức cộng đồng, quảng bá di sản và mở thêm khả năng kết nối văn hóa với du lịch, sinh kế và công nghiệp sáng tạo.

Hưởng ứng Lễ hội Sâm Ngọc Linh và Dược liệu quốc tế Đà Nẵng năm 2026 vừa diễn ra trong tháng 8, Ủy ban nhân dân xã Trà Linh phối hợp Hợp tác xã Nhiếp ảnh và Ứng dụng và Cộng đồng Nhiếp ảnh 891 đã phát động chương trình truyền thông trực tuyến với chủ đề “Cội nguồn Sâm Ngọc Linh”, nhận được hàng trăm tác phẩm với góc nhìn đa dạng để xây dựng nguồn tư liệu hình ảnh phục vụ truyền thông, quảng bá vẻ đẹp thiên nhiên, bản sắc văn hóa, đời sống và con người Trà Linh, vùng lõi của sâm Ngọc Linh quý giá. Những bức ảnh đưa người xem đến với nơi cây sâm sinh trưởng dưới những tán rừng nguyên sinh, gắn với quá trình gìn giữ của đồng bào Xơ Đăng qua nhiều thế hệ, gửi gắm thông điệp “Giữ rừng để giữ sâm, giữ sâm để giữ văn hóa”.

Dịp này, bộ phim tài liệu “Cội nguồn Sâm Ngọc Linh” do Hợp tác xã Nhiếp ảnh và Ứng dụng thực hiện đã được công chiếu. Câu chuyện về sâm còn mở rộng sang không gian núi rừng, tri thức bản địa, văn hóa cộng đồng và khát vọng phát triển bền vững của người dân Trà Linh. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Huỳnh Văn Truyền, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã, cho biết: “Để có những thước phim chân thật, các tay máy đã cùng người dân băng rừng suốt 7 giờ, chinh phục độ cao 2.200m, vượt những cung đường dốc phải bám vào rễ cây, vách đá để di chuyển. Hành trình ấy cùng sự hỗ trợ của người dân thôn Hi Ló đã giúp ê-kíp làm phim hiểu rõ hơn giá trị của từng cánh rừng, từng gốc sâm và mối quan hệ giữa thiên nhiên với đời sống con người”.

Trước đó, vào tháng 6, triển lãm ảnh “Trà Leng-Dòng chảy ký ức và sự hồi sinh” do Ủy ban nhân dân xã Trà Leng chủ trì, phối hợp Trường đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng) và Hợp tác xã Nhiếp ảnh và Ứng dụng thực hiện cũng gây được tiếng vang. Từ dốc núi mù sương, những bản làng trong nắng, gương mặt người già, ánh mắt trẻ thơ đến những đôi tay đang sắp xếp lại cuộc sống sau thiên tai và niềm vui được mùa “cao sơn ngọc quế”, mỗi hình ảnh góp thêm một mảnh ghép vào câu chuyện về sự hồi sinh.

Đó cũng là lợi thế của nhiếp ảnh. Một khuôn hình có thể mang đến cảnh quan, con người, lao động và những chi tiết của đời sống mà các con số hay báo cáo khó chuyển tải đầy đủ. Những đôi tay rám nắng, gùi quế trên vai, hay sắc màu thổ cẩm giữa tán rừng xanh mướt… đã tạo nên giá trị thẩm mỹ và giúp người xem hình dung rõ hơn về sinh kế và văn hóa cộng đồng.

Với những sản vật bản địa như sâm Ngọc Linh, quế Trà Leng, những bộ ảnh và thước phim được đầu tư về nội dung, hình ảnh giúp công chúng hiểu rõ hơn về nguồn gốc, điều kiện sinh trưởng, giá trị văn hóa của các sản vật và công sức của cộng đồng.

Thời gian qua, từ việc ghi lại ký ức, nhiếp ảnh tiếp tục được đặt trong hành trình kết nối văn hóa với du lịch và phát triển địa phương. Đồng hành chương trình khảo sát do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng chủ trì, Hợp tác xã Nhiếp ảnh và Ứng dụng đã tham gia ghi nhận hình ảnh, thước phim và dữ liệu tại nhiều điểm đến phía tây và phía nam thành phố, như thôn văn hóa Bhơ Hôồng, Làng nghề dệt thổ cẩm Đhrôồng, Làng văn hóa du lịch cộng đồng Pơr’ning, Điểm du lịch Lộc Trời, Rừng cây Di sản Pơ Mu và Khu du lịch sinh thái Cổng Trời Đông Giang…

Từ không gian văn hóa cồng chiêng, khung dệt thổ cẩm rực rỡ của đồng bào đến biển mây trên Đỉnh Quế và các mô hình du lịch cộng đồng, mỗi hình ảnh góp phần làm rõ hơn những giá trị thiên nhiên và văn hóa đặc sắc, giàu tiềm năng mà lâu nay ít được công chúng biết đến. Người dân không chỉ xuất hiện trong khuôn hình mà còn là chủ thể cung cấp câu chuyện, tri thức và ký ức của chính cộng đồng mình.

Theo lãnh đạo Hợp tác xã Nhiếp ảnh và Ứng dụng, thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp và triển khai các dự án bảo tồn văn hóa, kết nối chuyên gia, đồng hành thế hệ trẻ, nâng cao năng lực sản xuất nội dung số để quảng bá cảnh quan, con người, giá trị văn hóa tại các điểm đến của Đà Nẵng.