Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng: Xây dựng 'xã, phường xã hội chủ nghĩa' phải có tiêu chí vượt trội

Chiều 9-11, lãnh đạo UBND thành phố Hà Nội đã làm việc với Thường trực, Ban Thường vụ Đảng ủy hai xã Thư Lâm, Phúc Thịnh về tiến độ xây dựng và triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”.

Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng chủ trì và phát biểu chỉ đạo tại hội nghị. Ảnh: Viết Thành

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì và phát biểu chỉ đạo tại hội nghị.

Cùng dự có Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cùng đại diện lãnh đạo các sở, ngành liên quan.

Tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng, kinh tế

Tại hội nghị, đại diện hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm đã báo cáo kết quả bước đầu, những khó khăn trong triển khai Đề án thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”. Các địa phương kiến nghị thành phố sớm hoàn thiện hướng dẫn 54 tiêu chí, tháo gỡ điểm nghẽn về quy hoạch, hạ tầng, cơ chế và nguồn lực.

Chủ tịch UBND xã Phúc Thịnh Nguyễn Văn Bằng cho biết, thực hiện Nghị quyết số 16-NQ/TU của Thành ủy và Quyết định số 3489/QĐ-UBND của UBND thành phố, xã đã thành lập Ban Chỉ đạo, các tổ giúp việc, tổ soạn thảo; chủ động, tập trung xây dựng hoàn thiện dự thảo Đề án và 9 kế hoạch triển khai 9 nhóm với 54 tiêu chí.

Đến nay, 10 tiêu chí thuộc trách nhiệm của xã đã được làm rõ nội hàm và phương pháp tính điểm. Đối với 44 tiêu chí thuộc trách nhiệm hướng dẫn của các sở, ngành đã có 37 tiêu chí được hướng dẫn cụ thể; 7 tiêu chí còn lại cần sớm thống nhất phương pháp đánh giá.

Thời gian tới, xã Phúc Thịnh xác định tập trung đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, văn hóa và an sinh xã hội; phát triển thương mại, dịch vụ, logistics gắn với trục Nhật Tân - Nội Bài. Xã tiếp tục khai thác giá trị 53 di tích lịch sử - văn hóa và 15 di sản văn hóa phi vật thể, gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa.

Xã kiến nghị thành phố bổ sung nhân lực chuyên môn về quy hoạch, môi trường, đầu tư, đất đai; có cơ chế phân cấp, ủy quyền phù hợp, hỗ trợ nguồn lực đầu tư các công trình trọng điểm và sớm hoàn thiện hướng dẫn những tiêu chí còn thiếu, bảo đảm thống nhất về phương pháp đánh giá, sản phẩm đầu ra và hồ sơ minh chứng.

Chủ tịch UBND xã Thư Lâm Phạm Trọng La báo cáo. Ảnh: Viết Thành

Đối với xã Thư Lâm, Chủ tịch UBND xã Phạm Trọng La cho biết, địa phương đã thành lập Ban Chỉ đạo, 9 tổ công tác chuyên đề, xây dựng dự thảo Đề án trên cơ sở rà soát 54 tiêu chí, tích hợp 21 nội dung của Nghị quyết số 02-NQ/TW và Nghị quyết số 18-NQ/TW. Đề án được triển khai theo 3 chương trình hành động: Chính quyền phục vụ, kinh tế phát triển, nhân dân thụ hưởng; lộ trình đến năm 2030, định hướng đến năm 2035.

Qua tự đánh giá đến ngày 4-11-2026, xã có 12/54 tiêu chí đạt yêu cầu, 8 tiêu chí có điểm nhưng chưa đạt và 34 tiêu chí chưa đủ căn cứ xác định điểm. Tổng điểm đạt 22,8/100 điểm. Đáng chú ý, 23/54 tiêu chí chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể; một số hướng dẫn chuyên ngành chưa thống nhất về ngưỡng đánh giá, phương pháp chấm điểm và kỳ số liệu.

Theo lộ trình, xã Thư Lâm phấn đấu đến hết năm 2026 đạt 14/54 tiêu chí; năm 2027 đạt 31 tiêu chí; năm 2030 đạt 48 tiêu chí, tương ứng 84/100 điểm; giai đoạn 2031-2035 hoàn thành và duy trì đủ 54 tiêu chí.

Giám đốc Sở Tài chính Nguyễn Ngọc Tú phát biểu. Ảnh: Viết Thành

Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Nguyễn Hoàng Sơn phát biểu. Ảnh: Viết Thành

Từ thực tế trên, xã Thư Lâm kiến nghị thành phố sớm giao cơ quan đầu mối thống nhất hướng dẫn, đánh giá 54 tiêu chí; đẩy nhanh phê duyệt quy hoạch phân khu, bố trí vốn cho các công trình hạ tầng trọng điểm. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế đặc thù về phân cấp nguồn thu, định mức chi thường xuyên, bổ sung ngân sách có mục tiêu; tăng cường cán bộ chuyên môn và duy trì tổ chuyên gia hỗ trợ trực tiếp địa phương.

Đồng hành thực hiện các mục tiêu phát triển

Tại hội nghị, đại diện lãnh đạo các sở, ngành, đơn vị liên quan của thành phố đã phát biểu, thảo luận về tiến độ xây dựng và triển khai Đề án thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn hai xã Thư Lâm, Phúc Thịnh; đồng thời đề xuất cơ chế, chính sách để đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu phát biểu. Ảnh: Viết Thành

Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh, đối với việc triển khai 54 chỉ tiêu, tiêu chí, trước hết cần xác định rõ trách nhiệm của từng sở, ngành trong hướng dẫn các xã. Các sở, ngành không thể chỉ chờ địa phương hoàn thành kiểm đếm, thống kê rồi mới tổ chức thẩm định, đánh giá, chấm điểm và công nhận. Thay vào đó, phải chủ động hướng dẫn ngay từ đầu để các xã hiểu rõ yêu cầu, cách thức thực hiện và phương pháp đánh giá từng tiêu chí.

Phó Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu, từ nay đến hết tháng 11, các sở, ngành phải cụ thể hóa 54 chỉ tiêu, tiêu chí thành bộ tài liệu hướng dẫn thống nhất. Trong đó, cần làm rõ từng chỉ tiêu của thành phố, chỉ tiêu của các xã; xác định những nội dung địa phương cần đạt cao hơn hoặc thấp hơn so với yêu cầu chung, tùy theo tính chất của từng tiêu chí.

Đối với các địa phương, đồng chí Nguyễn Xuân Lưu lưu ý cần nhận thức rõ đây là thời cơ để phát triển. Địa phương phải chủ động xây dựng các nhiệm vụ cụ thể nhằm thúc đẩy kinh tế, phát triển công thương nghiệp, mở rộng sản xuất, kinh doanh, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.

Trong đó, các xã cần bám sát quy hoạch, chủ động tham gia ngay từ quá trình xây dựng, hoàn thiện quy hoạch của địa phương; đồng thời nghiên cứu các cơ chế, chính sách của Luật Thủ đô năm 2026 để đề xuất xây dựng những cơ chế phù hợp với điều kiện thực tế, tạo động lực phát triển. Không nên chỉ tập trung vào việc đề xuất, xin cơ chế, chính sách mà cần chủ động nghiên cứu, vận dụng những cơ chế đã có.

Đối với các sở, ngành, đồng chí Nguyễn Xuân Lưu đề nghị phải xác định rõ trách nhiệm và nguồn lực thuộc lĩnh vực quản lý để hỗ trợ địa phương thực hiện các mục tiêu. Các sở, ngành cần chủ động phân bổ, lồng ghép nguồn lực từ các chương trình, kế hoạch của thành phố vào mục tiêu phát triển của từng địa phương.

Phó Chủ tịch UBND thành phố đề nghị mỗi sở, ngành phân công một đồng chí lãnh đạo phụ trách, đồng thời bố trí một phòng chuyên môn làm đầu mối chuyên trách về những vấn đề liên quan đến các địa phương. Việc phân công phải bảo đảm tính thống nhất, xuyên suốt, tránh tình trạng mỗi lần địa phương hỏi lại nhận được câu trả lời từ một đầu mối khác nhau, gây khó khăn trong quá trình tổ chức thực hiện.

Cụ thể hóa 54 tiêu chí "xã, phường xã hội chủ nghĩa"

Phát biểu kết luận hội nghị, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng đánh giá cao tinh thần chủ động, trách nhiệm của hai xã trong triển khai Đề án thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”. Đây là mô hình mới, được thành phố lựa chọn thí điểm và nhận được sự quan tâm của nhiều địa phương, cơ quan, đơn vị.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu kết luận hội nghị. Ảnh: Viết Thành

Theo Chủ tịch UBND thành phố, qua khảo sát thực tế cho thấy, hai xã đã triển khai khối lượng công việc lớn, chủ động xây dựng đề án, kế hoạch và các nội dung theo định hướng của Ban Chỉ đạo thành phố. Các đồng chí lãnh đạo xã đã nhận thức rõ vị trí, vai trò, trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ được giao.

Tuy nhiên, Chủ tịch UBND thành phố lưu ý, xây dựng mô hình không chỉ là câu chuyện đầu tư hạ tầng hay bố trí nguồn lực tài chính. Trong 54 tiêu chí, có nhiều nội dung thuộc các lĩnh vực văn hóa, y tế, giáo dục, chính trị, tổ chức bộ máy, hoạt động của Mặt trận và các tổ chức đoàn thể. Vì vậy, cần có sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ngành thành phố, cùng hai địa phương nghiên cứu, đề xuất giải pháp thực hiện cụ thể.

Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh, các sở, ngành không thể chỉ giao chỉ tiêu rồi chờ địa phương thống kê, báo cáo để kiểm đếm vào cuối năm. Cách làm đó chưa thể hiện được vai trò hướng dẫn, đồng hành và trách nhiệm của cơ quan quản lý chuyên ngành.

Lấy ví dụ trong lĩnh vực giáo dục, Chủ tịch UBND thành phố cho rằng, trường học trong mô hình này không chỉ dừng lại ở việc đạt chuẩn quốc gia mà cần nghiên cứu những chính sách, điều kiện học tập tốt hơn cho học sinh. Có thể tính đến các nội dung như hỗ trợ miễn phí bữa ăn trưa, sách giáo khoa, mở rộng các hoạt động giáo dục văn hóa, nghệ thuật và kỹ năng xã hội. Những nội dung này cần được các sở, ngành cùng địa phương nghiên cứu, đề xuất cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tế và khả năng cân đối nguồn lực.

Tương tự, tiêu chí về gia đình văn hóa cũng cần được cụ thể hóa theo hướng nâng cao chất lượng đời sống, xây dựng mối quan hệ gia đình gắn bó, yêu thương, đoàn kết; tránh tình trạng chỉ đánh giá bằng tỷ lệ gia đình đạt danh hiệu như cách làm thông thường.

Đối với tiêu chí phát triển hộ kinh doanh, cần xác định rõ giải pháp tạo thuận lợi trong đăng ký kinh doanh, cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và phát triển doanh nghiệp tư nhân.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu kết luận hội nghị. Ảnh: Viết Thành

Chủ tịch UBND thành phố đề nghị các sở, ngành căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, chủ động rà soát từng tiêu chí, đề xuất yêu cầu, tiêu chuẩn cao hơn và cùng địa phương xây dựng phương thức thực hiện.

Mục tiêu tăng trưởng kinh tế của hai xã cũng phải được cụ thể hóa bằng các giải pháp, động lực phát triển rõ ràng, từ khu công nghiệp, sản xuất, thương mại, dịch vụ đến hệ thống chợ và các khu vực có tiềm năng phát triển kinh tế.

Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh, mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” đang được xây dựng là mô hình mới, hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và cải thiện các mối quan hệ trong xã hội; không phải là quay trở lại mô hình bao cấp. Vì vậy, không thể chỉ trông chờ vào nguồn lực Nhà nước mà phải biết khai thác, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực bên ngoài, trong đó có sự tham gia của doanh nghiệp và các nhà đầu tư.

Về nhiệm vụ thời gian tới, Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu các cơ quan, đơn vị khẩn trương hoàn thành những nội dung được giao trong năm 2026. Theo báo cáo tại buổi làm việc, trong số 18 nhiệm vụ mới chỉ có 6 nhiệm vụ hoàn thành. Các nhiệm vụ còn lại, nhất là những nội dung liên quan đến quy hoạch, mô hình chính quyền minh bạch, có trách nhiệm giải trình, cần được tập trung triển khai, bảo đảm tiến độ.

Chủ tịch UBND thành phố giao Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Xuân Lưu tiếp tục làm đầu mối chỉ đạo, theo dõi, giám sát việc tổ chức thực hiện; đồng thời đề nghị các sở, ngành phối hợp chặt chẽ với hai xã, khẩn trương cụ thể hóa 54 tiêu chí, hướng dẫn giải pháp và hoàn thiện các đề án.

Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng cũng yêu cầu các sở, ngành sớm có ý kiến góp ý, hướng dẫn cụ thể để hai địa phương hoàn thiện đề án, phấn đấu thông qua đề án trong thời gian tới và triển khai thực hiện từ năm 2027. Những vấn đề cần tập trung tháo gỡ, nhất là về quy hoạch, nguồn lực và tổ chức bộ máy, phải được rà soát, báo cáo thành phố để có chỉ đạo kịp thời.