Chính quyền 'không giấy' - Tối ưu nền hành chính vì dân

Đây không chỉ là cuộc “cách mạng” về công nghệ, mà còn là cam kết mạnh mẽ của Thành phố trong việc hiện đại hóa nền công vụ, lấy sự thông suốt của hệ thống và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm “thước đo” cho một bộ máy thực sự vì dân.

Cuộc cách mạng về tư duy quản trị

Robot hành chính giúp người dân tra cứu thủ tục hành chính dễ dàng, tiện lợi.

Sau hơn nửa năm vận hành, hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở Thành phố Hồ Chí Minh được ghi nhận bằng những con số biết nói và sự thông suốt của dòng chảy dữ liệu từ cấp Thành phố đến cơ sở. Tính riêng trong tháng 1/2026, toàn Thành phố đã giải quyết hơn 314.000 hồ sơ, trong đó hồ sơ giải quyết đúng hạn và trước hạn đạt tới 97,9%; hồ sơ trực tuyến một phần và toàn trình đạt trên 90%. Kết quả này cho thấy sự vận hành đồng bộ và hiệu quả của bộ máy hành chính mới, giảm thiểu tối đa sự phiền hà và chậm trễ.

Tại cấp cơ sở, những con số cũng minh chứng cho hiệu quả của bộ máy mới. Theo ông Nguyễn Văn Ngân, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Bình Khánh (Thành phố Hồ Chí Minh), mỗi ngày xã tiếp nhận từ 50 đến hơn 100 hồ sơ. Nhờ chuyển đổi số, tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn đạt tới 98,5%. Đặc biệt, khi tính cả sự hỗ trợ của công chức, tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến của xã đã đạt ngưỡng 100%.

Ông Hồng Văn Thiện, người dân xã Cần Giờ, Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ góc nhìn thực tế: “Dân rất ủng hộ chính quyền “số” vì nó nhanh, giúp tiết kiệm chi phí và thời gian chờ đợi. Đôi khi hệ thống vẫn còn bị nghẽn, hoặc máy tính gặp lỗi kỹ thuật nhưng cũng đã được khắc phục nhanh chóng. Giờ chỉ còn nâng cao kỹ năng số cho người dân nữa là tròn 10 điểm”.

Một trong những dấu mốc quan trọng trong “lộ trình xanh” của Thành phố Hồ Chí Minh chính là việc đưa Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố đi vào hoạt động (ngày 27/12/2025). Đây được xem là “cửa ngõ” duy nhất, tập trung tất cả các thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền của các sở, ban, ngành về một đầu mối duy nhất.

Đánh giá về ý nghĩa chiến lược này, Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, việc đưa Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố đi vào hoạt động không chỉ đơn thuần là thay đổi địa điểm tiếp nhận hồ sơ, mà là một cuộc cách mạng về tư duy quản trị.

“Chúng ta chuyển từ mô hình người dân phải đi “gõ cửa từng sở” sang mô hình chính quyền phục vụ tại một điểm. Đây là nền tảng cốt lõi để hiện thực hóa chính quyền “không giấy”, nơi dữ liệu được số hóa ngay từ bước đầu tiên và luân chuyển không rào cản trên môi trường số, giúp loại bỏ hoàn toàn sự chậm trễ do thủ tục giấy tờ gây ra", ông Nguyễn Văn Được khẳng định.

Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố Hồ Chí Minh đi vào hoạt động đã giải quyết “bài toán” tầng nấc kinh niên trong nền hành chính. Theo ông Dương Văn Thơm, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố, quy trình thực hiện thủ tục hành chính hiện nay đã được chuẩn hóa tối đa. Trung tâm được bố trí 67 quầy giao dịch hiện đại tại trụ sở chính và các khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, có khả năng tiếp nhận cùng lúc hàng ngàn lượt khách.

“Hồ sơ được số hóa ngay từ đầu vào và chuyển trên môi trường điện tử tới các cơ quan có thẩm quyền để giải quyết nhanh chóng. Nhờ hệ thống công nghệ thông tin đồng bộ, 100% thủ tục hành chính tại đây đã được cung cấp dưới dạng dịch vụ công trực tuyến. Qua thử nghiệm, trung bình người dân chỉ mất từ 5 đến 10 phút để hoàn thành việc tiếp nhận hồ sơ tại quầy”, ông Dương Văn Thơm cho biết.

Điểm khác biệt lớn nhất là tính “không giấy” tuyệt đối trong quy trình luân chuyển hồ sơ thủ tục hành chính. Điều này ngay lập tức mang lại trải nghiệm khác biệt rõ rệt cho người dân và doanh nghiệp. Chị Đào Thị Ngọc Liên (Công ty Luật Trách nhiệm hữu hạn HNF) chia sẻ: “Tôi đến làm thủ tục liên quan đến Sở Tư pháp và Sở Tài chính, các chuyên viên hướng dẫn rất nhiệt tình, thân thiện. Chỉ sau một buổi tư vấn, tôi đã biết rõ cách thực hiện đúng, giúp doanh nghiệp tiết kiệm rất nhiều thời gian”.

Cùng chung nhận định, ông Nguyễn Văn Công, người dân xã Bình Khánh cho biết: “Phòng chờ bây giờ đều có máy lạnh, ghế ưu tiên, thậm chí có cả bánh kẹo cho người dân sử dụng lúc chờ đợi. Tôi đi chứng thực căn cước công dân chỉ mất 15 phút là xong. Cán bộ tận tình hướng dẫn làm xác thực điện tử để sử dụng lâu dài trên điện thoại. Tất cả đều cho thấy chính quyền bây giờ gần dân và vì dân”.

Mục tiêu cao hơn

Cuộc cách mạng “không giấy” ở Thành phố Hồ Chí Minh đã lan tỏa đến tận những địa bàn đặc thù nhất. Tại xã đảo Thạnh An, nơi vốn cách trở bởi sông nước, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã mang lại luồng sinh khí mới. Ông Hồ Văn Luông, một cư dân gắn bó lâu đời với xã đảo xúc động: “Trước đây, làm thủ tục phải đi qua huyện, qua sông rất vất vả. Nay tiếp cận hành chính công ngay tại xã nhà, cán bộ chuẩn hóa, năng lực giỏi, thái độ hòa nhã, bà con rất phấn khởi”.

Để có được sự thông suốt này, xã Thạnh An đã thực hiện một chiến lược số hóa bài bản. Ông Huỳnh Thanh Nghị, Phó Chủ tịch UBND xã Thạnh An cho biết, địa phương đã phủ sóng 5G, lắp đặt ATM khuyến khích thanh toán không dùng tiền mặt và vận hành các “Tổ dân phố số”, “Tổ phụ nữ số” để hướng dẫn người dân. Dù khối lượng công việc tăng lên, nhưng công chức đã tự nghiên cứu, ứng dụng AI và công nghệ thông tin để nâng cao chất lượng phục vụ.

Tương tự, tại xã Bình Khánh, sự chủ động của chính quyền đã tạo nên những con số kỷ lục. Ông Phạm Thanh Châu, Phó Chủ tịch UBND xã chia sẻ: "Năm 2025, thu ngân sách của xã vượt 25,2 lần so với kế hoạch. Việc thực hiện chính quyền hai cấp giúp chúng tôi chủ động rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục cho doanh nghiệp, tạo tiền đề bứt phá cho các dự án trọng điểm như cầu Cần Giờ, đường sắt đô thị và cao tốc Bến Lức - Long Thành".

Dù đã đạt được những kết quả bước đầu đáng khích lệ, Thành phố Hồ Chí Minh vẫn đặt ra những mục tiêu cao hơn cho giai đoạn tiếp theo. Theo đó, Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% hoạt động chỉ đạo của chính quyền cấp xã được thực hiện trên môi trường số và 100% hồ sơ hành chính được giải quyết trực tuyến. Các nền tảng số sẽ được tích hợp sâu vào quy trình làm việc nội bộ, đảm bảo 100% thủ tục không còn phụ thuộc vào địa giới hành chính.

Người đứng đầu UBND Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định, Thành phố sẽ không dừng lại ở những kết quả hiện tại. Thành phố sẽ đẩy mạnh hơn nữa việc phân quyền để địa phương có cơ sở pháp lý vững chắc tháo gỡ những khó khăn tồn đọng bấy lâu nay.

Dù vậy, lộ trình xây dựng chính quyền “không giấy” của Thành phố Hồ Chí Minh vẫn gặp không ít rào cản. Bà Lê Thị Kim Hiền, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Cần Giờ cho biết: “Người dân vùng biển tiếp cận công nghệ số còn hạn chế. Chúng tôi phải thành lập các tổ hướng dẫn tận địa bàn dân cư để cầm tay chỉ việc, giúp bà con đăng nhập VNeID và nộp hồ sơ trực tuyến”.

Bên cạnh đó, vấn đề hạ tầng kỹ thuật đôi khi còn chập chờn hay lỗi quét căn cước công dân cũng được lãnh đạo các xã, phường, đặc khu kiến nghị cần sớm hoàn thiện để "dòng chảy" dữ liệu thực sự thông suốt, đảm bảo cho việc tiến tới mục tiêu quản trị đô thị thông minh của Thành phố.

Hành trình xây dựng chính quyền “không giấy” của Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là câu chuyện về công nghệ hay số hóa, mà là minh chứng cho quyết tâm chính trị trong việc đổi mới phương thức làm việc, hiện đại hóa nền công vụ. Những giá trị thực tế đo đếm được từ sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp là động lực để Thành phố tiếp tục vươn tới mô hình quản trị đô thị thông minh, vì dân phục vụ.

Bài và ảnh: Hữu Duyên (TTXVN)