Tháo gỡ áp lực lãi suất, khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng hai con số

Nhiều ý kiến đề nghị đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, tháo gỡ các dự án tồn đọng, điều hành linh hoạt chính sách tài khóa, tiền tệ và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực nhằm tạo động lực tăng trưởng, đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng (Đoàn Cần Thơ). Ảnh: Thắng Trung/Bnews/vnanet.vn

* Đẩy nhanh đầu tư công, khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng

Đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng (Đoàn Cần Thơ) cho rằng mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số có cơ sở để phấn đấu, nhưng áp lực thực hiện trong những tháng cuối năm 2026 rất lớn. Theo báo cáo của Chính phủ được đại biểu dẫn tại phiên thảo luận, tăng trưởng GDP 9 tháng đạt khoảng 9,1%, đồng nghĩa nền kinh tế cần tăng trưởng khoảng 12,5% trong quý IV để đạt mục tiêu cả năm.

Để duy trì đà tăng trưởng, đại biểu đề nghị tập trung đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công và tháo gỡ khó khăn cho các dự án. Tỷ lệ giải ngân sau 9 tháng mới đạt khoảng 62-63%, trong khi khối lượng vốn cần giải ngân trong quý IV còn lớn. Những vướng mắc về thủ tục hành chính, đền bù, giải phóng mặt bằng vẫn ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện tại nhiều địa phương. Vì vậy, cần có giải pháp quyết liệt hơn để đưa nguồn vốn đã bố trí vào thực tế, tạo thêm năng lực sản xuất và đóng góp cho tăng trưởng.

Đối với các dự án tồn đọng, đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng đề nghị Chính phủ tăng cường chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương xử lý dứt điểm khó khăn, đặc biệt là những vướng mắc liên quan đến đất đai. Việc tháo gỡ các dự án không chỉ giúp khơi thông nguồn lực mà còn tạo thêm đóng góp cho nền kinh tế.

Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Dương Đức Hải (Đoàn Hà Nội) đánh giá tăng trưởng 9 tháng là kết quả đáng ghi nhận trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động. Tuy nhiên, theo đại biểu, cần quan tâm hơn đến việc chuyển các nguồn lực đã huy động thành sản phẩm, dịch vụ cụ thể. Thực tế vẫn có dự án đã được tháo gỡ vướng mắc nhưng triển khai chậm, vốn đã bố trí nhưng chưa chuyển thành khối lượng thực hiện, làm phát sinh chi phí và bỏ lỡ cơ hội tăng trưởng.

Đại biểu đề nghị ưu tiên đẩy nhanh tiến độ các dự án đã được tháo gỡ khó khăn, nhất là những dự án có khả năng hoàn thành, đưa vào sử dụng trong năm 2027. Với từng dự án, cần xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm, điều kiện còn thiếu và thời điểm đưa vào khai thác. Kết quả xử lý cần được đánh giá bằng khả năng vận hành thực tế, thay vì chỉ dừng ở việc hoàn thành thủ tục.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng (Đoàn Sơn La). Ảnh: Thắng Trung/Bnews/vnanet.vn

* Điều hành linh hoạt chính sách tài khóa, tiền tệ, kiểm soát lạm phát

Yêu cầu duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát trong quá trình thúc đẩy tăng trưởng được đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng và đại biểu Nguyễn Thị Hồng (Đoàn Sơn La) cùng nhấn mạnh.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng cho rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số năm 2027 cần đi đôi với kiểm soát lạm phát. Áp lực giá cả có thể gia tăng do biến động giá dầu, căng thẳng địa chính trị, thương mại quốc tế, độ trễ của các chính sách đã triển khai và nhu cầu đầu tư, tiêu dùng tăng lên. Trong bối cảnh đó, Chính phủ cần tăng cường phân tích, dự báo và thường xuyên cập nhật diễn biến lạm phát để có phương án điều hành phù hợp.

Đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng lưu ý, áp lực kiểm soát lạm phát càng lớn khi nền kinh tế cần lượng vốn đầu tư cao. Theo số liệu đại biểu dẫn tại phiên thảo luận, lạm phát sau 9 tháng ở mức 4,52%, nhỉnh hơn mục tiêu 4,5% Quốc hội đặt ra cho năm 2026. Trong khi đó, lãi suất huy động có thời điểm ở mức 9-10%/năm, lãi suất cho vay lên tới 15-16%/năm, gây thêm khó khăn cho doanh nghiệp và có thể làm giảm nhu cầu đầu tư.

Từ thực tế này, các đại biểu đề nghị phối hợp linh hoạt, hiệu quả các công cụ tài khóa và tiền tệ, lãi suất, tỷ giá, tín dụng và chính sách quản lý giá, vừa kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, vừa đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế. Việc điều hành cần theo sát diễn biến thị trường, xác định rõ thứ tự ưu tiên và truyền tải thông tin minh bạch để ổn định kỳ vọng của các chủ thể kinh tế.

Về chính sách thuế, đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng đề nghị xây dựng chính sách ổn định, có tính chiến lược, tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động kế hoạch sản xuất, kinh doanh. Theo đại biểu, việc các luật thuế liên tục được sửa đổi, bổ sung khiến một số doanh nghiệp gặp khó khăn trong quá trình thích ứng, thậm chí có tâm lý chờ đợi, chưa mạnh dạn mở rộng hoạt động. Chính sách thuế cần có tính ổn định lâu dài để doanh nghiệp dự tính được chi phí tuân thủ, nghĩa vụ thuế và chủ động quyết định đầu tư.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng cũng lưu ý việc huy động vốn cần gắn với khả năng cân đối thực tế của ngân sách nhà nước, trái phiếu Chính phủ, vốn vay nước ngoài và khu vực tư nhân. Cần xác định thứ tự ưu tiên, có phương án dự phòng, tránh tình trạng dự án khởi công nhưng chưa thu xếp được nguồn vốn. Đối với vốn tư nhân, việc mở rộng tín dụng cần đi đôi với bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng, nhất là trong cân đối nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn.

Đại biểu Dương Đức Hải (Đoàn Hà Nội), Ảnh: Thùy Dương/Bnews/vnanet.vn

* Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, phát huy năng lực doanh nghiệp trong nước

Theo đại biểu Nguyễn Thị Hồng, để tăng trưởng cao gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, cần nâng cao năng suất lao động, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và cải thiện hiệu quả sử dụng vốn. Đại biểu dẫn kế hoạch huy động tổng nguồn lực khoảng 38,5 triệu tỷ đồng trong 5 năm, với hệ số ICOR dự kiến từ 4,5-4,8, thấp hơn mức trên 6 của giai đoạn trước. Nếu không cải thiện hiệu quả đầu tư, việc huy động nguồn lực lớn cũng khó bảo đảm mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Đại biểu đề nghị tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ vướng mắc thể chế, rút ngắn thời gian từ phê duyệt đến triển khai dự án để nguồn vốn được đưa vào hoạt động nhanh hơn, tạo ra nhiều sản phẩm và giá trị hơn.

Cùng với nâng cao hiệu quả đầu tư, đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng đề xuất cải thiện năng lực của doanh nghiệp trong nước, nhất là trong ngành công nghiệp chế biến, chế tạo. Theo số liệu đại biểu dẫn tại phiên thảo luận, xuất khẩu của khu vực doanh nghiệp FDI tăng 26,1% so với cùng kỳ, trong khi khu vực trong nước giảm 6,1%. Tỷ lệ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi giá trị toàn cầu cũng giảm từ 35% năm 2009 xuống khoảng 18% năm 2023, theo số liệu của Ngân hàng Thế giới được đại biểu đề cập.

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ đủ năng lực kết nối với khu vực FDI và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Các giải pháp cần tập trung nâng cao năng lực sản xuất, quản trị chất lượng, đầu tư công nghệ, chuyển đổi số, phát triển nhân lực chất lượng cao, tăng đầu tư nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, xây dựng thương hiệu “Made in Vietnam” và tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do. Đồng thời, cần cải thiện khả năng tiếp cận chính sách hỗ trợ của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, để các chính sách thực sự phát huy hiệu quả.

Còn đại biểu Dương Đức Hải cho rằng nâng cao hiệu quả thực thi chính sách cũng là điều kiện quan trọng để chuyển nguồn lực thành kết quả tăng trưởng. Việc phân cấp, phân quyền phải đi liền với bảo đảm nguồn lực, dữ liệu, công cụ và năng lực cán bộ. Với những nhiệm vụ đòi hỏi chuyên môn sâu, cần có cơ chế hỗ trợ từ cấp tỉnh hoặc sử dụng chung nguồn lực chuyên môn. Các công việc liên ngành cần xác định rõ một đầu mối chịu trách nhiệm theo dõi đến kết quả cuối cùng, đồng thời xử lý kịp thời những vấn đề vượt thẩm quyền.

Đối với cải cách thủ tục hành chính, đại biểu đề nghị đánh giá kết quả dựa trên tổng thời gian và chi phí thực tế mà người dân, doanh nghiệp phải bỏ ra, từ khi bắt đầu thực hiện thủ tục đến khi có thể triển khai công việc. Cần lựa chọn những quy trình có tác động lớn đến đầu tư, sản xuất, kinh doanh để theo dõi, kết hợp dữ liệu xử lý hồ sơ với phản hồi của người dân, doanh nghiệp nhằm tiếp tục điều chỉnh quy trình và làm rõ trách nhiệm.