Chủ tịch Quốc hội: Đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại Tổ 2 (Ảnh: Quang Vinh)

Cần nhìn thẳng những tồn tại

Ngày 18/10, Quốc hội thảo luận tại Tổ về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027; tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2026, dự toán ngân sách nhà nước và phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027; tình hình thực hiện kế hoạch đầu tư công năm 2026, dự kiến kế hoạch đầu tư công năm 2027 và quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025.

Phát biểu tại Tổ 2 (Đoàn TPHCM), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận những kết quả đạt được trong 9 tháng đầu năm, với mức tăng trưởng 9 tháng năm 2026 là 9,01%. Các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, xây dựng hệ thống chính trị và công tác đối ngoại tiếp tục được tăng cường.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần nhìn thẳng những tồn tại, từ đó có giải pháp phù hợp để thực hiện các mục tiêu đã đề ra và tạo đột phá trong năm 2027, hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý áp lực lạm phát và yêu cầu giữ ổn định kinh tế vĩ mô, nhất là trong bối cảnh giá một số mặt hàng trên thế giới có thể tăng, tác động đến thị trường trong nước. Công tác điều hành giá vì vậy cần được quan tâm, không chủ quan trước những diễn biến bất lợi. Một vấn đề khác được Chủ tịch Quốc hội đề cập là đầu tư tư nhân chưa có sự bứt phá tương xứng.

Đối với đầu tư công, Chủ tịch Quốc hội cho biết tỷ lệ giải ngân đến nay đạt 63% đồng thời lưu ý các cơ quan chức năng cần kiểm tra việc tạm ứng cho nhà thầu, bảo đảm việc thanh toán có khối lượng thực hiện và hồ sơ, chứng từ theo quy định; một số dự án còn chậm thủ tục, khiến nguồn lực lớn chưa chuyển hóa kịp thời thành năng lực sản xuất mới.

Khó khăn của doanh nghiệp và hộ kinh doanh cũng được Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh. Khả năng tiếp cận vốn, mặt bằng lãi suất, đất đai và chi phí đầu vào, trong đó có logistics, tiếp tục là những vấn đề cần lưu ý.

Về thương mại, Chủ tịch Quốc hội cho biết nhập khẩu trong 9 tháng đầu năm tăng nhanh hơn xuất khẩu, với mức chênh lệch khoảng 19,4 tỷ USD. Dù quy mô xuất nhập khẩu đạt khoảng 1.000 tỷ USD được đánh giá là kết quả đáng mừng, song Chủ tịch Quốc hội lưu ý cơ cấu nhập khẩu chưa bền vững và còn phụ thuộc vào một số thị trường.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề cập những vấn đề về chất lượng phát triển xã hội, nhân lực chất lượng cao, tỷ lệ lao động phi chính thức cũng như khả năng tiếp cận giáo dục, y tế và các dịch vụ thiết yếu giữa các vùng. Những vấn đề về môi trường, ô nhiễm, ngập úng và ùn tắc cũng cần được quan tâm.

Về năng lực nội tại, Chủ tịch Quốc hội cho rằng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa tạo được đột phá rõ rệt; năng suất, sức cạnh tranh và năng lực làm chủ công nghệ trong nước còn hạn chế.

Tạo đột phá trong huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực

Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh một số định hướng cần tập trung trong thời gian tới, gồm ổn định kinh tế vĩ mô; tạo đột phá trong huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực; đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu; ưu tiên hạ tầng chiến lược và an ninh năng lượng; đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Cùng với đó là hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả thực thi, khơi thông những điểm nghẽn về đất đai, cải cách thủ tục hành chính và cải thiện môi trường kinh doanh. Chủ tịch Quốc hội cũng đề cập yêu cầu phát triển con người, bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển y tế, nhà ở xã hội, giảm nghèo và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đối với các giải pháp cụ thể cho năm 2027, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu đầu tư công theo kết quả đầu ra, "dứt khoát phải điều chuyển vốn linh hoạt". Theo đó, nơi thực hiện tốt cần được xem xét điều chuyển vốn theo hướng phù hợp; nơi thực hiện chưa tốt cần được phê bình, chấn chỉnh. Cùng với đó là quyết tâm đưa các trung tâm tài chính tại TPHCM và Đà Nẵng vào hoạt động thực chất.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề cập việc đánh giá cán bộ theo chỉ số hiệu quả công việc (KPI). Đây là một trong những nội dung được Chủ tịch Quốc hội nêu khi bàn về yêu cầu gắn kết quả thực hiện nhiệm vụ với trách nhiệm của cán bộ. Về tổ chức thực thi, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh cần tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính; xử lý tình trạng cán bộ đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm và không hoàn thành nhiệm vụ. Trách nhiệm cá nhân, nhất là trách nhiệm người đứng đầu, cần gắn với kết quả cụ thể và thời hạn thực hiện nhiệm vụ.

Theo Chủ tịch Quốc hội, yêu cầu đặt ra đối với cán bộ là phải "quyết đoán, quyết liệt, quyết tâm và thể hiện bằng kết quả công việc thực tế". Chủ tịch Quốc hội đồng thời nhấn mạnh vai trò của công tác đào tạo, quy hoạch, phân công và giao nhiệm vụ cho cán bộ.

Đối với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Chủ tịch Quốc hội lưu ý cần chuyển trọng tâm sang các sản phẩm cụ thể, xác định rõ từng cơ quan, đơn vị phải tạo ra sản phẩm gì, thay vì chỉ dừng ở định hướng chung. Ngoài ra, Chủ tịch Quốc hội đề cập yêu cầu phát triển hệ sinh thái công nghiệp nội địa, kinh tế biển và chủ động hơn trong xây dựng kịch bản điều hành năm 2027, có tính đến độ trễ của những cú sốc trong năm 2026. Việc theo dõi thanh khoản ngân hàng, chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ và tỷ giá cũng cần được thực hiện sát sao.