Chốt chặn Tàu Ô và ký ức 150 ngày đêm trên vùng đất lửa Tân Khai

Đoàn viên phường Tân Khai dâng hương tại Di tích lịch sử quốc gia Chốt chặn Tàu Ô trong hoạt động giáo dục truyền thống. Ảnh: Lê Duy

Từ vùng đất lửa năm xưa, nơi đây hôm nay được bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử, góp phần giáo dục truyền thống và lưu giữ ký ức hào hùng của dân tộc.

Ký ức hào hùng tại Chốt chặn Tàu Ô

Những ngày tháng 5-2026, trong dòng người đến dâng hương, tham quan tại Di tích lịch sử quốc gia Chốt chặn Tàu Ô, tôi bắt gặp hình ảnh đoàn cựu chiến binh trở lại “chiến trường xưa”. Trong đó có các cựu chiến binh thuộc Sư đoàn 7 là đơn vị trực tiếp tham gia chiến đấu, bám trụ tại khu vực Tàu Ô trong những năm tháng đấu tranh ác liệt.

Trước bia tưởng niệm, các cựu chiến binh lặng lẽ chỉnh lại vòng hoa, thắp từng nén nhang và dành phút mặc niệm tưởng nhớ đồng đội. Không khí trang nghiêm xen lẫn những câu chuyện được nhắc lại bằng giọng trầm lắng về một thời “mưa bom, bão đạn”. Có người đứng thật lâu trước bia đá, ánh mắt như dõi hồi tưởng về những ký ức cũ.

Với họ, chuyến trở lại này không đơn thuần là thăm di tích mà còn là hành trình tìm về một phần thanh xuân đã gửi lại nơi chiến trường. “Nhiều đồng đội của chúng tôi đã nằm lại tại đây. Mỗi lần trở về, cảm xúc vẫn rất khó tả” - một cựu chiến binh trong đoàn chia sẻ.

Theo tư liệu lịch sử, khu vực Tàu Ô - Xóm Ruộng nằm trên tuyến quốc lộ 13, thuộc huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước cũ (nay là phường Tân Khai). Đây từng là vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng, án ngữ tuyến giao thông huyết mạch nối Sài Gòn với Bình Long, Lộc Ninh và các chiến trường miền Đông.

Trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, quốc lộ 13 được xem là tuyến tiếp tế quan trọng của quân đội Sài Gòn. Vì vậy, việc kiểm soát khu vực này có ý nghĩa quyết định trong cục diện chiến trường.

Từ năm 1972 đến đầu năm 1973, quân giải phóng đã tổ chức lực lượng chốt chặn tại Tàu Ô nhằm cắt đứt tuyến tiếp vận chiến lược của địch. Trận chiến kéo dài 150 ngày đêm, được xem là một trong những trận chốt chặn ác liệt nhất tại chiến trường miền Đông Nam Bộ.

Trong suốt thời gian này, lực lượng chủ lực thuộc Sư đoàn 7, phối hợp cùng lực lượng địa phương và dân quân du kích đã kiên cường bám trụ, đánh trả nhiều đợt phản kích, giải tỏa của địch. Chính tại nơi này, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ đã chiến đấu và hy sinh để giữ vững trận địa, góp phần làm thất bại ý đồ tiếp vận của địch, tạo thế trận thuận lợi cho các chiến dịch sau này.

Năm 2012, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã công nhận Chốt chặn Tàu Ô là Di tích lịch sử cấp quốc gia. Từ đó đến nay, khu di tích được đầu tư chỉnh trang, xây dựng nhà bia tưởng niệm, khuôn viên cây xanh và không gian trưng bày phục vụ người dân, du khách đến tìm hiểu lịch sử.

Chị Nguyễn Thị Hiền, đoàn viên phường Tân Khai cho biết: Địa phương thường xuyên tổ chức các hoạt động về nguồn, sinh hoạt truyền thống tại di tích để giáo dục thế hệ trẻ.

“Được trực tiếp đến tham quan, nghe kể về 150 ngày đêm chiến đấu tại Chốt chặn Tàu Ô giúp đoàn viên thanh niên hiểu hơn về giá trị lịch sử của quê hương. Đây không chỉ là nơi ghi dấu chiến công mà còn là niềm tự hào của người dân Tân Khai” - chị Hiền chia sẻ.

Ông Đặng Bá Báu, Trưởng phòng Văn hóa xã hội phường Tân Khai cho biết: Sau khi Bình Phước hợp nhất với tỉnh Đồng Nai, Chốt chặn Tàu Ô càng có ý nghĩa đặc biệt khi trở thành một trong những “địa chỉ đỏ” tiêu biểu của khu vực phía Tây Bắc thành phố Đồng Nai.

“Không chỉ mang giá trị lịch sử, di tích còn là điểm nhấn văn hóa, giáo dục truyền thống và có tiềm năng phát triển du lịch về nguồn. Địa phương đang tiếp tục quan tâm công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích gắn với quảng bá hình ảnh phường Tân Khai” - ông Đặng Bá Báu cho biết thêm.

Phát huy giá trị “địa chỉ đỏ” giữa nhịp sống mới

Không chỉ là nơi lưu giữ ký ức về một thời chiến đấu hào hùng, Di tích lịch sử quốc gia Chốt chặn Tàu Ô hôm nay còn trở thành điểm sinh hoạt truyền thống, giáo dục lịch sử và kết nối cộng đồng tại phường Tân Khai.

Đoàn viên phường Tân Khai chăm sóc cảnh quan khu vực bia tưởng niệm tại Di tích lịch sử quốc gia Chốt chặn Tàu Ô. Ảnh: Lê Duy

Thiếu úy Lê Thị Ngọc Ánh, đoàn viên Chi đoàn Công an phường Tân Khai cho biết: Với lực lượng trẻ tại địa phương, di tích không chỉ là nơi giáo dục truyền thống mà còn là lời nhắc về trách nhiệm của mỗi cán bộ, chiến sĩ trong giai đoạn hiện nay.

“Là đoàn viên, đồng thời là cán bộ công an công tác tại địa phương, tôi cảm nhận rõ hơn giá trị lịch sử của vùng đất Tân Khai. Ngoài nhiệm vụ chuyên môn, tuổi trẻ chúng tôi luôn ý thức giữ gìn, phát huy truyền thống cách mạng của địa phương thông qua các hoạt động về nguồn, tuyên truyền pháp luật, đảm bảo an ninh trật tự tại cơ sở” - Thiếu úy Lê Thị Ngọc Ánh chia sẻ.

Theo Thiếu úy Lê Thị Ngọc Ánh, khi được sống và công tác trên vùng đất từng ghi dấu nhiều chiến công, mỗi cán bộ, chiến sĩ trẻ càng thấy cần nỗ lực hơn trong công việc, góp phần giữ gìn sự bình yên để xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ đi trước.

Cùng với công tác giáo dục truyền thống, địa phương cũng xác định bảo tồn di tích phải gắn với phát huy giá trị thực tiễn, phù hợp với quá trình phát triển đô thị của phường Tân Khai.

Ông Nguyễn Viết Đợi, Phó Chủ tịch UBND phường Tân Khai cho biết: Hiện công tác quản lý Di tích lịch sử quốc gia Chốt chặn Tàu Ô được địa phương phối hợp triển khai chặt chẽ. UBND thành phố đã giao Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường trực tiếp quản lý di tích, đồng thời phối hợp với Phòng Văn hóa - Xã hội thường xuyên kiểm tra, đôn đốc công tác bảo tồn, giữ gìn cảnh quan.

Theo ông Nguyễn Viết Đợi, thời gian tới địa phương dự kiến đưa di tích vào danh mục đầu tư công trung hạn để từng bước nâng cấp, chỉnh trang các hạng mục xuống cấp. Trong đó, địa phương sẽ xin chủ trương triển khai sơn sửa, cải tạo khuôn viên, bổ sung thêm không gian trưng bày và phối hợp với Hội Cựu chiến binh Sư đoàn 7 sưu tầm hiện vật, tư liệu chiến tranh nhằm phục vụ công tác tham quan, tìm hiểu lịch sử.

“Việc đầu tư thêm không gian trưng bày sẽ giúp người dân, du khách và nhất là thế hệ trẻ có cái nhìn trực quan hơn về giá trị lịch sử của Chốt chặn Tàu Ô, hiểu rõ hơn những chiến công và sự hy sinh của các thế hệ đi trước trên vùng đất này” - ông Nguyễn Viết Đợi chia sẻ.

Theo ông Nguyễn Viết Đợi, việc gìn giữ di tích không chỉ dừng lại ở bảo tồn một công trình lịch sử mà còn là cách lưu giữ ký ức, hun đúc lòng tự hào, tinh thần trách nhiệm cho thế hệ trẻ trong quá trình xây dựng và phát triển Tân Khai hôm nay.