Chủ động tái định cư cho khu vực đô thị động lực

Khu tái định cư tại khu vực đô thị Nhơn Trạch. Ảnh: Hoàng Lộc

Theo kế hoạch, từ nay đến năm 2030, thành phố sẽ đầu tư 89 dự án tái định cư (TĐC) với quy mô khoảng 46,7 ngàn lô đất. Trong đó, nhiều dự án được triển khai ở khu vực đô thị động lực nhằm góp phần đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và ổn định đời sống người dân.

Nhu cầu tái định cư lớn

Là địa phương có nhiều dự án trọng điểm đang và sẽ triển khai, phường Long Thành chịu áp lực rất lớn về quỹ đất TĐC. Tuy nhiên, hiện tại phường chỉ còn hơn 60 lô đất TĐC. Chỉ riêng 3 dự án sắp triển khai: thoát nước ngoài Cảng hàng không quốc tế Long Thành, mở rộng đường 769 và tuyến đường sắt kết nối sân bay, địa phương cần khoảng 400 lô đất TĐC.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Long Thành Nguyễn Hữu Nguyên cho biết: Phần lớn các khu TĐC trên địa bàn đã bố trí hết quỹ đất. Hiện địa phương còn một khu TĐC quy mô khoảng 47ha có vị trí thuận lợi nhưng việc triển khai gặp nhiều khó khăn.

Theo ông Nguyễn Hữu Nguyên, dự án 47ha trước đây đã có kế hoạch thu hồi đất nhưng chưa thực hiện thì chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Sau thời gian dài, giá trị tài sản trên đất, nhất là cây trồng đã thay đổi so với thời điểm kiểm kê, gây khó khăn cho công tác bồi thường. Bên cạnh đó, việc thực hiện dự án phải bố trí “TĐC của TĐC”, trong khi một số hộ dân chưa đồng thuận với phương án chuyển đến Khu TĐC Long Đức.

“Quỹ đất TĐC của phường không còn nhiều. Trong khi đó, Khu TĐC Lộc An - Bình Sơn trên địa bàn vẫn còn khoảng 1,2 ngàn lô đất nhưng chưa được bàn giao cho địa phương quản lý, sử dụng. Phường kiến nghị sớm được giao quỹ đất này; đồng thời nghiên cứu sử dụng thêm quỹ đất cao su và đất công để phát triển thêm các khu TĐC” - ông Nguyễn Hữu Nguyên chia sẻ.

Không chỉ Long Thành, áp lực quỹ đất TĐC cũng đang hiện hữu tại phường Nhơn Trạch khi nhiều dự án giao thông, đường sắt, khu sản xuất - kinh doanh sẽ được triển khai trong thời gian tới.

Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Nhơn Trạch Lư Thành Nam cho biết: Địa phương đã đầu tư hoàn thành 4 khu TĐC với khoảng 1,1 ngàn lô đất nhưng hiện chỉ còn 59 lô, cũng đã có kế hoạch bố trí cho các hộ dân bị thu hồi đất.

Qua thống kê sơ bộ, nhu cầu TĐC của địa phương trong thời gian tới là hơn 1 ngàn lô đất. Trong khi đó, 2 dự án TĐC đã được chấp thuận chủ trương đầu tư nhưng chưa thể triển khai xây dựng hạ tầng vì 2 lý do: chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng và đã hết thời hiệu thực hiện dự án.

Từ đó, Chủ tịch UBND phường Nhơn Trạch kiến nghị thành phố thu hồi chủ trương đầu tư trước đây, giao địa phương làm chủ đầu tư để tiếp tục triển khai. “Nếu tháo gỡ được các vướng mắc, phường sẽ có thêm hơn 1 ngàn lô đất TĐC từ 2 dự án, cơ bản đáp ứng nhu cầu trong giai đoạn tới” - ông Nam bày tỏ.

Ở khu vực Biên Hòa, áp lực về TĐC còn lớn hơn. Trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhu cầu TĐC khoảng 3 ngàn trường hợp. Thời gian qua, một số khu TĐC khởi công nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tế.

Theo báo cáo của phường Biên Hòa, trong 8 khu TĐC theo kế hoạch của thành phố, có 7 khu đã hoàn thành hạ tầng nhưng tổng cộng chỉ hơn 570 lô đất. Quy mô này còn khá khiêm tốn so với nhu cầu, nhất là khi thành phố chuẩn bị triển khai nhiều dự án chỉnh trang đô thị, phát triển không gian ven sông và các công trình giao thông.

Chủ động chuẩn bị quỹ đất

Thực tế trên cho thấy, nhu cầu quỹ đất TĐC tại các khu vực đô thị động lực khá cao. Vì vậy, cùng với tháo gỡ các dự án đang vướng mắc, việc chủ động chuẩn bị quỹ đất mới là yêu cầu cấp thiết.

Nhằm giải quyết bài toán TĐC, năm 2025, UBND tỉnh (nay là thành phố) Đồng Nai đã ban hành kế hoạch với mục tiêu đến năm 2030 đầu tư 89 dự án TĐC phục vụ các công trình trọng điểm. Tuy nhiên, tiến độ triển khai đến nay vẫn còn chậm.

Khu tái định cư Lộc An - Bình Sơn tại khu vực đô thị Long Thành.

Chẳng hạn tại khu vực Biên Hòa, trong năm 2026 có kế hoạch triển khai 5 dự án nhưng hiện tại mới khởi công được 1 dự án. Tại khu vực Long Thành, cả 2 dự án dự kiến khởi công trong năm 2026 đều chưa thể triển khai. Và tại khu vực Nhơn Trạch, 5 dự án theo kế hoạch khởi công trong năm nay cũng chưa được thực hiện. Nguyên nhân theo các địa phương chủ yếu do vướng giải phóng mặt bằng, điều chỉnh quy hoạch, xác định đơn giá bồi thường và thủ tục pháp lý.

Một tín hiệu tích cực là 2 khu TĐC quy mô lớn tại khu vực Biên Hòa đang được đẩy nhanh tiến độ thi công. Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đồng Nai Huỳnh Tấn Lộc cho biết: Khu TĐC tại phường Tam Phước quy mô gần 1,3 ngàn lô đất dự kiến cuối tháng 9-2026 sẽ bàn giao khoảng 600 lô đất và đến cuối năm 2026 bàn giao khoảng 1 ngàn lô đất. Còn khu TĐC tại phường Phước Tân quy mô gần 1,1 ngàn lô đất cũng dự kiến bàn giao khoảng 450 lô vào cuối tháng 9-2026 và tăng lên khoảng 1 ngàn lô vào cuối năm nay.

“Các dự án đang tổ chức thi công 3 ca, 4 kíp nhằm sớm hoàn thiện hạ tầng, bàn giao đất TĐC cho các địa phương. Việc này giúp người dân sớm ổn định nơi ở mới, tạo điều kiện đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, thúc đẩy tiến độ các dự án trọng điểm và giải ngân vốn đầu tư công” - ông Lộc cho hay.

Làm việc với các sở, ngành và 3 địa phương: Biên Hòa, Long Thành, Nhơn Trạch mới đây, Phó Bí thư Thành ủy Võ Tấn Đức cho rằng: TĐC không chỉ là khâu quan trọng phục vụ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng mà còn là yếu tố quyết định tiến độ triển khai các dự án.

Theo Phó Bí thư Thành ủy Võ Tấn Đức, giải quyết tốt vấn đề TĐC sẽ bảo đảm quyền lợi của người dân bị thu hồi đất, hạn chế khiếu nại, khiếu kiện; đồng thời tạo mặt bằng sạch để các dự án được triển khai đúng kế hoạch, tạo dư địa phát triển bền vững.

Đối với các khu TĐC trong thời gian tới, yêu cầu đặt ra phải triển khai đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, nghiên cứu phát triển theo mô hình khu TĐC quy mô vùng thay vì những khu nhỏ lẻ, manh mún như trước đây. Đảng ủy UBND thành phố chỉ đạo rà soát tổng thể nhu cầu TĐC trên toàn địa bàn, đặc biệt tại 3 khu vực đô thị động lực nêu trên; xây dựng lộ trình cụ thể về đầu tư, khởi công và hoàn thành các dự án; nghiên cứu mở rộng các khu TĐC hiện hữu để đáp ứng nhu cầu trong giai đoạn phát triển mới.