Chủ tịch Trung Quốc thăm Triều Tiên sau 7 năm: Tam giác chiến lược mới dần hình thành - 'Bàn cờ' Đông Bắc Á nóng lên

Chuyến thăm đã thu hút sự chú ý đặc biệt của các nhà phân tích chính trị quốc tế vì đây là chuyến công du nước ngoài đầu tiên của nhà lãnh đạo Trung Quốc trong năm 2026. Chuyến thăm này có ý nghĩa hết sức to lớn không chỉ trong quan hệ giữa Trung Quốc và Triều Tiên, mà còn làm thay đổi cán cân lực lượng ở khu vực Đông Bắc Á và Thái Bình Dương.

Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đón tiếp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bình Nhưỡng vào ngày 8.6.2026. Ảnh: KCNA

Bối cảnh chuyến thăm

Đây là chuyến thăm đầu tiên của ông Tập Cận Bình đến Triều Tiên sau 7 năm kể từ tháng 6.2019, đáp lại chuyến thăm Bắc Kinh của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un hồi tháng 9.2025, đồng thời trùng với dịp kỷ niệm 65 năm ký kết Hiệp ước Hữu nghị, Hợp tác và Hỗ trợ lẫn nhau giữa hai nước.

Chuyến thăm của Chủ tịch Trung Quốc diễn ra ngay sau khi ông tiếp đón Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Bắc Kinh hồi giữa tháng 5.2026.

Mỹ tiếp tục duy trì cuộc chiến thương mại chống Trung Quốc, siết chặt các lệnh trừng phạt nghiêm ngặt chống Triều Tiên. Washington cũng tăng cường liên minh ba bên Mỹ - Nhật Bản - Hàn Quốc và thường xuyên tiến hành các cuộc tập trận chung quy mô lớn giữa Mỹ và Hàn Quốc nhằm đối phó với các vụ thử tên lửa của Triều Tiên và kiềm chế tầm ảnh hưởng của Trung Quốc tại khu vực Đông Bắc Á - Thái Bình Dương.

Cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc đang diễn ra gay gắt. Trung Quốc tìm cách củng cố vị thế của một trong hai trung tâm quyền lực chính của thế giới. Bên cạnh mối quan hệ chặt chẽ của Bình Nhưỡng với Moscow trong những năm gần đây, Triều Tiên vẫn chiếm một vị trí cực kỳ quan trọng đối với Bắc Kinh. Các nhà phân tích chính trị cho biết, một tam giác chiến lược Trung Quốc - Nga - Triều Tiên đang nổi lên, trong đó mỗi bên tìm cách phát huy ảnh hưởng của mình.

Trước chuyến thăm của Chủ tịch Tập Cận Bình, vào ngày 4.6, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã dự lễ khánh thành một nhà máy mới sản xuất vật liệu hạt nhân cấp vũ khí, chỉ đạo phát triển kho vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo của Triều Tiên "theo cấp số nhân" và tăng năng lực sản xuất gấp 2,5 lần trong kế hoạch 5 năm hiện tại.

Bà Kim Yo-jung - em gái nhà lãnh đạo Triều Tiên, một trong những quan chức quyền lực và có tầm ảnh hưởng lớn nhất tại nước này - nhấn mạnh rằng Triều Tiên sẽ không bao giờ từ bỏ tiềm năng hạt nhân của mình và chương trình vũ khí hạt nhân của họ là "không thể đảo ngược". Bà mô tả việc Tổng thống Mỹ Trump đòi phi hạt nhân hóa Triều Tiên là một "giấc mơ lỗi thời".

Cùng với việc phát triển vũ khí hạt nhân, Triều Tiên mới thông qua kế hoạch quốc phòng 5 năm, trọng tâm là phát triển lực lượng hải quân, bao gồm việc chế tạo một tàu khu trục 10.000 tấn. Trong một cuộc tập trận hải quân được tiến hành dưới sự giám sát của ông Kim, ông đã ra lệnh phải hoàn thành sớm việc đóng tàu khu trục Kang Kun và một tàu chiến 5.000 tấn khác mang tên Choi Hyun.

Mục đích chuyến thăm

Chuyến thăm Triều Tiên của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhằm tăng cường quan hệ song phương, liên minh chiến lược với Triều Tiên, khôi phục ảnh hưởng chiến lược của Bắc Kinh tại khu vực Đông Bắc Á trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang trong khu vực và quốc tế.

Sau một thời gian gián đoạn do đại dịch COVID-19, Bắc Kinh đã khôi phục lại các mối quan hệ toàn diện với Bình Nhưỡng. Về trao đổi đoàn, hồi tháng 10.2025, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường đã thăm Triều Tiên; đến tháng 4.2026, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã thăm Bình Nhưỡng.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu, Trung Quốc tìm cách đưa Triều Tiên trở lại quỹ đạo ngoại giao của mình để cân bằng trước sự hiện diện quân sự và chính trị của Mỹ và đồng minh gia tăng trên bán đảo Triều Tiên nói riêng, khu vực nói chung.

Chuyến thăm Triều Tiên của Chủ tịch Trung Quốc trong hai ngày 8 và 9.6.2026 là sự kiện mang tính bước ngoặt, thể hiện chiến lược của Bắc Kinh trong việc tăng cường ảnh hưởng của mình tại Triều Tiên và khu vực Đông Bắc Á, nâng cao vai trò và vị trí địa chính trị cho Bình Nhưỡng khi Triều Tiên đang bị cấm vận và chịu sức ép của Mỹ và phương Tây, đồng thời củng cố vị thế đàm phán của Triều Tiên trước hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều có thể được tổ chức vào thời gian tới giữa Tổng thống Trump và nhà lãnh đạo Kim Jong-un nhằm thảo luận vấn đề phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên.

Trung Quốc là đối tác và là nước giúp đỡ kinh tế lớn nhất cho Triều Tiên. Trong tình hình bị bao vây cấm vận, Bình Nhưỡng rất cần sự ủng hộ về chính trị, mở rộng hợp tác kinh tế với Bắc Kinh để vượt qua khó khăn. Một trong các mục tiêu chính của chuyến thăm của ông Tập là thảo luận các biện pháp nhằm mở rộng thương mại, phát triển hợp tác xuyên biên giới, hỗ trợ các chương trình hiện đại hóa kinh tế, các dự án giao thông, cơ sở hạ tầng và du lịch của Triều Tiên.

Sáng kiến "20×10" của nhà lãnh đạo Kim Jong-un có ý nghĩa đặc biệt. Đây là một chương trình nhà nước quy mô lớn của Triều Tiên nhằm xây dựng các dự án công nghiệp hiện đại tại 20 quận, huyện khác nhau trong 10 năm tới. Để thực hiện được các dự án này, rất cần sự hợp tác và giúp đỡ của Trung Quốc.

Chủ đề về các tuyến đường vận tải và hậu cần được đặc biệt quan tâm trong chuyến thăm. Bắc Kinh từ lâu đã quan tâm đến sự phát triển của các tỉnh phía đông bắc Trung Quốc để mở ra một hành lang đi ra vùng Biển Nhật Bản thông qua lãnh thổ Triều Tiên.

Việc tiếp cận hàng hải trực tiếp thông qua khu vực sông Tumangang vẫn là một trong những mục tiêu chiến lược dài hạn của Trung Quốc. Hai bên đã thảo luận về các dự án cơ sở hạ tầng với sự tham gia của Trung Quốc, Nga và Triều Tiên.

Khu vực sông Tumangan có ý nghĩa đặc biệt. Chuyến thăm Bình Nhưỡng của ông Tập góp phần thúc đẩy các dự án liên kết lợi ích chiến lược chung của Trung Quốc, Nga và Triều Tiên, tạo chỗ đứng vững chắc cho ba nước ở Đông Bắc Á.

Thông qua chuyến thăm này, Bắc Kinh muốn khẳng định vai trò và vị thế của minh là một nhân tố không thể thiếu trong bàn cờ địa chính trị ở khu vực Đông Bắc Á, trong đó có việc giải quyết các vấn đề trên Bán đảo Triều Tiên; thể chế hóa hơn nữa sự hợp tác đã được thiết lập giữa Trung Quốc, Nga và Triều Tiên trong tất cả các lĩnh vực chính trị, quân sự, kinh tế và ngoại giao; đồng thời gửi thông điệp đến Washington rằng Bắc Kinh là một trong những mắt xích chính của trục Trung Quốc - Nga - Triều Tiên.

Đối với Bắc Kinh, Triều Tiên vẫn là vùng đệm quan trọng nhất trong việc bảo vệ biên giới của mình. Trung Quốc và Triều Tiên có một hiệp ước phòng thủ chung có một không hai được ký kết cách đây 65 năm.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho biết, bản thân và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã "trao đổi quan điểm sâu sắc về các vấn đề cùng quan tâm" và đạt được "một loạt đồng thuận quan trọng". Ảnh: KCNA

Kết quả chuyến thăm

Kết quả chuyến thăm được cả hai nước gọi là "lịch sử", khẳng định tình anh em truyền thống và đưa quan hệ đối tác lên một tầm cao mới.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình mô tả chuyến thăm là "thành công tốt đẹp", đưa quan hệ giữa hai nước vào "một giai đoạn lịch sử mới". Ông cho biết bản thân và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã "trao đổi quan điểm sâu sắc về các vấn đề cùng quan tâm" và đạt được "một loạt đồng thuận quan trọng".

Theo ông Tập, chuyến thăm đã thể hiện quyết tâm của Bắc Kinh và Bình Nhưỡng trong việc làm sâu sắc hơn quan hệ song phương trong tất cả các lĩnh vực.

Ông Tập khẳng định Trung Quốc sẵn sàng hợp tác với Triều Tiên "trên cơ sở lợi ích cơ bản và lâu dài" nhằm "bảo vệ, củng cố và phát triển bền vững" quan hệ hai nước, đồng thời cho rằng hai nước cần đóng góp nhiều hơn cho hòa bình và phát triển của khu vực cũng như thế giới.

Chuyến thăm Triều Tiên của Chủ tịch Trung Quốc được các chuyên gia đánh giá là bước đi chiến lược của Bắc Kinh nhằm tăng cường ảnh hưởng của minh đối với Bình Nhưỡng, tăng cường sức mạnh và vị thế của Triều Tiên trong đàm phán với Mỹ trong tưởng lai.

Hai nhà lãnh đạo Kim Jong-un và Tập Cận Bình đã khẳng định "tình hữu nghị không thể phá vỡ" của hai nước và đồng ý mở rộng hợp tác thực tế trong các lĩnh vực thương mại, nông nghiệp, khoa học, giáo dục, văn hóa, nhân đạo và chăm sóc sức khỏe... cũng như quan hệ giữa Đảng Cộng sản Trung Quốc và Đảng Lao động Triều Tiên.

Triều Tiên quyết định mở cửa cho khách du lịch Trung Quốc, vì các khu nghỉ dưỡng mới ở Chuche được xây dựng đã tính đến dòng khách từ Trung Quốc, mặc dù đến nay mới chỉ có công dân Nga tới các khu nghỉ dưỡng này. Về vấn đề này, các thỏa thuận về phát triển du lịch giữa Trung Quốc và Triều Tiên cũng đã được chính thức hóa.

Một kết quả quan trọng của chuyến thăm là một gói các thỏa thuận kinh tế và cơ sở hạ tầng. Đó là về việc mở rộng thương mại, phát triển hợp tác xuyên biên giới, hỗ trợ các chương trình phát triển khu vực của Triều Tiên, cũng như các dự án vận tải và hậu cần mới, trong đó có việc hiện đại hóa cơ sở hạ tầng biên giới, vận tải đường sắt và phát triển các cảng trên bờ biển phía đông Triều Tiên.

Trong chuyến thăm Triều Tiên lần này của Chủ tịch Trung Quốc, hai nước đã không ký các hiệp ước quân sự mới ràng buộc về mặt pháp lý, mà chỉ tập trung vào việc thực hiện Hiệp ước Hữu nghị năm 1961. Thực chất, đây là hiệp ước phòng thủ chung, là nền tảng cung cấp hỗ trợ quân sự trong trường hợp một trong hai nước bị tấn công. Lãnh đạo hai nước khẳng định tuân thủ hiệp ước này.

Trung Quốc và vấn đề hạt nhân Triều Tiên

Từ tháng 4.2026, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết, Triều Tiên đã "mở rộng rất đáng kể" khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân. Theo IAEA, Bình Nhưỡng có hàng chục đầu đạn hạt nhân. Triều Tiên đang chịu các lệnh trừng phạt quốc tế nghiêm ngặt vì các chương trình hạt nhân và tên lửa của nước này.

Giới lãnh đạo Triều Tiên đã nhiều lần tuyên bố rằng họ sẽ không từ bỏ vũ khí hạt nhân và kho vũ khí này là cần thiết để ngăn chặn mối đe dọa quân sự của Washington và các đồng minh của Mỹ.

Khi ông Tập thăm Triều Tiên vào năm 2019, các nỗ lực quốc tế nhằm ngăn chặn chương trình hạt nhân của Bình Nhưỡng đang diễn ra; và lúc đó Trung Quốc đã bất chấp mối quan hệ lịch sử chặt chẽ với Triều Tiên để ủng hộ việc thắt chặt các biện pháp trừng phạt của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đối với Triều Tiên trong chiến dịch gây "áp lực tối đa" của Mỹ đối với nhà lãnh đạo Kim Jong-un.

Tuy nhiên, bây giờ mọi thứ đã thay đổi. Các cuộc đàm phán giữa Washington và Bình Nhưỡng về chương trình hạt nhân của Triều Tiên đã đi vào bế tắc, và bản thân Trung Quốc tiếp tục củng cố vị thế của mình nhằm chống lại cuộc chiến thương mại với Mỹ do Tổng thống Trump khởi xướng. Tại Bình Nhưỡng, ông Tập tránh công khai kêu gọi phi hạt nhân hóa. Điều này cho phép ông Kim củng cố quyền lực của mình trong nước và khả năng răn đe đối với Washington và các đồng minh của Mỹ.

Kể từ khi hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều năm 2019 thất bại, ông Kim đã đẩy mạnh các chương trình phát triển vũ khí hạt nhân và tiến hành một loạt các vụ thử tên lửa đạn đạo xuyên lục địa. Những diễn biến quốc tế gần đây, đặc biệt là các cuộc đối đầu quân sự của Mỹ ở Trung Đông, đã củng cố quan điểm của giới lãnh đạo Triều Tiên về tầm quan trọng của việc duy trì kho vũ khí hạt nhân của mình, như là sự đảm bảo chính cho sự sống còn của chế độ.

Các báo cáo chính thức cho biết, năng lực sản xuất vật liệu phân hạch được sử dụng trong hoạt động sản xuất vũ khí hạt nhân của Triều Tiên đã tăng hơn gấp đôi trong 5 năm qua. Với khối lượng vật liệu phân hạch này, Bình Nhưỡng có thể sản xuất thêm từ 10 đến 20 đầu đạn hạt nhân mỗi năm. Ngày 7.6.2026, bà Kim Yo-jong tuyên bố chương trình hạt nhân của nước này là "không thể đảo ngược".

Tổng thống Mỹ Trump bày tỏ mong muốn nối lại đàm phán để giải quyết vấn đề hạt nhân Triều Tiên và sự sẵn sàng gặp lại Chủ tịch Kim Jong-un. Tuy nhiên, ông Kim nhấn mạnh rằng việc nối lại đàm phán đòi hỏi Washington phải từ bỏ yêu cầu phi hạt nhân hóa Triều Tiên.

Chuyển thăm Triều Tiên của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có ý nghĩa hết sức to lớn không chỉ trong quan hệ giữa Trung Quốc và Triều Tiên, mà còn làm thay đổi cán cân lực lượng ở khu vực Đông Bắc Á và Thái Bình Dương. Một tam giác chiến lược mới Trung Quốc - Nga - Triều Tiên đang được hình thành nhằm bảo vệ an ninh và chủ quyền của ba nước, góp phần vào duy trì hòa bình và ổn định ở khu vực.