Chính sách và công nghệ tạo lực đẩy cho sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả

Chính sách tạo nền tảng cho chuyển đổi xanh

Sáng ngày 24/7, tại TP. Hồ Chí Minh, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) tổ chức hội thảo “Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả: Lực đẩy từ chính sách và công nghệ”.

Đại biểu tham dự sự kiện.

Hội thảo là hoạt động của Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam trong khuôn khổ Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019 - 2030 (VNEEP3). Chương trình nhằm cập nhật các chủ trương, chính sách mới của Nhà nước và giới thiệu những giải pháp công nghệ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong sản xuất, kinh doanh.

Tham dự hội thảo có đại diện cơ quan quản lý nhà nước, các Sở Công Thương, trung tâm tiết kiệm năng lượng khu vực phía Nam, các hội, hiệp hội, chuyên gia, doanh nghiệp công nghiệp, khu công nghiệp và cơ sở sản xuất.

Phát biểu khai mạc, ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), cho biết nhu cầu năng lượng tiếp tục tăng, trong khi biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng rõ rệt. Vì vậy, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là một trong những trụ cột bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, thúc đẩy chuyển đổi xanh và hướng tới phát triển bền vững.

Ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương).

Theo ông Đặng Hải Dũng, Bộ Công Thương đã xây dựng và phát triển Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam - một nền tảng kết nối mở dành cho các cơ quan quản lý, chuyên gia, tổ chức, doanh nghiệp và những cá nhân quan tâm đến lĩnh vực sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam được Bộ Công Thương chính thức ra mắt vào năm 2025, với kỳ vọng trở thành nền tảng thúc đẩy chia sẻ tri thức, kinh nghiệm thực tiễn, kết nối các sáng kiến, giải pháp công nghệ và lan tỏa các mô hình sử dụng năng lượng hiệu quả trên phạm vi cả nước.

Ông Đặng Hải Dũng cho biết, năm 2026, Bộ Công Thương sẽ triển khai chuỗi các hội thảo chuyên đề trong khuôn khổ Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam tại nhiều địa phương trên cả nước.

Đây sẽ là diễn đàn để các bên liên quan tăng cường trao đổi, kết nối, cập nhật các xu hướng công nghệ mới, đồng thời thúc đẩy hợp tác giữa cơ quan quản lý, các đơn vị/tổ chức, doanh nghiệp và các đơn vị cung cấp giải pháp. Qua đó tạo nên một hệ sinh thái sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả ngày càng phát triển và bền vững.

Ông Nguyễn Đình Hiệp, Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam (VECEA).

Ông Nguyễn Đình Hiệp, Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam (VECEA), cho rằng sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển bền vững.

Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó trong tiếp cận công nghệ, nguồn vốn, đội ngũ chuyên gia và các mô hình quản lý năng lượng tiên tiến.

Theo ông Nguyễn Đình Hiệp, Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam là sáng kiến có ý nghĩa, tạo cầu nối giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và các tổ chức. Qua đó thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm, lan tỏa công nghệ và mở rộng hợp tác trong lĩnh vực sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.

Ông Nguyễn Đình Hiệp cho biết VECEA sẽ tiếp tục đồng hành cùng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công trong phát triển cộng đồng này năm 2026. Với sự tham gia của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức trong, ngoài nước, mạng lưới được kỳ vọng sẽ thúc đẩy ứng dụng công nghệ, nâng cao năng lực quản lý năng lượng và góp phần thực hiện các mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.

Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu được cập nhật các cơ chế, chính sách, văn bản quy phạm pháp luật và những quy định mới liên quan đến sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Ông Hà Đăng Sơn, Hội Khoa học và Công nghệ Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam, cập nhật chính sách, văn bản và quy định pháp luật thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả tại hội thảo.

Các chuyên gia cũng phân tích tiềm năng tiết kiệm năng lượng tại doanh nghiệp trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp; đánh giá những cơ hội, thách thức và đề xuất nhiều giải pháp nhằm giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và tăng sức cạnh tranh.

Công nghệ mở ra dư địa tiết kiệm năng lượng

Một trong những nội dung nổi bật của hội thảo là giới thiệu các giải pháp công nghệ mới trong quản lý và sử dụng năng lượng.

Nhiều doanh nghiệp đã chia sẻ các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giám sát, điều khiển và tối ưu vận hành hệ thống. Các giải pháp này giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu suất hoạt động, giảm tiêu hao năng lượng và tối ưu chi phí sản xuất.

Bên cạnh đó là các mô hình khu công nghiệp thông minh, nhà máy thông minh gắn với chuyển đổi số, góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả vận hành.

Ông Mã Khai Hiền, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển về Tiết kiệm năng lượng.

Theo ông Mã Khai Hiền, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển về Tiết kiệm năng lượng, doanh nghiệp trong khu công nghiệp và cụm công nghiệp vẫn còn nhiều dư địa tiết kiệm năng lượng.

Tiềm năng tập trung ở các hệ thống chiếu sáng, khí nén, lò hơi, làm lạnh, thông gió và động cơ. Nhiều giải pháp có thời gian hoàn vốn ngắn, giúp giảm chi phí sản xuất, đồng thời cắt giảm phát thải.

Ông Mã Khai Hiền khuyến nghị doanh nghiệp bắt đầu từ việc rà soát dữ liệu năng lượng, xác định các khu vực tiêu thụ lớn, ưu tiên những giải pháp đầu tư thấp trước khi từng bước đổi mới công nghệ.

Theo ông Mã Khai Hiền, việc ứng dụng hệ thống giám sát thông minh, IoT và các giải pháp quản lý năng lượng sẽ giúp theo dõi, phân tích dữ liệu, tối ưu vận hành và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Doanh nghiệp cũng cần tận dụng các chương trình hỗ trợ của Nhà nước và tăng cường hợp tác với các đơn vị cung cấp giải pháp.

Ông Liên Minh Nhựt, Giám đốc Tư vấn Kỹ thuật Schneider Electric Việt Nam & Campuchia.

Ở góc độ doanh nghiệp công nghệ, ông Liên Minh Nhựt, Giám đốc Tư vấn Kỹ thuật Schneider Electric Việt Nam & Campuchia, cho rằng khu công nghiệp đang chịu tác động của ba xu hướng lớn gồm chuyển dịch năng lượng, số hóa và trí tuệ nhân tạo (AI), cùng biến động chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo ông Liên Minh Nhựt, doanh nghiệp cần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang mô hình khu công nghiệp xanh và thông minh. Giải pháp trọng tâm là kết hợp điện khí hóa, tự động hóa và số hóa thông qua các thiết bị kết nối thông minh, phần mềm giám sát và nền tảng quản lý tập trung.

Các giải pháp này giúp theo dõi tiêu thụ năng lượng, cảnh báo sớm rủi ro, tối ưu vận hành, giảm chi phí và hỗ trợ quản lý phát thải carbon. Đồng thời, việc tích hợp dữ liệu từ điện, nước, giao thông, xử lý chất thải và các hạ tầng khác sẽ tạo bức tranh tổng thể, giúp chủ đầu tư nâng cao hiệu quả quản lý và độ tin cậy của hệ thống.

Ngoài các phiên tham luận, hội thảo còn có hoạt động hỏi đáp, tư vấn trực tiếp về công nghệ, tài chính và các mô hình triển khai. Đây là cơ hội để doanh nghiệp, chuyên gia và các tổ chức tăng cường kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy hợp tác.