Dấu hiệu sốc nhiệt ở người cao tuổi dễ bị bỏ qua

Nhiều địa phương bắt đầu bước vào đợt nắng nóng kéo dài với nền nhiệt ngoài trời vượt ngưỡng 38-40 độ C. Trong khi người trẻ thường có biểu hiện rõ rệt khi bị sốc nhiệt như đổ mồ hôi nhiều, choáng váng hay ngất xỉu, người cao tuổi lại có thể rơi vào tình trạng nguy hiểm theo cách âm thầm hơn.

Đây là tình trạng “sốc nhiệt thầm lặng” – khi cơ thể đã quá tải vì nhiệt nhưng triệu chứng không điển hình, khiến gia đình dễ chủ quan.

Vì sao người già dễ bị sốc nhiệt hơn?

Khi tuổi càng cao, khả năng điều hòa thân nhiệt càng suy giảm. Tuyến mồ hôi hoạt động kém hơn, cảm giác khát nước giảm, trong khi tim mạch và hệ thần kinh phản ứng chậm với môi trường nóng bức.

Nhiều người cao tuổi còn mắc bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch, suy thận hoặc đang sử dụng thuốc lợi tiểu, thuốc an thần, thuốc huyết áp… Những yếu tố này khiến cơ thể mất nước nhanh nhưng lại khó tự điều chỉnh thân nhiệt.

Đáng lo ngại là ở người già, sốc nhiệt không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng sốt cao dữ dội hay da đỏ bừng. Không ít trường hợp chỉ thấy người bệnh mệt bất thường, ngủ li bì, đi đứng loạng choạng hoặc nói nhảm.

Đây là nhóm triệu chứng rất dễ bị nhầm với tuổi già, tụt đường huyết, đột quỵ nhẹ hoặc sa sút trí tuệ.

Người cao tuổi là nhóm có nguy cơ cao bị sốc nhiệt trong các đợt nắng nóng kéo dài.

Những dấu hiệu cảnh báo dễ bị bỏ qua

Các gia đình cần đặc biệt chú ý khi người cao tuổi xuất hiện các biểu hiện sau trong ngày nắng nóng:

Lơ mơ, phản ứng chậm
Nói nhảm, lú lẫn đột ngột
Đi đứng không vững
Mệt lả, ngủ nhiều bất thường
Da nóng nhưng ít đổ mồ hôi
Thở nhanh, tim đập nhanh
Khô môi, khát nước ít hoặc không cảm thấy khát
Đau đầu, chóng mặt
Buồn nôn

Nhiều trường hợp, người bệnh vẫn ngồi hoặc nằm yên nhưng thân nhiệt bên trong đã tăng cao nguy hiểm. Nếu không được phát hiện sớm, sốc nhiệt có thể dẫn tới tổn thương não, suy tim, suy thận và tử vong.

Bảng phân biệt mệt mỏi thông thường và sốc nhiệt ở người già

Quy tắc sơ cứu tại nhà: Hạ thân nhiệt càng sớm càng tốt

Theo khuyến cáo, khi nghi ngờ người cao tuổi bị sốc nhiệt, điều quan trọng nhất là hạ thân nhiệt an toàn ngay lập tức trước khi chờ cấp cứu.

Khi người già xuất hiện lơ mơ, lú lẫn giữa thời tiết oi bức, gia đình cần nghĩ tới nguy cơ sốc nhiệt.

Bước 1: Đưa người bệnh ra khỏi môi trường nóng

Chuyển vào nơi thoáng mát hoặc có điều hòa
Nới lỏng quần áo
Cho nằm đầu hơi cao

Bước 2: Hạ nhiệt đúng cách

Lau người bằng khăn mát
Chườm mát vùng cổ, nách, bẹn
Dùng quạt kết hợp phun sương hoặc khăn ẩm
Có thể tắm nước mát nếu người bệnh còn tỉnh táo

Các bác sĩ lưu ý không dùng nước đá lạnh dội trực tiếp toàn thân vì có thể gây co mạch đột ngột, nguy hiểm với người già có bệnh tim mạch.

Bước 3: Bù nước đúng cách

Nếu người bệnh còn tỉnh:

Cho uống từng ngụm nước mát
Có thể dùng oresol pha đúng hướng dẫn
Không ép uống quá nhanh

Nếu người bệnh lơ mơ hoặc khó nuốt, không cố cho uống vì dễ gây sặc.

Bước 4: Gọi cấp cứu khi có dấu hiệu nặng

Cần gọi cấp cứu ngay nếu người bệnh:

Lú lẫn tăng dần
Co giật
Ngất xỉu
Thở khó
Không tỉnh táo sau khi làm mát

Người già cần được bảo vệ đặc biệt trong đợt nắng nóng

Trong ngày hè, nhiệt độ tăng cao, người cao tuổi không nên ở trong phòng kín quá nóng hoặc ra ngoài vào thời điểm 10-16 giờ.

Gia đình cần nhắc người già uống nước đều đặn ngay cả khi không khát. Nhiều trường hợp nhập viện vì sốc nhiệt chỉ vì người bệnh ngại bật điều hòa, mặc quần áo quá dày hoặc cố chịu nóng.

Ngoài ra, cần theo dõi sát những người sống một mình, có bệnh nền hoặc trí nhớ suy giảm vì đây là nhóm rất dễ bỏ sót triệu chứng ban đầu.

Sốc nhiệt ở người già thường không “ầm ĩ” nhưng diễn tiến rất nhanh. Chỉ chậm xử trí vài giờ có thể dẫn tới hậu quả nghiêm trọng.