Chính quyền địa phương 2 cấp: Chuyển biến rõ trong quản trị, phục vụ nhân dân

Cán bộ Trung tâm phục vụ hành chính công làm thủ tục cho người dân. (Ảnh: Công Luật/TTXVN)

Tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp diễn ra sáng 1/7, lãnh đạo nhiều xã, phường cho rằng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo chuyển biến rõ nét trong phương thức lãnh đạo, quản trị và phục vụ người dân.

Chất lượng quản trị nâng lên rõ rệt

Bà Cấn Thị Việt Hà, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân phường Dương Nội (Hà Nội) cho biết trong năm khởi đầu, phường đã tiếp nhận, xử lý thông suốt, hiệu quả 999 nhiệm vụ, 423 thủ tục hành chính, giải quyết hoàn thành trước và đúng thời hạn hơn 66.000 hồ sơ; số hóa, nhập liệu và kết nối với cơ sở dữ liệu chuyên ngành hơn 11.000 thửa đất.

Thu ngân sách năm 2025 đạt gần 300% dự toán và 6 tháng đầu năm 2026 đạt 2.327 tỷ đồng, đạt 93% dự toán. Phường đã hoàn thành giải phóng mặt bằng 3 dự án trọng điểm với sự đồng thuận rất cao của nhân dân.

Để có được kết quả đó, Đảng ủy đã ban hành 12 đề án, nghị quyết chuyên đề cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương, thành phố và nghị quyết đại hội Đảng bộ phường; đã phân định rõ trách nhiệm của từng tập thể, cá nhân; tăng cường kiểm tra, giám sát, nâng cao kỷ luật, kỷ cương.

Đặc biệt, cả hệ thống chính trị đã thống nhất mục tiêu, linh hoạt trong điều hành, bố trí sắp xếp cán bộ, phối hợp chặt chẽ để cùng hỗ trợ, giúp đỡ nhau thực hiện nhiệm vụ. Bên cạnh đó, phường cũng đã triển khai đồng bộ, hiệu quả 17 mô hình sáng tạo, cách làm hay.

“Khi các nhiệm vụ được triển khai đồng bộ, quyết liệt gắn với công tác phân quyền và chuyển đổi số, mô hình đã từng bước phát huy hiệu quả không chỉ về tổ chức bộ máy, mà quan trọng hơn là chất lượng quản trị được nâng lên rõ rệt, đem lại sự hài lòng, tin tưởng cho nhân dân,” bà Hà nói.

Hướng dẫn người dân thực hiện làm thủ tục hành chính trên kios hành chính công thông minh tại một trung tâm phục vụ hành chính công ở thành phố Đà Nẵng. (Ảnh: Mỹ Hà/TTXVN)

Bà Cao Thị Huyền Trân, Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng cho biết là địa bàn trung tâm, khối lượng, áp lực công việc rất lớn, tuy nhiên, với tinh thần chủ động, quyết liệt, “vừa chạy vừa xếp hàng," “vừa làm vừa rút kinh nghiệm," phường đã đưa bộ máy vào hoạt động thông suốt, hiệu quả.

Các kết quả được bà Trân điểm ra là sau sắp xếp, bộ máy được tinh gọn; 1.038 nhiệm vụ được triển khai đồng bộ, hiệu quả, không bỏ trống, không bỏ sót, gián đoạn nhiệm vụ. Các quy trình, thủ tục thực hiện đều được chuẩn hóa.

Việc phân công, phân quyền gắn chặt với trách nhiệm, góp phần nâng cao năng lực điều hành của chính quyền cơ sở, việc đổi mới tư duy lãnh đạo và phương thức hoạt động được đặt lên hàng đầu.

Địa phương ban hành đồng bộ quy chế làm việc, phân công nhiệm vụ cụ thể, lấy phương châm “6 rõ” và “4 chủ động”: chủ động dự báo, chủ động phòng ngừa, chủ động xử lý, chủ động phục vụ là nguyên tắc xuyên suốt trong lãnh đạo, điều hành và tổ chức thực hiện, gắn chặt với công tác kiểm tra, giám sát.

Quy trình giải quyết công việc được rút ngắn, chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng được nâng cao. Qua một năm, Trung tâm Phục vụ hành chính công của phường đã tiếp nhận hơn 40.000 hồ sơ, cao nhất trong số các phường xã thuộc thành phố Đà Nẵng. Trong đó, 99,7% hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn, 100% kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa, 100% người dân và doanh nghiệp đánh giá hài lòng trên Cổng dịch vụ công quốc gia.

Theo bà Trân, chính quyền cơ sở ngày càng khẳng định vai trò là trung tâm quản trị hiện đại, giải quyết kịp thời, hiệu quả các vấn đề phát sinh ngay tại cơ sở. Phường đã đưa vào vận hành đồng bộ các nền tảng số như phần mềm đô thị phường Hải Châu thông minh, trung tâm điều hành và xử lý thông tin IOC, ứng dụng quản trị đô thị tích hợp phường Hải Châu.

Từ ngày 1/7/2025 đến nay đã tiếp nhận và xử lý 955 phản ánh, kiến nghị của người dân thông qua các nền tảng số.

Chuyển đổi số trở thành công cụ giải quyết bài toán sinh kế

Là một xã miền núi của tỉnh Phú Thọ, có diện tích hơn 120km2, dân số trên 9.100 người, trong đó đồng bào dân tộc Mường chiếm trên 99%, xã Vân Sơn phải đối mặt với không ít khó khăn khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp. Xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ đột phá, động lực đổi mới phương thức lãnh đạo và điều hành, xã đã mạnh dạn ứng dụng các nền tảng số, hình thành hệ thống quản trị điều hành dựa trên dữ liệu, xây dựng một chính quyền hành động, gần dân và phục vụ nhân dân.

Ông Nguyễn Duy Tư, Bí thư Đảng ủy xã cho hay, Ban Thường vụ Đảng ủy xã đã lãnh đạo, chỉ đạo đổi mới toàn diện phương thức làm việc của đội ngũ cán bộ, công chức. Việc xử lý công việc hằng ngày cơ bản thực hiện trên các hệ thống dùng chung, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết công việc, nâng cao tính công khai, minh bạch, hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan.

Cùng với đó, địa phương tập trung nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân thông qua chuyển đổi số. Trung tâm phục vụ hành chính công xã đã cung cấp hơn 210 dịch vụ công trực tuyến toàn trình và một phần.

Từ khi đưa vào hoạt động đến nay, Trung tâm đã tiếp nhận, giải quyết gần 3.000 hồ sơ thủ tục hành chính, tỷ lệ tiếp nhận trực tuyến đạt 100%, tỷ lệ giải quyết đúng hạn và trước hạn đạt trên 99,9%, không để xảy ra tình trạng hồ sơ quá hạn.

“Ban Thường vụ Đảng ủy xã Vân Sơn xác định chuyển đổi số không dừng lại ở cải cách hành chính mà phải trở thành công cụ giải quyết bài toán sinh kế, biến giá trị bản địa thành nguồn lực phát triển kinh tế bền vững, từng bước xây dựng du lịch cộng đồng theo hướng bền vững,” ông Tư chia sẻ.

Với những lợi thế về danh thắng, cảnh quan thiên nhiên, văn hóa Mường đặc sắc nhưng chưa được khai thác hiệu quả, nhiều sản phẩm nông nghiệp chưa có đầu ra ổn định, Ban Thường vụ Đảng ủy xã xác định phải đổi mới tư duy, không chờ đủ điều kiện mới làm mà chủ động tạo điều kiện bằng cách làm mới.

Theo ông Tư, đổi mới phải bắt đầu từ chính đội ngũ cán bộ, công chức, từ tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, dám sáng tạo và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Phải bắt đầu từ những việc nhỏ nhất, thiết thực nhất, cụ thể nhất với phương châm: muốn dân tin hãy bắt đầu bằng những hành động cầm tay chỉ việc.

Các cán bộ, đảng viên đã xuống từng xóm, từng hộ dân để tuyên truyền, hướng dẫn, khơi dậy niềm tự hào về quê hương, giúp người dân hiểu rằng mỗi người đều có thể trở thành một đại sứ quảng bá hình ảnh Vân Sơn; sử dụng các nền tảng mạng xã hội để giới thiệu cảnh quan thiên nhiên, bản sắc văn hóa Mường, các điểm du lịch, sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương, đồng thời kết nối với các nhà sáng tạo nội dung, các câu lạc bộ du lịch và doanh nghiệp lữ hành nhằm lan tỏa hình ảnh Vân Sơn đến đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh.

Nhờ sự đồng thuận của nhân dân, cách làm phù hợp, nhận thức, tư duy của người dân đã từng bước thay đổi rõ rệt; từ tâm lý trông chờ, thụ động sang chủ động tham gia phát triển kinh tế, quảng bá hình ảnh quê hương và khai thác lợi thế bản địa một cách hiệu quả.

Kết quả rõ nét nhất là ngay sau các đợt truyền thông và hướng dẫn trực tiếp, đã có 5 hộ dân mạnh dạn đăng ký đầu tư xây dựng mô hình homestay để đón khách.

Sức mạnh của truyền thông số đã nhanh chóng lan tỏa nhiều điểm đến đặc sắc của Vân Sơn đến đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh. Chỉ tính riêng từ đầu tháng 6 đến nay, lượng khách đến địa phương tăng mạnh, đạt từ 10.000 đến 12.000 lượt khách.

Du lịch phát triển đã kéo theo nhiều chuyển biến tích cực trong phát triển kinh tế địa phương. Các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng được tiêu thụ thuận lợi hơn, nhiều hộ dân có thêm việc làm, thu nhập, từng bước hình thành tư duy làm du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Mường.

Chuyển mạnh từ hành chính quản lý sang hành chính phục vụ

Ông Trần Trung Hiếu, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân xã Đức Trọng (Lâm Đồng) thông tin sau một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, xã Đức Trọng đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. 6 tháng đầu năm 2026, tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 10,59%, tổng thu ngân sách trên địa bàn 335 tỷ đồng đạt 56% dự toán. Giải ngân vốn đầu tư công đạt trên 50% kế hoạch, kết nạp đảng viên mới đạt 70,3% kế hoạch. Công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị chuyển biến tích cực.

“Điều xã Đức Trọng tâm đắc nhất chính là quá trình đổi mới tư duy lãnh đạo, phương thức điều hành và cách thức tổ chức thực hiện nhiệm vụ để bộ máy mới thực sự hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả," ông Hiếu nói.

Đảng ủy xã Đức Trọng đã thống nhất xác định ba trọng tâm trong quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đó là, đổi mới tư duy lãnh đạo, chuyển mạnh từ hành chính quản lý sang hành chính phục vụ - bước chuyển biến quan trọng nhất trong quá trình vận hành mô hình.

Xác định khi cấp xã được giao nhiều nhiệm vụ hơn thì yêu cầu đặt ra không chỉ thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ mà phải chủ động giải quyết công việc nhanh, hiệu quả và thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp, xã đã tiến hành rà soát, phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và cá nhân, đề cao vai trò trách nhiệm của người đứng đầu, gắn trách nhiệm cá nhân với kết quả công việc.

Hỗ trợ người dân lấy số để làm hồ sơ, thủ tục tại một trung tâm phục vụ hành chính công. (Ảnh: Lê Huy Hải/TTXVN)

Xã yêu cầu mỗi cán bộ công chức phải thay đổi nhận thức và phương pháp làm việc, chuyển từ tư duy giải quyết công việc theo quy trình hành chính đơn thuần sang tư duy phục vụ, lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng thực thi công vụ.

Từ ngày 1/1/2026, Đảng ủy xã triển khai mô hình “Cán bộ, đảng viên xã Đức Trọng tiên phong, gương mẫu, quyết tâm hành động vì nhân dân phục vụ” với mục tiêu xây dựng văn hóa công vụ dựa trên tinh thần trách nhiệm, ý thức noi gương và sự tận tâm phục vụ nhân dân.

Điểm mới của mô hình là gắn việc nêu gương của cán bộ, đảng viên với những hành động, công việc cụ thể hàng ngày. Mỗi cán bộ, đảng viên phải đăng ký nội dung đổi mới hoặc giải pháp nâng cao hiệu quả công việc; chủ động đề xuất sáng kiến, cải tiến quy trình xử lý hồ sơ, tăng cường hỗ trợ người dân, doanh nghiệp và phối hợp giải quyết các công việc liên quan nhiều lĩnh vực.

Đồng thời, việc thực hiện mô hình được gắn với công tác đánh giá cán bộ theo Hướng dẫn 02 của Ban Tổ chức Trung ương và Hướng dẫn số 11 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lâm Đồng, từ đó bảo đảm thực chất, công bằng trong đánh giá cán bộ và tạo động lực để cán bộ, đảng viên không ngừng rèn luyện, phấn đấu và cống hiến.

Lấy chuyển đổi số làm động lực đổi mới phương thức quản trị trong điều kiện tinh gọn bộ máy, Đức Trọng chủ động đầu tư, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, hệ thống mạng nội bộ, đường truyền internet, khai thác hiệu quả các phần mềm dùng chung và chuyên ngành; thành lập 49 tổ công nghệ số cộng đồng và vận hành mạng lưới nhóm Zalo kết nối đến từng thôn, tập trung thay đổi thói quen làm việc của đội ngũ cán bộ sang xử lý công việc trên môi trường số và chỉ đạo điều hành thông qua các nền tảng số, từ đó nâng cao năng suất lao động của đội ngũ cán bộ và tính công khai, minh bạch trong hoạt động của chính quyền.

Trong một năm qua, xã đã tiếp nhận 21.866 hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính, trung bình đã tiếp nhận và xử lý hơn 1.800 hồ sơ/tháng và đã giải quyết đạt 99,7% hồ sơ đúng và trước hạn.

Từ thực tiễn triển khai tại cơ sở, các địa phương đã nêu lên nhiều bài học kinh nghiệm, trong đó nhấn mạnh việc bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của cấp ủy, phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu là nhân tố quyết định nhất đối với hiệu quả bộ máy.

Khi cấp ủy tập trung lãnh đạo bằng chủ trương, định hướng, phân công rõ trách nhiệm, tăng cường kiểm tra, giám sát, thì bộ máy vận hành đồng bộ, thông suốt.

Bên cạnh đó, phân cấp, phân quyền phải đi đôi với phân bổ nguồn lực và các điều kiện bảo đảm thực hiện. Việc giao thêm thẩm quyền cho chính quyền cấp xã chỉ phát huy hiệu quả đầy đủ khi đồng thời được bảo đảm các nguồn lực tương xứng với cơ chế giám sát chặt chẽ. Đây là điều kiện quan trọng để chính quyền cơ sở chủ động, tự tin và thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao.

Đổi mới quản trị phải gắn với chuyển đổi số và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Ứng dụng công nghệ số, hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và giải quyết công việc không chỉ nâng cao hiệu quả quản trị mà còn tăng tính công khai, minh bạch, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nhân dân. Đây là thước đo quan trọng đối với chất lượng hoạt động của chính quyền địa phương./.