Chủ quan khi mắc xơ gan, nhiều biến chứng đe dọa tính mạng

Điều đáng lo ngại hiện nay là không ít người bệnh vẫn chủ quan, tiếp tục uống rượu bia, bỏ điều trị hoặc tự dùng thuốc không rõ nguồn gốc khiến bệnh tiến triển nhanh, làm giảm cơ hội cứu chữa.

Nhiều trường hợp nguy kịch vì chủ quan với bệnh xơ gan

Theo các bác sĩ tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, thời gian gần đây bệnh viện liên tục tiếp nhận nhiều trường hợp xơ gan biến chứng nặng do người bệnh không tuân thủ điều trị.

Một bệnh nhân nam 51 tuổi ở Thái Nguyên nhập viện trong tình trạng nôn ra máu, đi ngoài phân máu đỏ tươi, vàng da, suy kiệt sau thời gian dài tiếp tục uống rượu dù đã được chẩn đoán xơ gan trước đó.

Qua nội soi, các bác sĩ phát hiện bệnh nhân bị giãn tĩnh mạch thực quản, viêm loét dạ dày cấp và giảm tiểu cầu nghiêm trọng, nguy cơ xuất huyết tự phát rất cao. Ngay trong đêm đầu nhập viện, người bệnh xuất hiện sảng rượu với các biểu hiện kích động, lú lẫn, run tay chân, thậm chí có thời điểm ngưng thở ngắn. Sau nhiều ngày điều trị tích cực, tình trạng xuất huyết mới được kiểm soát.

Một trường hợp khác là bệnh nhân 64 tuổi ở Điện Biên có tiền sử uống khoảng 500 ml rượu mỗi ngày. Dù đã được chẩn đoán xơ gan và viêm gan C, người bệnh không điều trị theo chỉ định mà tự ý dùng thuốc Nam tại nhà. Chỉ sau hai tháng, bệnh tiến triển thành ung thư gan kèm theo nôn ra máu, bụng chướng và suy kiệt nặng.

Trong khi đó, một bệnh nhân 41 tuổi ở Lào Cai dù biết mình mắc viêm gan C và có dấu hiệu xơ gan nhưng vẫn duy trì uống rượu hằng ngày. Khi nhập viện, người bệnh đã ở giai đoạn xơ gan mất bù, tràn dịch màng phổi nghiêm trọng gây khó thở, phải chọc hút 2,5 lít dịch để giải phóng chèn ép phổi.

Các bác sĩ nhận định, những trường hợp trên phản ánh thực trạng đáng báo động hiện nay: nhiều người bệnh xơ gan vẫn chưa nhận thức đầy đủ mức độ nguy hiểm của bệnh, dẫn tới điều trị muộn hoặc điều trị không đúng cách.

Nhân viên y tế theo dõi sức khỏe cho bệnh nhân xơ gan. ảnh BSCC

Xơ gan tiến triển âm thầm

Xơ gan là tình trạng các tế bào gan bình thường bị thay thế bằng mô xơ và sẹo, làm suy giảm chức năng gan không hồi phục. Khi gan bị xơ hóa kéo dài, cấu trúc gan thay đổi, xuất hiện các nốt tái tạo bất thường khiến gan mất dần khả năng chuyển hóa và thải độc.

Những nguyên nhân thường gặp gây xơ gan gồm:

Uống rượu bia kéo dài.
Viêm gan virus B, C.
Gan nhiễm mỡ không do rượu.
Bệnh lý chuyển hóa.
Tác dụng phụ của thuốc hoặc hóa chất độc gan.

Điều nguy hiểm là bệnh thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không có biểu hiện rõ ràng. Phần lớn người bệnh chỉ phát hiện khi gan đã tổn thương nặng hoặc xuất hiện biến chứng. Chính vì vậy, xơ gan được ví như "kẻ giết người thầm lặng".

Các giai đoạn tiến triển của xơ gan

Giai đoạn 1: Gan bắt đầu tổn thương

Ở giai đoạn đầu, gan mới bắt đầu bị viêm và xơ hóa nhẹ. Người bệnh hầu như không có triệu chứng rõ rệt ngoài cảm giác mệt mỏi, thiếu năng lượng hoặc chán ăn nhẹ. Đây là giai đoạn quan trọng nhất vì nếu phát hiện sớm và điều trị đúng nguyên nhân, gan vẫn có khả năng hồi phục đáng kể.

Giai đoạn 2: Xơ hóa tăng dần

Khi bệnh tiến triển sang giai đoạn hai, các mô xơ xuất hiện nhiều hơn, áp lực tĩnh mạch cửa tăng lên.

Người bệnh có thể bắt đầu xuất hiện:

Mệt mỏi kéo dài.
Ăn uống kém.
Đầy bụng.
Khó tiêu.
Sụt cân nhẹ.

Ở giai đoạn này, việc loại bỏ nguyên nhân gây bệnh như ngừng rượu bia hoặc điều trị viêm gan virus là yếu tố quyết định giúp làm chậm tiến triển bệnh.

Giai đoạn 3: Xuất hiện cổ trướng

Đây là giai đoạn gan đã tổn thương nặng, xuất hiện tình trạng cổ trướng – dịch tích tụ trong ổ bụng.

Người bệnh thường có các biểu hiện:

Bụng to nhanh.
Phù chân.
Vàng da.
Ăn không ngon.
Sụt cân nhanh.
Ngứa da kéo dài.
Mệt mỏi nhiều.
Đường huyết rối loạn.
Thở nhanh, khó thở.

Ở giai đoạn này, gan hầu như không thể phục hồi hoàn toàn. Một số trường hợp có thể được chỉ định ghép gan, tuy nhiên đây là phương pháp điều trị phức tạp và tốn kém.

Giai đoạn 4: Xơ gan mất bù

Đây là giai đoạn cuối của bệnh với hàng loạt biến chứng nguy hiểm đe dọa tính mạng.

Người bệnh có thể gặp:

Xuất huyết tiêu hóa do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản.
Hôn mê gan.
Suy thận.
Nhiễm trùng nặng.
Tràn dịch màng bụng, màng phổi.
Ung thư gan.

Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

Lú lẫn, ngủ gà.
Vàng da nặng.
Lòng bàn tay son.
Tiểu ít.
Sốt cao.
Rối loạn ý thức.

Trong đó, xuất huyết tiêu hóa là biến chứng cực kỳ nguy hiểm. Người bệnh có thể nôn ra máu ồ ạt, tụt huyết áp và tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.

Điều trị xơ gan rất phức tạp

Điều trị xơ gan không chỉ đơn thuần là dùng thuốc mà cần phối hợp nhiều biện pháp nhằm kiểm soát nguyên nhân và xử lý biến chứng. Đặc biệt, khi bệnh đã tiến triển đến giai đoạn mất bù, việc điều trị trở nên rất khó khăn vì gan gần như không còn khả năng phục hồi.

Do đó, người bệnh tuyệt đối không nên:

Tự ý bỏ thuốc.
Tự dùng thuốc Nam, thuốc không rõ nguồn gốc.
Tiếp tục uống rượu bia.
Chủ quan khi có dấu hiệu bất thường.

Việc tái khám định kỳ và tuân thủ hướng dẫn điều trị là yếu tố quyết định giúp kéo dài tuổi thọ và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh xơ gan.

Chủ động phòng ngừa xơ gan từ sớm

Xơ gan là bệnh có thể phòng ngừa nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ.

Hạn chế rượu bia tuyệt đối: Rượu bia là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến xơ gan tại Việt Nam. Việc ngừng uống rượu càng sớm càng giúp giảm nguy cơ tổn thương gan không hồi phục.

Tiêm phòng viêm gan virus: Tiêm vaccine viêm gan B đầy đủ và tầm soát sớm viêm gan B, C giúp giảm nguy cơ tiến triển thành xơ gan và ung thư gan.

Duy trì cân nặng hợp lý: Béo phì và gan nhiễm mỡ ngày càng trở thành nguyên nhân phổ biến gây xơ gan.

Người dân nên:

Ăn nhiều rau xanh.
Hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ.
Giảm đồ ngọt, nước ngọt.
Tăng cường vận động thể lực.
Khám sức khỏe định kỳ

Những người có nguy cơ cao như uống rượu bia nhiều, mắc viêm gan virus hoặc có gan nhiễm mỡ cần khám gan mật định kỳ để phát hiện sớm tổn thương gan. Các xét nghiệm như men gan, siêu âm gan, đo độ đàn hồi gan giúp đánh giá tình trạng xơ hóa và theo dõi tiến triển bệnh hiệu quả.

Không chủ quan với các dấu hiệu bất thường, khi xuất hiện các dấu hiệu như: mệt mỏi kéo dài, vàng da, chướng bụng. Phù chân, ăn kém, sụt cân, nôn ra máu, đi ngoài phân đen. Người bệnh cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra ngay, tránh để bệnh tiến triển nặng.

Tóm lại: Xơ gan không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe mà còn làm giảm chất lượng cuộc sống và tăng nguy cơ tử vong nếu không được điều trị đúng cách. Chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và tuân thủ điều trị là "chìa khóa" quan trọng giúp hạn chế các biến chứng nguy hiểm của căn bệnh này.