Chính quyền địa phương hai cấp, một nhịp vận hành (kỳ 3): Kiến tạo cho chặng đường mới

Nếu giai đoạn đầu tập trung bảo đảm tổ chức mới hoạt động liên tục, công việc của người dân và doanh nghiệp không bị gián đoạn, thì yêu cầu hiện nay đã cao hơn. Đó là phát huy quyền chủ động của cơ sở, nâng cao năng lực đội ngũ, sử dụng hiệu quả các nguồn lực và tạo chuyển biến rõ hơn trong phát triển kinh tế - xã hội ở từng địa bàn.

Từ đầu năm tới nay, tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của tỉnh Thái Nguyên đạt hơn 8 tỷ USD. Trong ảnh: Doanh nghiệp xây dựng nhà máy tại Cụm công nghiệp Bảo Lý - Xuân Phương, xã Phú Bình.

Nâng cao chất lượng đội ngũ ở cơ sở

Đến thời điểm này, bộ máy chính quyền địa phương hai cấp ở Thái Nguyên đã cơ bản đi vào ổn định. Từ tỉnh đến cấp xã, các nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền từng bước được tiếp nhận và thực hiện; phương thức điều hành điều chỉnh theo hướng rõ người, rõ việc, giảm khâu trung gian.

Cùng với đó, việc bố trí, sắp xếp đội ngũ cán bộ tiếp tục được rà soát để phù hợp hơn với yêu cầu của từng địa bàn.

Quá trình vận hành cũng cho thấy, cùng một mô hình tổ chức nhưng yêu cầu đặt ra ở mỗi địa phương không giống nhau. Với các xã miền núi, vùng cao, đó là bảo đảm công việc được giải quyết liên tục trong điều kiện địa bàn rộng, giao thông khó khăn, dân cư phân tán.

Ở những xã, phường có tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa nhanh, cán bộ cơ sở phải đảm đương thêm những nhiệm vụ liên quan quy hoạch, đất đai, đầu tư, giải phóng mặt bằng…

Từ yêu cầu đó, Thái Nguyên tiếp tục rà soát, cân đối nhân lực giữa các địa bàn, cơ quan, đơn vị; bố trí, luân chuyển cán bộ theo hướng phù hợp hơn với vị trí việc làm và yêu cầu thực tế.

Trong tháng 4-2026, Tỉnh ủy Thái Nguyên đã thực hiện một đợt điều động, luân chuyển và bổ nhiệm lớn, với tổng cộng 39 cán bộ, gồm: Bí thư các đảng ủy cấp xã và lãnh đạo các cơ quan tham mưu, giúp việc Tỉnh ủy; Phó Bí thư đảng ủy cấp xã; lãnh đạo tại các sở, ban, ngành, đơn vị cấp tỉnh…

Mục tiêu không chỉ là đủ người, mà quan trọng hơn là mỗi vị trí phải có người đủ năng lực đảm đương nhiệm vụ, có khả năng phối hợp và xử lý công việc trong những điều kiện cụ thể.

Thi công Dự án xây dựng tuyến đê Hữu Cầu, thuộc địa bàn phường Phan Đình Phùng.

Câu chuyện của anh Lê Công Huấn, Phó Chánh Văn phòng UBND xã Sảng Mộc, phần nào cho thấy yêu cầu ấy. Từ vị trí công tác ở khu vực trung tâm của tỉnh, anh lên nhận nhiệm vụ tại một xã vùng cao, nơi điều kiện đi lại và thông tin liên lạc còn nhiều khó khăn.

Tại Sảng Mộc, kinh nghiệm công tác tại đơn vị cấp sở được anh Huấn sử dụng để hỗ trợ đồng nghiệp trong quá trình tiếp cận những nhiệm vụ mới. Anh Huấn chia sẻ: “Theo tôi, cán bộ tăng cường về cơ sở phải có kiến thức chuyên môn và hiểu biết tổng hợp về quản lý nhà nước, đồng thời giúp cán bộ địa phương tự tin, chủ động hơn trong công việc”.

Câu chuyện của anh Huấn, đặt trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, cho thấy một vấn đề lớn hơn là hiệu quả của mô hình hai cấp cuối cùng vẫn được quyết định bởi con người.

Một bộ máy tinh gọn chỉ thực sự phát huy tác dụng khi cán bộ thích ứng với nhiệm vụ mới, biết chia sẻ kinh nghiệm và chủ động xử lý công việc thay vì chờ hướng dẫn cho từng tình huống.

Ở góc độ người dân, những thay đổi ấy cần được thể hiện bằng những việc cụ thể hơn. Thủ tục được giải quyết thuận lợi, thời gian chờ được rút ngắn, thông tin rõ ràng hơn; với doanh nghiệp, chính quyền cần có khả năng đồng hành, tháo gỡ những vấn đề phát sinh trong quá trình đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Đó là bước chuyển từ yêu cầu bảo đảm bộ máy hoạt động liên tục sang yêu cầu nâng cao chất lượng vận hành và tạo ra kết quả rõ hơn.

Quy hoạch để mở đường phát triển

Khi những công việc thường xuyên đã dần đi vào nền nếp, một yêu cầu khác xuất hiện là các xã, phường phải xác định được hướng phát triển của mình. Như tại xã Bạch Thông, do sáp nhập từ 3 xã của 2 huyện cũ, địa phương phải tổ chức lại hoạt động trên một không gian rộng hơn, với những khu vực trước đây có điều kiện phát triển và cách tổ chức khác nhau.

Sau thời gian đầu tập trung kiện toàn tổ chức, xã bắt đầu dành nhiều hơn sự quan tâm cho việc xác định lại tiềm năng, lợi thế và không gian phát triển.

Lãnh đạo xã Bạch Thông thường xuyên xuống cơ sở để nắm bắt tình hình kinh tế - xã hội.

Chủ tịch UBND xã Bạch Thông Hà Ngọc Việt cho biết: Đến nay, đồ án quy hoạch xã đã hoàn thành khoảng 80%, địa phương từng bước xác định không gian phát triển cho giai đoạn mới. Với Bạch Thông, quy hoạch không đơn thuần là hoàn thành một hồ sơ quản lý. Đó là cơ sở để địa phương tính toán các khu vực phát triển, kết nối nguồn lực và lựa chọn hướng đi phù hợp với điều kiện thực tế.

Trong một đơn vị hành chính mới, nếu không có một tầm nhìn thống nhất về không gian phát triển, việc đầu tư dễ rơi vào tình trạng manh mún, trong khi những lợi thế vốn có của từng khu vực khó tạo thành sức mạnh chung.

Quan điểm này cũng đặt ra yêu cầu mới đối với đội ngũ cán bộ cấp xã. Khi thẩm quyền được phân cấp, cán bộ cơ sở không chỉ thực hiện nhiệm vụ theo quy trình có sẵn, mà phải có khả năng tham mưu, tổ chức thực hiện và phối hợp để giải quyết những vấn đề liên ngành, liên địa bàn.

Tại xã Kha Sơn, đồng chí Bí thư Đảng ủy Nguyễn Văn Ngọc cho rằng: Để đáp ứng yêu cầu này, một mặt chính quyền phải bảo đảm tiến độ các công trình, dự án; mặt khác, mọi phương án liên quan quyền lợi người dân phải được công khai, giải thích và tổ chức thực hiện theo quy định.

Cách làm ấy đòi hỏi chính quyền cơ sở phải chủ động hơn, bởi cán bộ là những người trực tiếp tiếp xúc, giải thích và xử lý những vấn đề phát sinh ngay tại địa bàn.

Đó cũng là yêu cầu của một chính quyền hướng tới phục vụ và phát triển. Chính quyền không đứng ngoài quá trình phát triển, nhưng cũng không chạy theo mục tiêu phát triển bằng mọi giá.

Điều quan trọng là tạo điều kiện để các dự án được triển khai đúng quy định, người dân hiểu và đồng thuận, còn các nguồn lực được sử dụng đúng hướng, hiệu quả.

Trao quyền gắn với trách nhiệm

Sau hơn một năm vận hành, những thay đổi ở cơ sở đã có đóng góp tích cực vào bức tranh phát triển chung của tỉnh. Trong 9 tháng năm 2026, tăng trưởng kinh tế của tỉnh đạt 11,24%; chỉ số sản xuất công nghiệp tăng ở mức cao nhất trong 5 năm. Thu hút FDI ước đạt hơn 8 tỷ USD; thu ngân sách nhà nước ước hơn 20 nghìn tỷ đồng; kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt hơn 21 tỷ USD.

Cùng với các chỉ tiêu kinh tế, cải cách hành chính, chuyển đổi số, chính sách an sinh xã hội và sắp xếp mạng lưới giáo dục tiếp tục được triển khai. Những kết quả này tạo cơ sở để tỉnh thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026 ở mức 11% và cụ thể hóa các mục tiêu của cả nhiệm kỳ 2025-2030.

Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 9 tháng năm 2026 của tỉnh đạt trên 20% - mức tăng trưởng cao nhất trong 5 năm trở lại đây, vượt xa mức tăng ở các năm trước đó. Trong ảnh: Sản xuất nhôm Billet tại Công ty CP Aluminum Hàn Việt, Khu công nghiệp Điềm Thụy.

Tuy nhiên, những con số của toàn tỉnh chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển thành kết quả cụ thể ở từng địa bàn. Đó có thể là việc người dân tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn; sản phẩm nông, lâm nghiệp được kết nối với thị trường tốt hơn hay khả năng chuẩn bị quỹ đất, hạ tầng, nhân lực và giải quyết hài hòa lợi ích giữa các bên.

Vì vậy, xây dựng chính quyền kiến tạo trước hết là thay đổi cách chính quyền nhìn vào nhiệm vụ của mình. Nếu trước đây trọng tâm là quản lý những gì đang có, thì trong điều kiện mới, chính quyền phải chủ động chuẩn bị cho những nhu cầu sẽ xuất hiện.

Quy hoạch phải đi trước một bước; hạ tầng phải tính đến khả năng phát triển; cán bộ phải được bố trí theo yêu cầu công việc; thủ tục phải được cải tiến trên cơ sở những vấn đề người dân và doanh nghiệp đang gặp phải.

Sản xuất hàng may mặc xuất khẩu tại Công ty CP Đầu tư Quốc tế THAGACO (xã Phú Thịnh).

Điều này cũng lý giải vì sao câu chuyện bộ máy cán bộ ở cơ sở thực chất đều nằm trong một bài toán chung. Bộ máy chính quyền hai cấp sẽ tạo ra hiệu quả khi mỗi vị trí được đặt đúng yêu cầu, mỗi địa bàn được nhìn nhận đúng tiềm năng và mỗi quyết định quản lý hướng đến giải quyết vấn đề thực tế.

Ông Nguyễn Tuấn Hưởng, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, cho biết: Thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục thực hiện chủ trương của Trung ương về sắp xếp tổ chức bộ máy, nhất là đội ngũ cán bộ; trên cơ sở thực tế sẽ cân đối nhân lực giữa các địa bàn, cơ quan, đơn vị để việc thực hiện nhiệm vụ chính trị thuận lợi hơn. Đây là công việc không thể hoàn thành trong một lần sắp xếp.

Khi mô hình tổ chức thay đổi, yêu cầu về con người cũng thay đổi theo. Cán bộ phải thích ứng với nhiệm vụ mới; địa phương phải tiếp tục hoàn thiện quy hoạch; cơ chế phối hợp phải được điều chỉnh qua thực tiễn. Hiệu quả của bộ máy vì thế sẽ được kiểm chứng trong quá trình địa phương giải quyết những vấn đề cụ thể của phát triển.

Những công việc ấy diễn ra ở các địa bàn khác nhau, nhưng cùng đặt ra một yêu cầu là bộ máy chính quyền sau sắp xếp phải ngày càng chủ động hơn trong quản lý và phát triển.

Khi phân cấp được gắn với năng lực cán bộ, quy hoạch gắn với nguồn lực, quyết định quản lý gắn với nhu cầu thực tế của người dân và doanh nghiệp, chính quyền hai cấp sẽ tạo được chuyển biến rõ hơn trong tổ chức thực hiện, mở thêm động lực cho phát triển và đưa hiệu quả quản lý đến gần hơn với đời sống.