Chốt phương án đầu mối tuyến metro liên vùng TP.HCM – Long Thành

Tại kỳ họp thứ 8 HĐND TP.HCM khóa X, nhiệm kỳ 2021-2026, diễn ra sáng 6.2, các đại biểu đã thống nhất chủ trương này. Theo tờ trình của UBND TP.HCM, việc giao Đồng Nai làm cơ quan có thẩm quyền sẽ bảo đảm tính thống nhất trong tổ chức triển khai, phù hợp với phương thức đầu tư đối tác công tư (PPP) mà dự án dự kiến áp dụng.

Hành khách đi Metro Bến Thành- Suối Tiên. Ảnh: Trung Dũng

Dự án kéo dài Metro số 1 có tổng chiều dài khoảng 41,4km, chia thành ba đoạn chính. Đoạn đầu từ ga S0 tại khu vực Tân Vạn đến ga Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai (SC) dài khoảng 6,1km, trong đó phần đi qua địa bàn TP.HCM khoảng 1,1km. Đoạn thứ hai từ ga SC đến ga SA dài khoảng 28,2km, kết nối với tuyến đường sắt Thủ Thiêm- Long Thành. Đoạn cuối dài khoảng 7,1km là tuyến mới đi vào sân bay Long Thành, chạy song song với tuyến metro Thủ Thiêm- Long Thành và tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Tuyến được thiết kế với tốc độ tối đa 120km/h, riêng đoạn đi ngầm là 90km/h; tốc độ vận hành tối đa lần lượt 110km/h và 80km/h trong hầm. Tổng mức đầu tư dự án hơn 60.200 tỷ đồng, trong đó phần vốn thực hiện theo hình thức PPP (hợp đồng BT) khoảng 56.000 tỷ đồng. Chi phí bồi thường, hỗ trợ tái định cư khoảng 4.300 tỷ đồng, gồm khoảng 3.400 tỷ đồng tại Đồng Nai và khoảng 900 tỷ đồng tại TP.HCM. Thời gian thực hiện dự kiến trong giai đoạn 2026-2029.

Theo UBND TP.HCM, hiện nay giao thông kết nối giữa TP.HCM và Đồng Nai chủ yếu dựa vào đường bộ, trong khi mật độ phương tiện tăng nhanh khiến nhiều trục chính như Quốc lộ 1, Quốc lộ 51 thường xuyên quá tải. Dù thời gian qua nhiều dự án liên vùng như vành đai, cao tốc đã được triển khai, năng lực hệ thống hiện hữu vẫn chưa đáp ứng nhu cầu đi lại và phát triển kinh tế – xã hội, nhất là khi sân bay Long Thành dự kiến đưa vào khai thác thương mại từ giữa năm 2026.

Vì vậy, việc bổ sung tuyến đường sắt đô thị kết nối trực tiếp từ trung tâm TP.HCM đến sân bay Long Thành được xem là giải pháp quan trọng nhằm đa dạng hóa phương thức vận tải, giảm áp lực cho đường bộ và tăng hiệu quả liên kết vùng.

Thẩm tra tờ trình, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP.HCM cho rằng đề xuất giao Đồng Nai làm cơ quan có thẩm quyền phù hợp với chủ trương đã được HĐND TP.HCM thông qua tại Nghị quyết 510. Phương án này giúp thuận lợi trong quản lý và điều hành dự án, do phần lớn chiều dài tuyến nằm trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, đồng thời bảo đảm tính đồng bộ trong chuẩn bị đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và tổ chức triển khai.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cũng lưu ý TP.HCM và Đồng Nai cần sớm xây dựng cơ chế phối hợp rõ ràng, nhất là trong các nội dung liên quan đến giải phóng mặt bằng, bố trí vốn, chia sẻ rủi ro và tổ chức khai thác vận hành sau khi dự án hoàn thành. Bên cạnh đó, cần làm rõ hơn phương án tài chính, khả năng cân đối nguồn lực và hiệu quả đầu tư, tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Trước đó, tại kỳ họp thứ 7 ngày 26.12.2025, HĐND TP.HCM đã thông qua danh mục bổ sung 5 dự án metro theo Nghị quyết 188 của Quốc hội, trong đó dự án kéo dài tuyến metro số 1 đến Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai và sân bay Long Thành được xác định là một trong những dự án trọng điểm.

Về phía Đồng Nai, tại kỳ họp ngày 10.12.2025, HĐND tỉnh cũng đã nghe báo cáo làm rõ sự cần thiết đầu tư dự án. Lãnh đạo UBND tỉnh cho biết hiện giao thông kết nối giữa Đồng Nai và TP.HCM chủ yếu dựa vào ba phương thức: đường bộ, đường sắt và đường thủy, trong đó đường bộ chiếm vai trò chính. Tuy nhiên, nhiều tuyến trục như Quốc lộ 1, Quốc lộ 51 thường xuyên ùn tắc do mật độ phương tiện tăng nhanh.

Dù các dự án liên kết vùng như vành đai, cao tốc đã và đang triển khai, hệ thống hiện hữu vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng, đặc biệt khi sân bay Long Thành đi vào hoạt động. Đồng Nai cũng cho rằng nhu cầu kết nối giữa hai sân bay Tân Sơn Nhất và Long Thành là cấp thiết để bảo đảm vận hành song song trong tương lai.

Trên cơ sở đó, HĐND tỉnh Đồng Nai đã thống nhất giao UBND tỉnh làm cơ quan có thẩm quyền thực hiện dự án kéo dài tuyến metro số 1 theo phương thức PPP, đi qua địa bàn TP.HCM và Đồng Nai.

Trọng Dân