Chính sách hoàn thuế - chìa khóa 'hút' đoàn phim quốc tế đến Việt Nam

PV: Những năm gần đây, Việt Nam được biết đến như một “thư viện bối cảnh” đa dạng cho các nhà làm phim quốc tế. Bà đánh giá ra sao về những lợi ích mà các đoàn phim quốc tế có thể mang lại cho Việt Nam khi tới nước ta làm phim? Yếu tố nào đóng vai trò quyết định lựa chọn địa điểm quay phim của các đoàn phim quốc tế, thưa bà?

Bà Trần Thị Bích Ngọc

Bà Trần Thị Bích Ngọc: Việc các đoàn phim quốc tế đến Việt Nam quay phim mang lại nhiều lợi ích lớn cho quốc gia, trước tiên là góp phần quảng bá du lịch. Thực tế tại nhiều quốc gia cho thấy, sức lan tỏa của điện ảnh đối với du lịch rất lớn. Chẳng hạn, sau khi bộ phim The Beach với sự tham gia của Leonardo DiCaprio được quay tại đảo Phi Phi (Thái Lan), lượng khách du lịch đến khu vực này đã tăng đột biến, có thời điểm chính quyền phải tạm đóng cửa bãi biển để cải tạo.

Điện ảnh giúp nâng cao hình ảnh quốc gia. Thông qua các tác phẩm điện ảnh, hình ảnh đất nước, con người và văn hóa Việt Nam có thể tiếp cận nhanh chóng với khán giả toàn cầu.

Cùng với đó, sự hiện diện của các đoàn phim quốc tế tạo ra nguồn chi tiêu đáng kể cho nền kinh tế địa phương. Một dự án phim lớn có thể chi hàng triệu USD cho lưu trú, ăn uống, vận chuyển, logistics và các dịch vụ hỗ trợ khác, qua đó thúc đẩy hoạt động kinh doanh tại địa phương. Ngoài ra, sự tham gia của các đoàn phim quốc tế còn giúp nâng cao năng lực cho đội ngũ làm phim trong nước và khả năng hội nhập vào chuỗi sản xuất điện ảnh toàn cầu.

Đối với các nhà sản xuất, yếu tố chi phí và lợi ích tài chính luôn đóng vai trò quan trọng trong quyết định lựa chọn địa điểm quay phim. Thực tế, khi tham gia khảo sát bối cảnh cho một số dự án quốc tế tại Việt Nam và một số nước trong khu vực, tôi thường nhận được đánh giá rằng, bối cảnh Việt Nam đẹp hơn, đa dạng hơn và giàu chất điện ảnh hơn. Nhưng, khi so sánh để đưa ra quyết định cuối cùng, nhiều đoàn phim vẫn ưu tiên các quốc gia khác do họ có chính sách ưu đãi thuế và hỗ trợ tài chính hấp dẫn hơn cho các nhà làm phim nước ngoài.

Ninh Bình là một trong những điểm quay chính của siêu phẩm Hollywood Kong - Skull Island. Ảnh: An Thư

PV: Quốc hội mới ban hành Nghị quyết số 28/2026/QH16 nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó có quy định Nhà nước thực hiện chính sách hoàn thuế cho các tổ chức, cá nhân nước ngoài thực hiện quay phim có bối cảnh tại Việt Nam. Với kinh nghiệm của một nhà sản xuất phim, bà đánh giá thế nào về ý nghĩa của chính sách này?

Bà Trần Thị Bích Ngọc: Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội cho thấy định hướng rất rõ ràng của Đảng và Nhà nước trong việc đưa văn hóa trở thành một động lực quan trọng cho phát triển đất nước.

Trong lĩnh vực điện ảnh, ưu đãi thuế là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn địa điểm quay của các đoàn phim quốc tế. Vì vậy, quy định về hoàn thuế cho các tổ chức, cá nhân nước ngoài thực hiện quay phim tại Việt Nam là một tín hiệu rất tích cực. Chính sách này thể hiện tầm nhìn dài hạn và mong muốn tạo thêm điều kiện thuận lợi để Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các nhà sản xuất quốc tế.

Tôi đánh giá rất cao chủ trương này. Đây là định hướng rất đúng, trúng, hợp với xu thế khu vực và toàn cầu. Đối với cộng đồng làm phim trong nước cũng như quốc tế, đây là một thông điệp cởi mở và tích cực. Những năm qua, Việt Nam chưa thu hút được nhiều dự án phim quốc tế quy mô lớn, vì vậy, chính sách hoàn thuế được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển đáng kể trong thời gian tới.

PV: Theo bà, chính sách thuế mới của Việt Nam sẽ tác động thế nào đến khả năng cạnh tranh của nước ta trong việc thu hút các dự án điện ảnh quốc tế?

Bà Trần Thị Bích Ngọc: Hiệu quả của chính sách hoàn thuế cần được nhìn nhận trong trung và dài hạn, thay vì kỳ vọng có thể đo đếm ngay lập tức. Phải sau một thời gian triển khai, chúng ta mới có thể đánh giá đầy đủ tác động của chính sách thông qua số lượng đoàn phim quốc tế đến Việt Nam, quy mô chi tiêu của họ cũng như những lợi ích kinh tế mà ngành điện ảnh mang lại.

Bên cạnh các giá trị có thể lượng hóa bằng doanh thu hay mức chi tiêu, còn có những lợi ích rất lớn nhưng khó đo đếm bằng con số, đó là việc quảng bá hình ảnh đất nước, con người và văn hóa Việt Nam ra thế giới. Đây chính là giá trị về quyền lực mềm mà điện ảnh có thể mang lại.

Về lợi thế cạnh tranh, Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên bối cảnh rất phong phú và đa dạng mà không phải quốc gia nào trong khu vực cũng có được. Tất nhiên, khả năng cạnh tranh của Việt Nam không chỉ phụ thuộc vào chính sách hoàn thuế, mà còn bao gồm thủ tục hành chính, chất lượng dịch vụ hỗ trợ, hạ tầng sản xuất phim và môi trường làm việc... Tuy nhiên, ưu đãi hoàn thuế chắc chắn là một trong những yếu tố được các nhà sản xuất quốc tế cân nhắc đầu tiên khi so sánh giữa các điểm đến. Trong bài toán chi phí - lợi ích của một dự án điện ảnh, đây là yếu tố có sức ảnh hưởng rất lớn đến quyết định lựa chọn địa điểm quay.

Vì vậy, việc Việt Nam bổ sung chính sách hoàn thuế sẽ giúp nâng cao đáng kể năng lực cạnh tranh, đồng thời đưa Việt Nam vào danh sách những điểm đến đáng cân nhắc hơn đối với các đoàn phim quốc tế trong thời gian tới. Đây là cơ hội để Việt Nam xuất hiện nhiều hơn trên bản đồ điện ảnh thế giới.

PV: Vậy Việt Nam cần xây dựng chính sách ưu đãi thuế ở mức nào để đủ sức cạnh tranh trong cuộc đua thu hút các dự án điện ảnh quốc tế, thưa bà?

Bà Trần Thị Bích Ngọc: Tôi cho rằng, chính sách hoàn thuế cần được xây dựng theo nguyên tắc “win - win”, đôi bên cùng có lợi, vừa đủ hấp dẫn để thu hút các đoàn phim quốc tế, vừa tạo ra giá trị gia tăng cho ngành điện ảnh và nền kinh tế trong nước.

Thay vì chỉ tập trung vào mức hoàn thuế, Việt Nam nên thiết kế chính sách theo hướng khuyến khích các đoàn phim nước ngoài sử dụng nhiều hơn các nguồn lực tại chỗ. Cách tiếp cận này tương tự yêu cầu chuyển giao công nghệ trong thu hút FDI, giúp Việt Nam không chỉ thu hút dự án, mà còn nâng cao năng lực của ngành điện ảnh nội địa.

Bên cạnh đó, các địa phương cũng có thể nghiên cứu cơ chế hỗ trợ riêng đối với dự án có khả năng quảng bá hình ảnh, văn hóa và du lịch địa phương.

Tuy nhiên, chính sách ưu đãi cần được triển khai theo lộ trình phù hợp. Theo kinh nghiệm của Thái Lan, nước này không áp dụng ngay mức hoàn thuế cao, mà từng bước điều chỉnh theo quá trình phát triển của ngành.

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là thu hút thêm các đoàn phim quốc tế, mà còn tận dụng cơ hội đó để phát triển nguồn nhân lực, dịch vụ hỗ trợ và năng lực sản xuất của Việt Nam. Khi đó, lợi ích mang lại sẽ không chỉ dừng ở doanh thu trước mắt, mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của ngành công nghiệp điện ảnh trong nước.

PV: Xin cảm ơn bà!