Chống khai thác IUU: Cà Mau siết chặt giám sát, truy xuất nguồn gốc và chú trọng sinh kế

Ngày 18/5, thông tin từ Văn phòng UBND tỉnh Cà Mau cho biết, UBND tỉnh vừa ban hành kế hoạch thực hiện nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trên địa bàn tỉnh.

Lực lượng Kiểm ngư tỉnh Cà Mau kiểm tra, tuyên truyền và cho ngư dân làm cam kết chấp hành nghiêm pháp luật về đánh bắt, khai thác thủy sản trên biển.

Quản lý tàu cá dựa trên dữ liệu số

Theo đó, mục tiêu cao nhất là chấm dứt tình trạng tàu cá, ngư dân tỉnh Cà Mau khai thác hải sản trái phép tại vùng biển nước ngoài, góp phần cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo "thẻ vàng" của EC, hướng tới phát triển nghề cá bền vững.

Để đạt được mục tiêu này, UBND tỉnh yêu cầu các cấp chính quyền phải thực hiện nghiêm nguyên tắc "không báo cáo hình thức, không bao biện, không né tránh trách nhiệm".

Ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho rằng, tỉnh luôn xác định rõ vai trò, trách nhiệm của các cấp chính quyền, nhất là người đứng đầu trong công tác chống khai thác IUU. Đồng thời, triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm phát triển nghề cá bền vững.

Năm 2026, tỉnh Cà Mau lấy dữ liệu làm nền tảng quản lý, toàn bộ dữ liệu tàu cá, xử lý vi phạm, truy xuất nguồn gốc phải bảo đảm "đúng - đủ - sạch - sống", cập nhật thường xuyên và thống nhất với Trung ương.

Tỉnh sẽ rà soát, thống kê toàn bộ các tàu cá trên địa bàn để nắm chắc thực trạng về đăng ký, đăng kiểm, cấp phép và lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Những tàu cá không đủ điều kiện hoạt động sẽ bị xử lý triệt để, cấm ra khơi và công khai danh sách tại địa phương để tăng cường sự giám sát của cộng đồng.

Tỉnh Cà Mau có 100% tàu cá lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) khi hoạt động trên biển.

Kiểm soát chặt, chú trọng sinh kế

Để kiểm soát chặt chẽ hoạt động trên biển, Cà Mau tổ chức trực ban 24/7, khai thác tối đa hệ thống VMS để theo dõi các phương tiện hoạt động gần ranh giới hoặc mất tín hiệu kết nối. Mọi hành vi vi phạm sẽ bị xác minh, xử phạt nghiêm minh.

Song song đó, cơ quan chức năng sẽ đẩy mạnh điều tra, truy tố các vụ án hình sự liên quan đến hành vi đưa tàu cá đi khai thác bất hợp pháp ở nước ngoài hoặc vận chuyển thiết bị VMS trái quy định.

Tại địa phương, công tác quản lý cũng được siết chặt ngay từ cửa biển. Ngư dân Trần Văn Triệu (ngụ xã Gành Hào, tỉnh Cà Mau) cho biết: "Lực lượng Bộ đội Biên phòng kiểm tra rất nghiêm ngặt, phương tiện nào thiếu thủ tục đăng ký, đăng kiểm hoặc không lắp đặt thiết bị VMS đều kiên quyết không cho xuất bến".

Nhờ đẩy mạnh tuyên truyền, nhận thức của ngư dân đã được nâng lên rõ rệt. Ông Đỗ Văn Sử, Chủ tịch UBND xã Sông Đốc cho biết: "Toàn bộ 685 tàu cá thuộc diện bắt buộc đều đã lắp đặt thiết bị VMS thành công, đạt tỷ lệ 100%".

Nhằm minh bạch hóa nguồn gốc thủy sản, tỉnh Cà Mau triển khai đồng bộ hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT) và Nhật ký khai thác điện tử (eLogbook). Các doanh nghiệp chế biến, cơ sở thu mua phải giám sát sản lượng và cập nhật hồ sơ trên hệ thống này nhằm đảm bảo tính hợp pháp cho các lô hàng xuất khẩu.

Cửa biển Sông Đốc (xã Sông Đốc, tỉnh Cà Mau) được xem là cửa biển lớn và sầm uất nhất của tỉnh Cà Mau.

Tỉnh Cà Mau cũng tăng cường kiểm tra toàn chuỗi từ khâu khai thác đến xuất khẩu, đặc biệt rà soát kỹ các lô hàng sang thị trường châu Âu (EU) để kịp thời xử lý các vi phạm về khối lượng và nguồn gốc nguyên liệu.

Trong năm 2026, tỉnh Cà Mau sẽ đưa ra truy tố, xét xử các vụ án hình sự liên quan đến tàu cá vi phạm đã khởi tố. Đồng thời, tiếp tục điều tra các hành vi đưa tàu cá đi khai thác bất hợp pháp ở nước ngoài hoặc vận chuyển thiết bị VMS trái quy định.

Theo ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, bên cạnh các biện pháp hành chính và hình sự, tỉnh Cà Mau đặc biệt chú trọng đến an sinh xã hội thông qua chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, tạo sinh kế thay thế phù hợp cho ngư dân. Địa phương đã xây dựng đề án chuyển đổi các nghề khai thác ảnh hưởng đến nguồn lợi và môi trường sinh thái với tầm nhìn đến năm 2050.