Chính phủ đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp cho hơn 2,5 triệu người nộp thuế

Chính phủ đề xuất Quốc hội ban hành chính sách đặc thù xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp đối với hơn 2,5 triệu người nộp thuế đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

Quang cảnh Phiên họp. Ảnh: VPQH

Quang cảnh Phiên họp. Ảnh: VPQH

Tạo điều kiện cho doanh nghiệp phục hồi, duy trì hoạt động

Chiều 20/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội ban hành chính sách đặc thù về xử lý xóa tiền thuế nợ để tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế trong thực hiện Luật Quản lý thuế nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách trong thực hiện cam kết quốc tế về trao đổi thông tin theo yêu cầu.

Trình bày Tờ trình Dự án Nghị quyết, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, từ đầu năm đến nay, ngành thuế đã xử lý được hơn 777 nghìn mã số thuế. Tuy nhiên, đến ngày 23/10/2026, cả nước còn 2,5 triệu người nộp thuế đã ngừng hoạt động nhưng chưa chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Phần lớn những người nộp thuế này mong muốn khôi phục kinh doanh hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định của pháp luật, nhưng lại vướng hồ sơ và nghĩa vụ tài chính bị nhiều năm. Tiền chậm nộp tiếp tục tăng, trong khi nhiều trường hợp không còn sổ sách hoặc tài sản thực hiện nghĩa vụ.

Theo Bộ trưởng, Quốc hội đã quyết định chấm dứt thu, nộp lệ phí môn bài từ ngày 01/01/2026, nhưng các nghĩa vụ phát sinh trước thời điểm này vẫn cần được xử lý. Các quy định hiện hành về khoanh nợ, xóa nợ cũng chưa bao quát hết những trường hợp phát sinh trên thực tế.

Vì vậy, Chính phủ cho rằng, chính sách đặc thù tại Dự thảo Nghị quyết là cần thiết, đúng thẩm quyền, thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm gánh nặng thủ tục và chi phí tuân thủ về thuế. Qua đó, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phục hồi, duy trì hoạt động và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số giai đoạn 2026-2030.

Người nộp thuế không phải lập hồ sơ đề nghị xóa nợ

Về nội dung cụ thể của Dự thảo Nghị quyết, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, về đối tượng áp dụng, Dự thảo Nghị quyết đề xuất xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp đối với người nộp thuế được cơ quan thuế xác định đến hết ngày 23/10/2026 thuộc trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) hoặc trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký).

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình Dự án Nghị quyết. Ảnh: VPQH

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình Dự án Nghị quyết. Ảnh: VPQH

Dự thảo không áp dụng đối với tiền chậm nộp phát sinh từ nợ thuế gốc liên quan đến hành vi trốn thuế, gian lận thuế hoặc sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp. Đồng thời, không áp dụng đối với chi nhánh, văn phòng đại diện ở trạng thái 03, 06 của doanh nghiệp, tổ chức đang hoạt động hoặc tạm dừng kinh doanh có thời hạn; người nộp thuế vẫn sản xuất, kinh doanh hoặc phát sinh nghĩa vụ thuế trong thời gian thuộc các trạng thái này – Bộ trưởng cho biết.

Về xử lý lệ phí môn bài, Dự thảo đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp tương ứng. Đối với người nộp thuế chưa kê khai, nộp lệ phí môn bài thì không phải thực hiện kê khai, nộp và không bị tính tiền chậm nộp.

Đối với tiền chậm nộp của các khoản thuế khác, người nộp thuế được xem xét xóa khi đã nộp đầy đủ nợ thuế gốc, tiền phạt vi phạm hành chính (nếu có) và có hồ sơ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Đáng chú ý, người nộp thuế không phải lập hồ sơ đề nghị xóa nợ. Cơ quan thuế sẽ căn cứ dữ liệu quản lý thuế để thực hiện, công khai kết quả và thông báo qua tài khoản giao dịch thuế điện tử nếu có.

Đối với hồ sơ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế được tiếp nhận chậm nhất vào ngày 30/6/2028, trường hợp người nộp thuế đã nộp đủ nợ gốc nhưng chưa hoàn tất xử lý thì tiếp tục được giải quyết theo quy định của Nghị quyết.

Cơ quan quản lý thuế có trách nhiệm xác định kịp thời các khoản nợ đủ điều kiện xóa để không áp dụng biện pháp cưỡng chế đối với những khoản nợ này. Nếu phát hiện người nộp thuế không đủ điều kiện, cơ quan thuế sẽ khôi phục khoản tiền chậm nộp đã xóa.

Dự thảo cũng quy định trường hợp người nộp thuế đã được xóa nợ trước ngày Nghị quyết có hiệu lực nhưng sau đó quay lại sản xuất, kinh doanh và đủ điều kiện áp dụng chính sách thì không phải hủy kết quả xóa nợ đã thực hiện.

Theo đề xuất của Chính phủ, Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 21/11/2026 đến hết ngày 30/6/2028, trừ các trường hợp được tiếp tục giải quyết theo quy định chuyển tiếp. Chính phủ sẽ tổ chức thực hiện và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp cuối năm 2028.

Kiểm soát chặt việc xóa nợ, tránh tạo tiền lệ chính sách

Thẩm tra Dự thảo Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành chính sách đặc thù, có thời hạn nhằm xử lý dứt điểm nghĩa vụ lệ phí môn bài tồn đọng, tháo gỡ rào cản tài chính cho người nộp thuế thực sự đã ngừng hoạt động, đồng thời góp phần làm sạch cơ sở dữ liệu thuế, ngăn chặn việc lợi dụng pháp nhân không hoạt động để gian lận hóa đơn.

Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ chịu trách nhiệm bảo đảm chính sách và việc tổ chức thực hiện tuân thủ đúng chuẩn mực, khuyến nghị của OECD và Diễn đàn toàn cầu về minh bạch và trao đổi thông tin vì mục đích thuế (GF); xác định mục tiêu định lượng của chính sách (số mã số thuế dự kiến được khôi phục, chấm dứt hiệu lực); xác định rõ đây là chính sách áp dụng một lần, không tạo tiền lệ về các đợt xóa nợ định kỳ.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày Báo cáo thẩm tra Dự án Nghị quyết. Ảnh: VPQH

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày Báo cáo thẩm tra Dự án Nghị quyết. Ảnh: VPQH

Về tác động đối với ngân sách nhà nước, theo hồ sơ, nợ gốc lệ phí môn bài đã hạch toán khoảng 1.250 tỷ đồng, tiền chậm nộp tương ứng khoảng 438 tỷ đồng; nghĩa vụ lệ phí môn bài chưa hạch toán ước khoảng 15.000 tỷ đồng; tiền chậm nộp thuộc phạm vi xem xét khoảng 9.990 tỷ đồng, trong đó hơn 3.000 tỷ đồng liên quan đến các khoản thu về đất.

Tuy nhiên, đánh giá tác động chưa phân tích theo từng cấp ngân sách, chưa lượng hóa đầy đủ kết quả dự kiến của chính sách. Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ đánh giá khả năng thụ hưởng của từng nhóm trong tổng số 2.518.440 người nộp thuế ở trạng thái 03, 06.

Về tổ chức thực hiện, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định rõ trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan quản lý thuế đối với kết quả xóa nợ, nhất là các khoản có giá trị lớn và khoản thu về đất; bảo đảm lưu vết dữ liệu xử lý để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát.

Đồng thời, việc xóa nợ, khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế không làm chấm dứt nghĩa vụ lưu giữ, cung cấp thông tin theo chuẩn mực của GF. Trường hợp người nộp thuế cung cấp thông tin không trung thực, cần phục hồi khoản đã xóa và tính tiền chậm nộp cả thời gian đã được xóa.

Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý, việc giải quyết thủ tục khôi phục, chấm dứt hiệu lực mã số thuế phải đúng thời hạn, không lấy lý do chờ xác định điều kiện xóa nợ để kéo dài, gây phiền hà cho người nộp thuế.

N. HỒNG

Nguồn Kiểm Toán: https://baokiemtoan.vn/vi/bai-viet/chinh-phu-de-xuat-xoa-no-le-phi-mon-bai-tien-cham-nop-cho-hon-25-trieu-nguoi-nop-thue