Chính sách thuế cần tạo động lực để doanh nghiệp mở rộng quy mô, nâng cao năng lực cạnh tranh

Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 5

Thúc đẩy phát triển doanh nghiệp một cách toàn diện, có trọng tâm, trọng điểm

Thảo luận tại Tổ 5, gồm Đoàn ĐBQH thành phố Quảng Ninh, TP. Đà Nẵng, tỉnh Cao Bằng, các đại biểu cơ bản tán thành cần thiết ban hành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; đánh giá cao việc Chính phủ đã thể hiện tư duy đổi mới trong xây dựng chính sách, chuyển từ hỗ trợ doanh nghiệp theo từng nội dung riêng lẻ sang thúc đẩy phát triển doanh nghiệp một cách toàn diện, có trọng tâm, trọng điểm.

Theo ĐBQH Phan Duy Anh (TP. Đà Nẵng), việc đổi tên từ “Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa” thành “Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa” đã thể hiện tư duy rất mới. Theo đại biểu, trước đây, chúng ta dùng từ "hỗ trợ" thì đâu đó vẫn còn mang tính chất bao cấp; nay chuyển sang từ "phát triển" đã thể hiện rõ sự thay đổi trong tư duy và cách tiếp cận đối với cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa.

ĐBQH Phan Duy Anh (TP. Đà Nẵng) phát biểu

Tuy nhiên, đại biểu cũng bày tỏ băn khoăn khi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 đã có đầy đủ cơ chế, chính sách nhưng vẫn bộc lộ những vướng mắc trong quá trình triển khai. Nếu dự thảo Luật mới không tiếp cận đầy đủ, chúng ta sẽ lặp lại những khó khăn như thời gian qua.

Đóng góp ý kiến với Điều 10 dự thảo Luật về Tiếp cận mặt bằng sản xuất, đại biểu Phan Duy Anh cho rằng, Luật năm 2017 cũng đã quy định về tiếp cận mặt bằng sản xuất nhưng thực tế không triển khai được. Nguyên nhân là vì chính sách hỗ trợ mặt bằng trong các cụm công nghiệp hiện nay đang được thực hiện gián tiếp thông qua chủ đầu tư hạ tầng cụm công nghiệp, chưa đến được trực tiếp doanh nghiệp nhỏ và vừa sản xuất bên trong.

Đại biểu kiến nghị cần xem xét lại cơ chế hỗ trợ qua khâu trung gian (chủ đầu tư cụm công nghiệp). Thay vào đó, cần có cơ chế hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, bởi khi chủ đầu tư trung gian gặp khó khăn, hiện còn thiếu cơ chế can thiệp, “trợ lực” cho doanh nghiệp.

ĐBQH Vũ Ngọc Lâm (TP. Quảng Ninh) phát biểu

ĐBQH Vũ Ngọc Lâm (TP. Quảng Ninh) quan tâm tới quy định tại khoản 5 Điều 10: “Doanh nghiệp nhỏ và vừa được hỗ trợ giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong vòng 5 năm đầu kể từ ngày ký hợp đồng thuê đất với chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp, cơ sở ươm tạo”.

Tán thành việc giao Chính phủ quy định chi tiết về điều kiện, phương thức và nguyên tắc áp dụng, tuy nhiên, đại biểu cho rằng, đối với mức hỗ trợ cụ thể nên giao cho chính quyền địa phương tự quyết định dựa trên cơ sở không thấp hơn mức sàn 30% do luật quy định.

Theo đại biểu, quy định như vậy phù hợp với đặc thù và khả năng cân đối ngân sách thực tế của từng địa phương. Bên cạnh đó, mỗi địa phương có chiến lược ưu tiên thu hút đầu tư vào các ngành, lĩnh vực khác nhau. Việc giao quyền cho địa phương sẽ đảm bảo tính linh hoạt, cho phép áp dụng các mức hỗ trợ khác nhau theo từng nhóm ngành/loại hình đầu tư phù hợp với thực tiễn.

Các ĐBQH tham dự phiên họp tổ

Các ĐBQH tham dự phiên họp tổ

Cần có chính sách thuế phù hợp đối với doanh nghiệp đầu tư tại địa bàn đặc biệt khó khăn

Tán thành việc sử dụng chính sách thuế như một công cụ quan trọng để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, tuy nhiên, ĐBQH Đoàn Thị Lê An (Cao Bằng) nhấn mạnh, chính sách thuế cần được thiết kế theo hướng vừa khuyến khích thành lập doanh nghiệp, vừa tạo động lực mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Khoản 2 Điều 9 dự thảo Luật quy định: “Doanh nghiệp nhỏ và vừa được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu”.

Theo đại biểu Đoàn Thị Lê An, đây là chính sách tích cực, nhưng cần xem xét kỹ tính hợp lý của thời điểm bắt đầu hưởng ưu đãi.

“Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp mới thành lập chưa phát sinh lợi nhuận trong những năm đầu hoạt động. Nếu thời gian miễn thuế được tính ngay từ thời điểm cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, thì có thể xảy ra trường hợp doanh nghiệp chưa có thu nhập chịu thuế nhưng thời gian ưu đãi vẫn trôi qua. Khi doanh nghiệp bắt đầu có lợi nhuận thì thời gian miễn thuế đã hết hoặc gần hết. Như vậy, chính sách ưu đãi có thể chưa đạt mục tiêu hỗ trợ thực chất”, đại biểu phân tích.

ĐBQH Đoàn Thị Lê An (Cao Bằng) phát biểu

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu sửa đổi khoản 2 Điều 9 theo hướng: “Doanh nghiệp nhỏ và vừa được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ năm đầu tiên phát sinh thu nhập chịu thuế, nhưng không quá 5 năm kể từ năm được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Việc áp dụng chính sách miễn thuế phải bảo đảm không trùng lặp ưu đãi và không áp dụng đối với trường hợp thành lập doanh nghiệp nhằm mục đích lợi dụng chính sách ưu đãi thuế”.

Chia sẻ thực tế của Cao Bằng, đại biểu Đoàn Thị Lê An cho biết, các doanh nghiệp đầu tư tại vùng miền núi, biên giới phải đối mặt với nhiều bất lợi về hạ tầng, vận chuyển, nguồn nhân lực và khả năng tiếp cận thị trường. Vì vậy, nếu chính sách thuế chỉ căn cứ vào quy mô doanh nghiệp mà chưa tính đến điều kiện đầu tư và hoạt động thì chưa thực sự tạo động lực thu hút doanh nghiệp đến những địa bàn khó khăn.

Do vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung tại Điều 9 nguyên tắc: “Doanh nghiệp nhỏ và vừa đầu tư, hoạt động sản xuất, kinh doanh tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn được áp dụng chính sách ưu đãi thuế theo quy định của pháp luật về thuế; trường hợp đồng thời đáp ứng nhiều điều kiện ưu đãi thì việc lựa chọn, áp dụng ưu đãi thực hiện theo quy định của pháp luật thuế, bảo đảm công khai, minh bạch và không trùng lặp ưu đãi".

Các ĐBQH tham dự phiên họp tổ

Các ĐBQH tham dự phiên họp tổ

Bên cạnh đó, đại biểu Đoàn Thị Lê An cũng lưu ý, cần phòng ngừa việc lợi dụng chính sách ưu đãi thuế thông qua chia tách, chuyển đổi hoặc thành lập doanh nghiệp mới nhằm kéo dài thời gian hưởng ưu đãi.

Đại biểu đề nghị không áp dụng chính sách miễn thuế đối với doanh nghiệp được thành lập từ việc chia, tách, sáp nhập, chuyển đổi hoặc tổ chức lại doanh nghiệp mà không làm phát sinh hoạt động sản xuất, kinh doanh mới theo tiêu chí do pháp luật thuế quy định, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Bảo đảm quyền của nhóm đối tượng yếu thế trong hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa

Dự thảo Luật dành Điều 17 để quy định chính sách hỗ trợ đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ; doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ, lao động là người khuyết tật và doanh nghiệp ở miền núi, biên giới, hải đảo.

ĐBQH Sầm Minh Hồ (Cao Bằng) phát biểu

Đánh giá đây là quy định mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, ĐBQH Sầm Minh Hồ (Cao Bằng) đồng thời lưu ý, trên thực tiễn, có thể xuất hiện dạng đối tượng “3 trong 1” - vừa là phụ nữ, vừa là người khuyết tật, vừa là người dân tộc thiểu số. Thậm chí, có những doanh nghiệp hội đủ tất cả các yếu tố: do phụ nữ là người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ, đồng thời sử dụng nhiều lao động nữ, lao động khuyết tật, hoạt động tại địa bàn miền núi, biên giới, hải đảo...

"Vậy quy định chính sách đối với diện đối tượng này sẽ như thế nào; hình thức miễn, mức miễn, thời gian miễn thuế nên được quy định ra sao?".

Đặt câu hỏi trên, đại biểu Sầm Minh Hồ đề nghị khi Chính phủ quy định chi tiết các khoản 1, 2, 4, 5 và 6 tại Điều 17 phải bảo đảm tính bao quát, tính cụ thể, tính tương thích với các luật có liên quan và một số điều khoản quy định trong chính luật này.

“Mục tiêu là để không bỏ sót, chồng chéo; bảo đảm quyền con người, quyền công dân và quyền của nhóm đối tượng yếu thế trong hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đồng thời, tránh cách hiểu, vận dụng và áp dụng khác nhau một cách tùy tiện, không thống nhất, tránh phát sinh những vấn đề không mong muốn trong quá trình luật được triển khai trên thực tế”, đại biểu nhấn mạnh.

Các ĐBQH tham dự phiên họp tổ

Các ĐBQH tham dự phiên họp tổ