Chủ động triển khai, phát huy hiệu quả quy định mới về Ban đại diện cha mẹ HS

Tiết học mở của lớp 1/3, Trường Tiểu học Trần Văn Ơn với sự tham dự của đông đảo phụ huynh.

Chủ động chuẩn bị từ địa phương đến nhà trường

Việc triển khai Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT về Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh đòi hỏi địa phương, nhà trường chủ động phổ biến quy định, rà soát hoạt động, phân định trách nhiệm và tăng cường phối hợp giữa gia đình với nhà trường, bảo đảm công khai, tự nguyện và thống nhất.

Tại TPHCM, các địa phương, cơ sở giáo dục đã chủ động chuẩn bị triển khai Thông tư thông qua phổ biến quy định, hướng dẫn thực hiện và rà soát hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh, hướng đến thực hiện đúng quy định và bảo đảm quyền lợi của học sinh.

Đơn cử, tại phường Chánh Hưng (TPHCM), ông Dương Văn Dân, Phó Chủ tịch UBND phường cho biết, địa phương đã chỉ đạo các cơ sở giáo dục phổ biến Thông tư 81 đến cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, cha mẹ học sinh và Ban đại diện cha mẹ học sinh các lớp, các trường. Nội dung tập trung vào quy định về tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm phối hợp và quản lý kinh phí hoạt động theo Điều 1, Điều 3 và Điều 18 của Thông tư.

Các trường được yêu cầu rà soát việc thành lập, thành phần, nhiệm kỳ, chế độ họp và hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh, bảo đảm thực hiện đúng quy định mới. Hiệu trưởng có trách nhiệm hướng dẫn Ban đại diện thực hiện đúng nhiệm vụ, quyền hạn, không can thiệp vào hoạt động chuyên môn và công tác quản lý của nhà trường; bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch trong vận động, quản lý và sử dụng kinh phí, đúng mục đích và quy định.

“UBND phường cũng yêu cầu tăng cường kiểm tra, theo dõi, kịp thời chấn chỉnh những nội dung chưa phù hợp trong quá trình triển khai”, ông Dương Văn Dân cho biết.

Ở góc độ trường học, bà Nguyễn Vĩnh Bảo Châu, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Trần Văn Ơn (phường Đông Hưng Thuận), cho biết ngày 1/10/2026, nhà trường ban hành thông báo hướng dẫn công tác phối hợp, hỗ trợ hoạt động giữa nhà trường và cha mẹ học sinh. Văn bản được quán triệt đến giáo viên chủ nhiệm, gửi đến cha mẹ học sinh, Ban đại diện cha mẹ học sinh các lớp và công khai trên cổng thông tin điện tử của trường.

“Chúng tôi chủ động phổ biến sớm để các bên hiểu rõ trách nhiệm, chuẩn bị thực hiện thống nhất khi Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 15/11/2026. Trước thời điểm đó, nhà trường thực hiện theo quy định hiện hành”, bà Châu cho biết.

Theo bà Châu, nhà trường làm rõ vai trò của Ban đại diện cha mẹ học sinh trong việc tập hợp, phản ánh ý kiến phụ huynh, kết nối gia đình với nhà trường và phối hợp chăm lo cho học sinh. Những nhiệm vụ thuộc trách nhiệm của nhà trường như quản lý, tài chính, chuyên môn, tổ chức dạy học và bảo đảm điều kiện hoạt động phải do nhà trường thực hiện, không chuyển sang Ban đại diện thông qua việc vận động hỗ trợ kinh phí.

Nhà trường yêu cầu việc hỗ trợ phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, đúng phạm vi, công khai mục đích và cách sử dụng; không vận động phụ huynh đóng góp để thay thế các khoản chi thuộc trách nhiệm của trường như mua sắm thiết bị, sửa chữa phòng học, vệ sinh, bảo vệ. Việc hỗ trợ không được ấn định mức đóng góp, quy định mức bình quân hoặc tối thiểu, giao chỉ tiêu hay dùng biểu quyết tập thể để gây áp lực đối với các gia đình.

Đối với trường hợp phụ huynh chủ động đề nghị tài trợ thiết bị, đồ dùng hoặc hỗ trợ sửa chữa cho lớp, trường, giáo viên phải báo cáo Hiệu trưởng để được xem xét, hướng dẫn theo quy định về tài trợ cho cơ sở giáo dục. Ban đại diện và giáo viên không tự ý tổ chức thu tiền, mua sắm hoặc tiếp nhận tài trợ.

Lãnh đạo UBND phường Chánh Hưng, nhà trường và phụ huynh giám sát bữa ăn bán trú của học sinh.

Bà Châu nhấn mạnh, phụ huynh có quyền không tham gia hỗ trợ và không phải giải trình về hoàn cảnh của mình. Nhà trường yêu cầu giáo viên không lập danh sách theo dõi gia đình đã hoặc chưa đóng góp, không nhắc tên hay so sánh mức đóng góp giữa các gia đình, các lớp, cũng như không thông qua học sinh để nhắc phụ huynh.

“Nhà trường cần nói rõ điều này ngay khi thông tin về hoạt động, để phụ huynh yên tâm rằng quyết định của mình không ảnh hưởng đến việc học tập, chăm sóc, đánh giá hay quyền tham gia các hoạt động của con”, bà Châu chia sẻ.

Cùng với đó, nhà trường chú trọng công khai mục đích, nhu cầu thực tế và kết quả sử dụng nguồn hỗ trợ, đồng thời bảo vệ dữ liệu cá nhân của phụ huynh. Ban Giám hiệu có trách nhiệm kiểm tra kế hoạch, cách thức thông tin, việc ghi nhận hỗ trợ và kết quả thực hiện; tiếp nhận, xác minh, xử lý phản ánh, kịp thời chấn chỉnh những nội dung chưa phù hợp.

“Nếu phát hiện nội dung vận động sai phạm vi, ấn định mức hỗ trợ hoặc gây áp lực cho phụ huynh, tôi sẽ yêu cầu dừng ngay, xác minh, chấn chỉnh và khắc phục theo quy định, đồng thời thông tin lại để phụ huynh hiểu đúng”, bà Châu nhấn mạnh.

Theo bà Châu, sự đồng hành của phụ huynh không chỉ thể hiện qua kinh phí mà còn ở thời gian, công sức, kinh nghiệm và những ý kiến xây dựng. Điều quan trọng là mọi học sinh đều được quan tâm, chăm sóc và đối xử công bằng, không phụ thuộc vào việc gia đình có tham gia hỗ trợ hay không.

Học sinh Trường Tiểu học Trần Văn Ơn trong ngày khai giảng năm học mới.

Để Ban đại diện hoạt động đúng vai trò

Một trong những yêu cầu quan trọng khi triển khai Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT là bảo đảm Ban đại diện cha mẹ học sinh hoạt động đúng chức năng, không để việc vận động hỗ trợ trở thành áp lực đối với phụ huynh.

Chị Trương Thị Tuyết Phương, phụ huynh có con đang học tại Trường THCS Phước Bình (phường Phước Long, TPHCM) chia sẻ, qua thông báo của nhà trường, Ban đại diện cha mẹ học sinh và tìm hiểu thêm trên các trang mạng, chị đồng tình với Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT. Theo chị, quy định này góp phần làm rõ vai trò, trách nhiệm của Ban đại diện, giúp phụ huynh hiểu đúng hơn về các khoản hỗ trợ và bảo đảm sự phối hợp giữa gia đình với nhà trường trên tinh thần đồng thuận.

“Tôi cho rằng Ban đại diện cha mẹ học sinh cần hoạt động đúng chức năng, phối hợp với nhà trường trên tinh thần tự nguyện, công khai, minh bạch. Những nội dung vận động hỗ trợ cần được thông tin rõ ràng về mục đích, không áp đặt mức đóng góp, tạo điều kiện để phụ huynh chủ động quyết định theo khả năng của gia đình. Qua đó, sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường sẽ thiết thực hơn, đồng thời bảo đảm mọi học sinh được quan tâm, đối xử công bằng”, chị Phương cho hay.

Còn theo Nhà giáo Ưu tú Nguyễn Văn Ngai, nguyên Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM, Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT góp phần làm rõ vai trò, trách nhiệm của Ban đại diện cha mẹ học sinh, tạo cơ sở để hoạt động phối hợp giữa gia đình và nhà trường đi vào nền nếp. Tuy nhiên, hiệu quả thực hiện phụ thuộc nhiều vào cách tổ chức, giám sát và trách nhiệm của từng bên.

Nhà giáo Ưu tú Nguyễn Văn Ngai cho rằng, Ban đại diện cha mẹ học sinh có chức năng kết nối, phối hợp với nhà trường trong giáo dục học sinh, không phải là đầu mối huy động kinh phí để thực hiện những nhiệm vụ thuộc trách nhiệm của cơ sở giáo dục. Vì vậy, các trường cần giúp cán bộ quản lý, giáo viên và Ban đại diện hiểu đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng bên, đồng thời rà soát, điều chỉnh những cách làm chưa phù hợp.

Hiệu trưởng phải phát huy trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức triển khai và giám sát thực hiện Thông tư. Nhà trường cần quán triệt đầy đủ đến cán bộ, giáo viên, nhân viên, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm và Ban đại diện cha mẹ học sinh ở cấp lớp, cấp trường; tránh tình trạng quy định đã thay đổi nhưng cách thực hiện vẫn theo thói quen cũ.

Cùng với trách nhiệm của nhà trường, cơ quan quản lý giáo dục và chính quyền địa phương cần tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, kịp thời phát hiện và chấn chỉnh những nội dung chưa phù hợp. Việc giám sát phải gắn với trách nhiệm của người đứng đầu, tránh tình trạng khi phát sinh vấn đề, nhà trường đẩy toàn bộ trách nhiệm cho Ban đại diện cha mẹ học sinh.

Nhà giáo Ưu tú Nguyễn Văn Ngai cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc tạo điều kiện để phụ huynh phản ánh, kiến nghị khi phát hiện hoạt động chưa đúng quy định. Các ý kiến cần được tiếp nhận, xem xét khách quan và giải quyết kịp thời, qua đó củng cố niềm tin và tăng cường sự phối hợp giữa gia đình với nhà trường.

Trong giai đoạn đầu triển khai, theo ông Ngai, cơ quan quản lý cần kết hợp yêu cầu thực hiện nghiêm túc với hướng dẫn, hỗ trợ và chấn chỉnh kịp thời. Việc đánh giá theo từng học kỳ hoặc năm học sẽ giúp nhận diện những cách làm hiệu quả, những hạn chế cần khắc phục và các vấn đề cần tiếp tục hướng dẫn.

“Mong muốn chung tay hỗ trợ nhà trường của phụ huynh là điều đáng trân trọng, nhưng sự đồng hành chỉ thực sự có ý nghĩa khi xuất phát từ tinh thần tự nguyện, đúng quy định và phù hợp với điều kiện của từng gia đình. Không thể để việc hỗ trợ trở thành áp lực hay xem đóng góp tài chính là trách nhiệm bắt buộc của mọi phụ huynh”, Nhà giáo Ưu tú Nguyễn Văn Ngai bày tỏ.

Theo Nhà giáo Ưu tú Nguyễn Văn Ngai, mục tiêu của Thông tư không phải hạn chế sự tham gia của phụ huynh mà là bảo đảm sự tham gia đúng vai trò, đúng quy định, hướng đến lợi ích của người học. Gia đình và nhà trường cần đồng hành trên tinh thần tôn trọng, chia sẻ trách nhiệm giáo dục, không chuyển trách nhiệm của bên này sang bên kia.