Chủ động ngăn ngừa bệnh do vi rút Hanta

Những ngày gần đây, thông tin về chùm ca nhiễm vi rút Hanta trên tàu du lịch MV Hondius ngoài khơi Đại Tây Dương khiến nhiều người lo ngại. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đến ngày 8-5, đã ghi nhận 8 ca bệnh liên quan, trong đó có 3 người tử vong. Trước nguy cơ dịch bệnh xâm nhập, ngành Y tế Khánh Hòa đã chủ động triển khai nhiều giải pháp sẵn sàng ứng phó. Phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa có cuộc trao đổi với bác sĩ chuyên khoa II Phạm Trọng Hoàng Vinh - Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Khánh Hòa xung quanh vấn đề này.

Ông Phạm Trọng Hoàng Vinh

- Thưa bác sĩ, gần đây dư luận đặc biệt quan tâm đến chùm ca bệnh do vi rút Hanta trên thế giới. Bác sĩ có thể thông tin rõ hơn về tình hình này?

- Chủng vi rút được xác định trên tàu du lịch MV Hondius là Andes - một biến thể hiếm của Hanta được ghi nhận có khả năng lây truyền từ người sang người trong điều kiện tiếp xúc gần và kéo dài. Mặc dù WHO đánh giá nguy cơ lây lan ra cộng đồng toàn cầu hiện ở mức thấp, song sự việc này cho thấy, bệnh do vi rút Hanta có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Đây cũng là lý do ngành y tế Việt Nam nói chung và Khánh Hòa nói riêng đã chủ động tăng cường các biện pháp giám sát, phòng, chống từ sớm.

- Bệnh do vi rút Hanta nguy hiểm như thế nào, thưa bác sĩ?

- Bệnh do vi rút Hanta là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây chủ yếu từ động vật gặm nhấm sang người thông qua tiếp xúc với nước tiểu, phân, nước bọt hoặc khí dung từ chất thải của chuột nhiễm bệnh. Bệnh không phải mới xuất hiện, nhưng mức độ nguy hiểm khá cao do triệu chứng ban đầu dễ nhầm với cúm thông thường. Người bệnh có thể có biểu hiện sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, buồn nôn hoặc đau bụng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bệnh tiến triển rất nhanh, gây suy hô hấp cấp, suy thận cấp, sốc tuần hoàn và nguy cơ tử vong cao.

Tại Việt Nam, đến nay, chưa ghi nhận ca mắc trên người. Tuy nhiên, trong điều kiện chuột và động vật gặm nhấm khá phổ biến ở nước ta, nguy cơ bệnh xâm nhập luôn hiện hữu. Vì vậy, việc nâng cao ý thức phòng bệnh trong cộng đồng là rất cần thiết. Người dân cũng cần hiểu rằng, không phải tiếp xúc với chuột là chắc chắn mắc bệnh. Nhưng nếu chủ quan trong vệ sinh môi trường, xử lý chất thải hoặc dọn dẹp những nơi có nguy cơ cao, thì sẽ tăng nguy cơ phơi nhiễm.

- Ngay sau khi Bộ Y tế ban hành hướng dẫn tạm thời về phòng, chống bệnh do vi rút Hanta, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Khánh Hòa đã triển khai những hoạt động gì, thưa ông?

- Ngay sau khi có hướng dẫn của Bộ Y tế, Sở Y tế, CDC Khánh Hòa đã ban hành văn bản chỉ đạo các đơn vị y tế trên địa bàn tăng cường giám sát, phát hiện sớm trường hợp nghi ngờ tại cộng đồng và cơ sở khám, chữa bệnh.

Chúng tôi đã xây dựng kế hoạch đáp ứng cụ thể, phân công đội đáp ứng nhanh, chuẩn bị phương án điều tra dịch tễ, xử lý môi trường và lấy mẫu xét nghiệm khi phát hiện trường hợp nghi ngờ. CDC Khánh Hòa cũng tăng cường giám sát các trường hợp viêm phổi nặng chưa rõ nguyên nhân, sốt kèm suy thận hoặc giảm tiểu cầu. Các cơ sở y tế được yêu cầu khai thác kỹ yếu tố dịch tễ, nhất là tiền sử tiếp xúc với chuột, chất thải của chuột hoặc từng đến những nơi có nguy cơ cao như: Kho chứa, nhà bỏ trống lâu ngày, khu vực kín và kém thông khí. Bên cạnh đó, CDC Khánh Hòa cũng chủ động rà soát, dự trù vật tư, hóa chất, phương tiện phòng hộ cá nhân, vật tư lấy mẫu, bảo quản và vận chuyển bệnh phẩm nhằm đảm bảo sẵn sàng ứng phó khi có tình huống dịch xảy ra. Chúng tôi còn phối hợp với các địa phương và ngành liên quan triển khai vệ sinh môi trường, kiểm soát động vật gặm nhấm và đẩy mạnh truyền thông nguy cơ cho người dân.

- Bác sĩ có khuyến cáo gì để người dân chủ động phòng bệnh?

- Điều quan trọng nhất là người dân không nên hoang mang, nhưng tuyệt đối không chủ quan. Để phòng bệnh hiệu quả, mỗi gia đình cần giữ gìn vệ sinh môi trường sạch sẽ, không để thức ăn thừa thu hút chuột; thu gom rác hằng ngày; bịt kín các khe hở để hạn chế chuột vào nhà. Người dân không nên chạm tay trực tiếp vào chuột sống, chuột chết hoặc chất thải của chuột. Khi dọn dẹp những khu vực có dấu vết chuột, cần mở cửa thông thoáng, đeo khẩu trang và găng tay; phun ướt bằng dung dịch khử khuẩn trước khi lau dọn và rửa tay bằng xà phòng sau lau dọn. Tuyệt đối không quét khô hoặc dùng máy hút bụi vì có thể làm phát tán bụi chứa mầm bệnh vào không khí. Nếu sau khi tiếp xúc với chuột hoặc nơi có phân, nước tiểu chuột mà xuất hiện các triệu chứng như: Sốt, đau đầu, đau cơ, buồn nôn, tiêu chảy hoặc khó thở, cần đến cơ sở y tế sớm để được kiểm tra và tư vấn kịp thời.