Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn làm việc với Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội

Họp gọn, nói gọn, văn bản gọn nhưng thực chất, hiệu quả

Tham dự cuộc làm việc có Ủy viên Trung ương Đảng, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì cuộc làm việc. Ảnh: LÂM HIỂN

Báo cáo tại cuộc làm việc cho thấy, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đã hoàn thành khối lượng lớn công việc trong nhiệm kỳ 2021-2026, nổi bật là chủ trì thẩm tra 20 dự án luật, nhiều luật quan trọng liên quan tới nhà giáo, báo chí, bảo hiểm xã hội, khám bệnh, chữa bệnh... Đồng thời, Ủy ban tham gia thẩm tra nhiều vấn đề quan trọng, cấp bách của đất nước, nhất là trong phòng, chống dịch Covid-19 và triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia.

Bước sang nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Ủy ban tiếp tục phát huy tinh thần “Lập pháp kiến tạo, giám sát thực chất, quyết sách bứt phá”, chủ động triển khai hiệu quả các nhiệm vụ lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Trong năm 2026, nhiệm vụ trọng tâm của Ủy ban là nâng cao chất lượng công tác lập pháp, tập trung thực hiện tốt nhiệm vụ chủ trì thẩm tra 10 dự án luật, pháp lệnh và nghị quyết; tăng cường phối hợp với các bộ, ngành ngay từ khâu xây dựng chính sách; giám sát việc ban hành và thực thi pháp luật sau khi được thông qua; đồng thời nâng cao hiệu quả công tác dân nguyện, kịp thời phản ánh tâm tư, nguyện vọng của cử tri.

Quang cảnh phiên làm việc. Ảnh: LÂM HIỂN

Sau khi nghe báo cáo, các ý kiến thảo luận và ghi nhận thực tế, phát biểu tại cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận, Ủy ban Văn hóa và Xã hội chịu trách nhiệm khối lượng công việc lớn, phạm vi rộng, nhiều lĩnh vực có vị trí quan trọng đối với sự phát triển của đất nước; nhiều nội dung nhạy cảm, ảnh hưởng trực tiếp và lâu dài tới đời sống hằng ngày của mỗi gia đình, người dân. Thời gian qua, hoạt động của Ủy ban đã góp phần để Quốc hội hoàn thành xuất sắc các công tác lập pháp của nhiệm kỳ khóa XV với 151 luật cùng nhiều nghị quyết quy phạm pháp luật đã được thông qua.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Chủ tịch Quốc hội cho rằng trong nhiệm kỳ mới, Ủy ban cần nhận diện rõ cả thuận lợi và thách thức để có giải pháp phù hợp. Theo đó, thuận lợi lớn nhất là các lĩnh vực do Ủy ban phụ trách đều có vai trò đặc biệt quan trọng, được Đảng và Nhà nước quan tâm sâu sắc với nhiều nghị quyết chiến lược đã được ban hành. Hàng loạt nghị quyết lớn về giáo dục, y tế, văn hóa, an sinh xã hội, cải cách tiền lương đang được triển khai, sẽ tạo điều kiện để Quốc hội tiếp tục hoàn thiện thể chế. Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ của Ủy ban được đánh giá có chất lượng cao, được tăng cường sau sáp nhập, hoạt động ổn định, đoàn kết, trách nhiệm cao.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh nhiều thách thức lớn đặt ra trong thời gian tới. Đảng, Nhà nước và nhân dân đang đặt kỳ vọng rất cao vào Quốc hội, nhất là trong hoàn thiện thể chế, được xác định là “đột phá của đột phá” nhằm hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước. Nhiều lĩnh vực thuộc phạm vi phụ trách của Ủy ban cần tiếp tục được rà soát, hoàn thiện pháp luật một cách khẩn trương với yêu cầu ngày càng cao. Khối lượng công việc của Ủy ban trong nhiệm kỳ mới cũng rất lớn. Riêng tại kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XVI, Ủy ban chủ trì thẩm tra 10 dự án luật, tham gia phối hợp thẩm tra 36 luật và nghị quyết, đồng thời đảm nhiệm nhiều hoạt động giám sát, khảo sát chuyên đề. Trên cơ sở đó, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu, phải đổi mới cách nghĩ, cách làm, không thể làm theo kiểu thủ công, lối mòn. "Họp phải gọn, nói phải gọn, văn bản phải gọn nhưng phải thực chất, hiệu quả”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu chỉ đạo tại cuộc làm việc. Ảnh: LÂM HIỂN

Giám sát phải thực chất, theo đến cùng kết quả

Về phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm của Ủy ban Văn hóa và Xã hội trong thời gian tới, nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ trong giai đoạn tới, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban phải có “cách làm mới, suy nghĩ mới, hành động mới, quyết đoán mới và sản phẩm mới nổi trội”. Ủy ban cần đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp, giám sát và tổ chức thực hiện nhiệm vụ; đồng thời coi chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và hoàn thiện thể chế là những giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội trong giai đoạn mới.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị các thành viên Ủy ban tiếp tục nghiên cứu, quán triệt sâu sắc Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quốc hội; Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Ủy ban Văn hóa và Xã hội để cụ thể hóa thành chương trình hành động và nhiệm vụ công tác trong nhiệm kỳ mới. Trong đó, Ủy ban cần chủ động nghiên cứu, tham mưu những vấn đề lớn liên quan đến phát triển văn hóa, giáo dục, y tế, an sinh xã hội và chất lượng nguồn nhân lực.

Về công tác lập pháp, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu quán triệt sâu sắc tinh thần đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo các nghị quyết, kết luận mới của Trung ương; đồng thời tăng cường phối hợp với các bộ, ngành ngay từ giai đoạn xây dựng chính sách ban đầu. Theo đó, việc xây dựng luật phải bảo đảm đầy đủ quy trình, đánh giá tác động chính sách chặt chẽ và đặc biệt phải giám sát nghiêm việc ban hành văn bản hướng dẫn thi hành sau khi luật được thông qua. "Không thể để Luật một đường mà nghị định, thông tư một nẻo”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh báo cáo tại cuộc làm việc. Ảnh: LÂM HIỂN

Đối với công tác giám sát, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu chuyển mạnh sang giám sát thực chất, tăng cường theo dõi sau giám sát và kết quả thực hiện các kiến nghị giám sát cần được cân đong đo đếm rõ ràng; như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ đạo “đi đến nơi, nghe đến cùng, nói đúng sự thật, kiến nghị đúng chỗ và theo đến cùng kết quả”.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban Văn hóa và Xã hội tiếp tục rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao; đồng thời tăng cường giám sát việc triển khai các nghị quyết lớn của Bộ Chính trị và Quốc hội trong các lĩnh vực giáo dục, y tế và văn hóa.

Đối với việc quyết định các vấn đề quan trọng, Chủ tịch Quốc hội đánh giá cao vai trò của Ủy ban qua các diễn đàn, hội thảo quy mô lớn và đề nghị tiếp tục phát huy trong thời gian tới. Trong đó, cần phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ quan liên quan để triển khai hiệu quả Hội thảo “Thể chế, chính sách về nguồn lực phát triển giáo dục và đào tạo”.

Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới công tác lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 193/2025/QH15 của Quốc hội: Về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết 1343 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về xây dựng Quốc hội số giai đoạn 2024-2026, định hướng đến năm 2030. Đây là chìa khóa để nâng cao chất lượng, hiệu quả trong thực hiện các nhiệm vụ chính trị của Ủy ban.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và các đại biểu chụp ảnh chung.

Theo Chủ tịch Quốc hội, Ủy ban Văn hóa và Xã hội cần tiên phong trong xây dựng Quốc hội số, chuyển đổi số, số hóa dữ liệu và phát triển cơ sở dữ liệu phục vụ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). “Muốn thực hiện AI thì phải có cơ sở dữ liệu”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, đồng thời lưu ý các cơ quan cần liên tục cập nhật tư duy và phương thức làm việc phù hợp với xu hướng phát triển mới.

Về công tác xây dựng Đảng, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tăng cường công tác chính trị tư tưởng, nâng cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên; chú trọng rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và năng lực chuyên môn. Về công tác tổ chức cán bộ, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tiếp tục kiện toàn mô hình tổ chức, phân công nhiệm vụ hợp lý theo hướng tinh gọn nhưng hiệu quả; phát huy tối đa năng lực, sở trường của từng cán bộ. Đồng thời, nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ tham mưu, không để xảy ra tình trạng làm việc hình thức, thiếu sáng kiến, thiếu sản phẩm cụ thể.