Chủ tịch Quốc hội: Không biến hoạt động quản lý của ngân hàng thành 'giấy chứng nhận an toàn' cho trái phiếu doanh nghiệp

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp.

Cho phép các đối tượng báo cáo khai thác các dữ liệu về tài sản mã hóa

Ngày 17/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

Báo cáo tại phiên họp, ông Phạm Đức Ấn, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết, về quy định nguyên tắc sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam, để đảm bảo bao quát các trường hợp sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam, Chính phủ điều chỉnh theo hướng bổ sung các trường hợp ngoại lệ được phép sử dụng ngoại hối theo quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội. Bổ sung quy định để bãi bỏ Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối theo ý kiến của đại biểu Quốc hội.

Bên cạnh đó, về Luật Phòng, chống rửa tiền, để đảm bảo tính thống nhất, liên tục sau khi Nghị quyết số 66/2023 hết hiệu lực thi hành, và đảm bảo phù hợp với khuyến nghị của các chuyên gia quốc tế, Chính phủ điều chỉnh nội dung về minh bạch thông tin của thỏa thuận pháp lý theo hướng bên nhận ủy thác có trách nhiệm thu thập thông tin cơ bản về các đại lý hoặc nhà cung cấp dịch vụ được quản lý khác với thỏa thuận pháp lý (nếu có). Đồng thời, Chính phủ bổ sung quy định đối tượng báo cáo, cơ quan, tổ chức, cá nhân thực thi nghĩa vụ báo cáo theo quy định của luật này một cách trung thực thì không phải chịu trách nhiệm về việc báo cáo nhằm đảm bảo tuân thủ khuyến nghị 21 của FATF.

Bên cạnh đó, các quy định về phòng, chống rửa tiền được điều chỉnh theo hướng cho phép các đối tượng báo cáo khai thác các dữ liệu về tài sản mã hóa (nếu có) đối với các khách hàng giao dịch qua hệ thống tài khoản nhưng không áp đặt nghĩa vụ bắt buộc đối với lĩnh vực chuyên ngành, không yêu cầu ngân hàng cung cấp thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu. Đồng thời, các biện pháp thực hiện tương ứng với mức độ rủi ro của rửa tiền, cơ bản không tạo thêm trách nhiệm vượt quá khả năng thực hiện của đối tượng báo cáo.

Trong phiên họp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Đoàn Thị Thanh Mai đã báo cáo ý kiến của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo luật. Theo đó, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành các phương án chỉnh lý dự án luật theo đề xuất của Chính phủ. Đồng thời đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, nghiên cứu, tiếp thu tối đa các ý kiến hợp lý, giải trình đầy đủ, thuyết phục. Bảo đảm tính thống nhất trong nội tại các luật: Luật Ngân hàng Nhà nước, Luật Phòng, chống rửa tiền, Luật Các tổ chức tín dụng; đồng thời rà soát các nội dung sửa đổi, bổ sung trong dự thảo luật với các luật khác có liên quan, các dự thảo luật đang trình Quốc hội.

Về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống rửa tiền, bà Mai cho hay, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị có quy định chi tiết và hướng dẫn việc thực hiện các nội dung được sửa đổi, bổ sung trong Luật Phòng, chống rửa tiền. Đặc biệt là các dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa. Phân định rõ trách nhiệm của cơ quan thực hiện chức năng phòng, chống rửa tiền và đối tượng báo cáo. Rà soát quy định về trách nhiệm của Thanh tra Chính phủ, các bộ ngành trong thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền, thể hiện rõ cơ quan nào có trách nhiệm thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với đối tượng báo cáo thuộc lĩnh vực tài sản mã hóa, không để xảy ra khoảng trống hoặc chồng chéo trách nhiệm giữa các cơ quan.

Phải có cơ chế giám sát, kiểm soát rủi ro

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu, các cơ quan tiếp thu tối đa các ý kiến hợp lý và giải trình đầy đủ những ý kiến còn khác nhau. Khẩn trương hoàn thiện, rà soát về thể thức, kỹ thuật trình bày văn bản trước khi trình Quốc hội xem xét thông qua.

Liên quan đến những vấn đề cụ thể, trong đó có việc cho phép áp dụng một hoặc một số tỷ lệ đảm bảo an toàn khác so với mức quy định, Chủ tịch Quốc hội đề nghị có hướng dẫn, tiêu chí xác định trường hợp để thực hiện yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, tránh bị lạm dụng. Giới hạn phạm vi, điều kiện và thời hạn áp dụng, xác định lộ trình đưa tỷ lệ về ngưỡng quy định. Đồng thời phải có cơ chế giám sát, kiểm soát rủi ro.

Về các chuẩn mực quốc tế về chủ sở hữu hưởng lợi, xác định thông tin, báo cáo giao dịch đáng ngờ, theo Chủ tịch Quốc hội, khi luật hóa phải đi kèm hướng dẫn cụ thể, định lượng về tiêu chí, cách thức thu thập, sử dụng thông tin dữ liệu để đối tượng báo cáo có thể thực hiện. Tránh những phát sinh vướng mắc do cách hiểu không thống nhất. “Phải rà soát trách nhiệm của các bộ, ngành, cơ quan, đối tượng báo cáo đảm bảo đúng thẩm quyền, rõ trách nhiệm và khả thi trong thực hiện”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Việc bổ sung hoạt động đại lý, quản lý tài sản đảm bảo, trái phiếu doanh nghiệp đối với ngân hàng thương mại, Chủ tịch Quốc hội lưu ý, cần quy định rõ quyền hạn, nghĩa vụ các bên, cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích. Quan trọng là phải tuân thủ các nguyên tắc quản trị rủi ro, không biến hoạt động đại lý, quản lý của ngân hàng thương mại thành “giấy chứng nhận an toàn” cho trái phiếu doanh nghiệp.

Sau khi Quốc hội thông qua luật, đề nghị Chính phủ phải chỉ đạo hoàn thiện, ban hành các văn bản chi tiết hoặc hướng dẫn thi hành luật. Ngân hàng nhà nước cần tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật trong  lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng theo nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Cái gì cần phải điều chỉnh, bổ sung, xây dựng thể chế pháp lý thống nhất đảm bảo an toàn cho tổ chức tín dụng, dư địa tăng trưởng phù hợp với chuẩn mực quốc tế.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị, phải hoàn thiện pháp luật có liên quan. Nhất là luật về chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp để phát triển thị trường vốn dài hạn, giảm áp lực vốn tín dụng cho nền kinh tế trong hệ thống ngân hàng.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn giải trình tại phiên họp

Hạn chế trùng lặp trong kiểm tra, giám sát

Giải trình tại phiên họp, đối với trách nhiệm của Bộ Tài chính trong kiểm soát hoạt động in, đúc, tiêu hủy tiền, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn cho biết,  qua thực tiễn thực hiện trong nhiều năm qua, hằng năm Kiểm toán Nhà nước đều thực hiện kiểm toán, đồng thời Bộ Tài chính cũng thực hiện việc kiểm tra. Tuy nhiên, về cơ bản, nội dung hai hoạt động này có sự trùng lặp, bởi hoạt động kiểm toán cũng dựa trên các nội dung do Bộ Tài chính thực hiện để đưa ra kết luận kiểm toán. Do đó, đề nghị bỏ quy định cụ thể về trách nhiệm kiểm tra hằng năm của Bộ Tài chính. Việc này không làm thay đổi thẩm quyền của Bộ Tài chính; Bộ Tài chính vẫn có quyền kiểm tra hoạt động in, đúc, tiêu hủy tiền khi cần thiết. Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước có cơ chế kiểm toán nội bộ và thực hiện giám sát hoạt động in, đúc, tiêu hủy tiền, cũng như quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước. Đây là những cơ chế nhằm bảo đảm hoạt động được kiểm soát, đồng thời hạn chế sự trùng lặp trong kiểm tra, giám sát.