Chủ động phòng, chống hạn trên cây trồng vùng Ðông Nam

Nông dân chú trọng tưới tiết kiệm nước

Hạn cục bộ

Do nằm trong khu vực có nguồn nước tưới thủy lợi đầy đủ, những ngày này dù đang cao điểm mùa khô nhưng vườn thanh long của anh Trần Quốc Thắng, thôn Minh Hòa, xã Hàm Thuận Nam vẫn có nước tưới đầy đủ. Nhờ đó, thanh long cuối vụ chong đèn đang phát triển tốt với giá bán từ 9.000 - 12.000 đồng/kg ruột trắng. Ngược lại, gia đình ông Lâm Hồng Điệp, thôn Tà Mon, xã Tân Lập với 3.000 trụ thanh long đang có nguy cơ chết héo vì thiếu nước tưới. Vườn ông Điệp ở gần khu vực hồ Tà Mon, nơi cấp nguồn nước chính để tưới cho vườn đã cạn trơ đáy. Chia sẻ với chúng tôi, ông Điệp cho biết, hiện tại, gia đình đang cầm cự cho cây thanh long bằng cách lấy nước từ phiên tưới thủy lợi 2 tuần trước, trữ vào ao để tưới 1 tuần/lần. Nếu trong 10 ngày tới không có nước, cây thanh long sẽ nguy cơ chết héo. Ngoài ông Điệp, nhiều gia đình sản xuất thanh long khu vực hồ Tà Mon đều đang chung cảnh thiếu nước. Do đó, bà con rất mong Nhà nước sớm hoàn thiện các công trình kênh, hồ chứa trên địa bàn để tiếp nước về phục vụ đời sống, sản xuất của Nhân dân.

Theo ghi nhận, tại khu vực Đông Nam tỉnh, hiện nay, diện tích có nguy cơ hạn hán, thiếu nước chủ yếu là thanh long, cây ăn trái trên địa bàn các chi nhánh Hàm Thuận Nam, La Gi - Hàm Tân (thuộc các xã: Tân Thành, Tuyên Quang, Hàm Thuận Nam, Hàm Kiệm, Tân Lập, Tân Hải, Hàm Tân). Trong đó, hồ Tà Mon đã hết dung tích hữu ích (0/0,64 triệu m³) kể từ ngày 26/3 và đã dừng cấp nước tưới hoàn toàn sau 6 phiên tưới. Tổng diện tích có nguy cơ bị thiệt hại do hạn hán, thiếu nước ở khu vực này khoảng 160 ha, bao gồm cây thanh long và cây ăn trái. Nguyên nhân thiếu nước được xác định do diện tích tưới thực tế vượt thiết kế, không có nguồn bổ sung, chưa có công trình liên hồ.

Trước thực tế hạn hán vào mùa khô tại khu vực này, ông Lê Minh Tài - Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác Công trình thủy lợi Bình Thuận - Chi nhánh Hàm Thuận Nam cho biết: “Hiện lượng nước hữu ích hiện tại của các hồ chứa do chi nhánh quản lý trên 18/43,226 triệu m3, cao hơn so với cùng kỳ. Trong đó, hồ Sông Móng có dung tích hữu ích hiện tại 14,68 triệu m3, tăng 967.000 m3 so với cùng kỳ năm ngoái”.

Điều tiết nước phù hợp, tiết kiệm

Về phương án điều tiết nước phục vụ sản xuất mùa khô năm 2026, Chi nhánh thủy lợi Hàm Thuận Nam cho biết, tại công trình hồ chứa nước Sông Móng, nguồn nước bảo đảm tiếp về hồ chứa nước Ba Bàu 3 lần và về hồ chứa Đu Đủ 2 lần. Trong đó, đơn vị hiện đang tiếp về hồ chứa nước Đu Đủ phiên cuối cùng (phiên 2), dự kiến kết thúc vào ngày 11/5 và tưới cho cây thanh long dọc theo tuyến kênh với diện tích là 236 ha. Đồng thời, công trình này cũng tiếp về hồ chứa nước Ba Bàu phiên 2 và tưới cho cây thanh long dọc theo tuyến kênh với diện tích là 183 ha.

Theo ông Nguyễn Anh Khoa - Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác Công trình thủy lợi Bình Thuận (công ty): Đến thời điểm này, tổng diện tích gieo trồng vụ đông xuân đã được cấp nước tưới dưỡng an toàn đến cuối vụ là 31.835/33.603 ha, chiếm 99% kế hoạch.

Đáng chú ý, trong bối cảnh nắng nóng kéo dài, việc xây dựng kế hoạch điều tiết nước được đơn vị cấp nước và các địa phương sắp xếp theo thứ tự. Trong đó, ưu tiên cao nhất là cấp nước sinh hoạt cho các nhà máy nước đến ngày 30/7. Sau đó, cấp nước tưới cho cây trồng lâu năm, phục vụ sản xuất vụ đông xuân theo kế hoạch, lượng nước còn lại được dùng để tính toán bố trí sản xuất vụ hè thu.

Ngoài ra, để chủ động ứng phó với hạn hán, thiếu nước trong thời gian tới, công ty đã kiến nghị UBND tỉnh và các cơ quan liên quan đẩy nhanh tiến độ thi công, hoàn thiện và đưa vào sử dụng các công trình chuyển nước liên hồ. Đặc biệt, là kênh chuyển nước Sông Dinh 3 - Núi Đất để bổ sung nguồn cho hồ Núi Đất, phục vụ cấp nước sinh hoạt và sản xuất. Song song đó, các địa phương rà soát diện tích có nguy cơ bị hạn và hướng dẫn người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp...