Chính phủ đề xuất chuyển thẩm quyền điều tra của VKSND Tối cao sang Bộ Công an

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI chiều 17/10, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và tờ trình về dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự sửa đổi.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an. (Ảnh: Viên Minh)

Về dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Công an cho biết dự thảo gồm 8 chương, 52 điều, giảm 21 điều so với Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015. Trong đó, bỏ 1 chương (chương IV) và 24 điều, bổ sung 2 điều, giữ nguyên 5 điều, sửa đổi, bổ sung 48 điều.

Theo Đại tướng Lương Tam Quang, dự thảo Luật quy định về tổ chức cơ quan điều tra và giao Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định tổ chức bộ máy các cơ quan điều tra của Công an Nhân dân và trong Quân đội Nhân dân.

“Khi không tổ chức cơ quan điều tra của VKSND Tối cao, bổ sung quy định chuyển thẩm quyền của Cơ quan điều tra VKSND Tối cao sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an; chuyển thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát quân sự Trung ương sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Quốc phòng”, Đại tướng Lương Tam Quang nói.

Một nội dung quan trọng khác được Đại tướng Lương Tam Quang đề cập là việc sửa đổi, bổ sung các qu định về cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra.

Trong đó, dự thảo Luật hoàn thiện quy định về cơ chế ủy quyền, phân công của Thủ trưởng Cơ quan điều tra cho phó thủ trưởng cơ quan điều tra và điều tra viên trung cấp, cao cấp là trưởng hoặc phó trưởng Công an cấp xã.

Chính phủ cũng đề xuất bổ sung nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của điều tra viên trung cấp, điều tra viên cao cấp là trưởng hoặc phó trưởng Công an cấp xã khi được thủ trưởng, phó thủ trưởng Cơ quan điều tra phân công giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra.

Nêu quan điểm của cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đề nghị quy định cụ thể tổ chức bộ máy cơ quan điều tra của Công an Nhân dân và tổ chức bộ máy Cơ quan điều tra của Quân đội Nhân dân ngay tại luật này.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị quy định giới hạn đối với thẩm quyền điều tra của điều tra viên trung cấp, cao cấp là trưởng công an cấp xã, phó trưởng công an cấp xã theo loại tội và theo lãnh thổ.

Cơ quan thẩm tra đề nghị loại trừ thẩm quyền “quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt” của điều tra viên cao cấp, trung cấp là trưởng hoặc phó trưởng công an cấp xã, để bảo đảm phù hợp với vị trí, vai trò của chức danh này và phù hợp với quy định của dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu.

Cân nhắc kỹ bỏ hình phạt tử hình ở tội nào

Về dự án Bộ luật Hình sự sửa đổi, Đại tướng Lương Tam Quang thông tin, đến nay, nhiều nội dung quan trọng đã được tiếp thu, sửa đổi, bổ sung vào dự thảo, như: các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự; quy định về pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự; bổ sung các tội danh mới, hành vi phạm tội mới; lược bỏ một số tội danh…

Bên cạnh những vấn đề đã được thống nhất cao, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết vẫn còn ý kiến về một số vấn đề khác quy định tại phần chung của dự thảo Bộ luật như: nhóm tội phạm có tổ chức, phòng vệ chính đáng, áp dụng hình phạt đối với pháp nhân thương mại và cá nhân thực hiện hành vi phạm tội với danh nghĩa pháp nhân thương mại, quy định về người phạm tội tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt...

Tiếp thu ý kiến, cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiên cứu, đánh giá để chỉnh lý các nội dung liên quan đến hình phạt của pháp nhân thương mại và hình phạt của cá nhân thực hiện hành vi phạm tội với danh nghĩa pháp nhân thương mại, theo hướng bỏ hình phạt đình chỉ hoạt động có thời hạn, giảm mức phạt tiền đối với pháp nhân thương mại ở một số tội danh.

Quy định này nhằm tránh xử lý quá nặng và làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và người lao động.

Đồng thời, dự thảo Bộ luật cũng bỏ cơ chế xác định mức hình phạt đối với cá nhân thực hiện hành vi phạm tội với danh nghĩa pháp nhân thương mại theo tỷ lệ của cá nhân thực hiện hành vi độc lập và chuyển sang quy định nguyên tắc để Tòa án quyết định hình phạt căn cứ vào vai trò, mức độ lỗi, động cơ, mục đích và lợi ích mà cá nhân thu được.

Bên cạnh đó, cơ quan chủ trì soạn thảo cũng đã chỉnh lý bổ sung quy định về nguyên tắc khoan hồng và quy định về quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt đối với người phạm tội tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt để thống nhất với dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự.

Thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết Thường trực Ủy ban tán thành việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình. Tuy nhiên, việc xem xét bỏ hình phạt tử hình ở tội nào cần được cân nhắc kỹ.

Một số ý kiến của cơ quan thẩm tra cũng đề nghị cân nhắc việc bỏ hình phạt tử hình ở một số tội, gồm tội Mua bán trái phép chất ma túy; tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi, nhằm tránh gây tác động bất lợi tới hiệu quả răn đe, phòng ngừa, xử lý tội phạm.

Dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi bổ sung 11 tội danh mới; bổ sung quy định tăng nặng các mức hình phạt cả ở hình phạt tiền và hình phạt tù… Theo cơ quan thẩm tra, việc điều chỉnh chính sách hình sự theo hướng hình sự hóa rộng hơn và tăng nặng hơn ở một số hình phạt là vấn đề lớn, có tác động nhiều mặt đến hệ thống pháp luật cũng như về kinh tế - xã hội.

Do đó, cơ quan chủ trì soạn thảo cần nghiên cứu, cân nhắc việc bổ sung các tội danh mới và hình sự hóa một số hành vi phạm tội mới.