Chuẩn hóa 102 triệu thuê bao, thúc đẩy ngân hàng số an toàn hơn

Tại sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026 với chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI”, ông Nguyễn Anh Cương, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, việc làm sạch dữ liệu thuê bao di động đang tạo thêm một nền tảng quan trọng để ngành Ngân hàng đối chiếu, xác thực thông tin khách hàng và chuyển đổi số nhanh hơn.

Theo ông Nguyễn Anh Cương, trong quá trình triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, hạ tầng viễn thông Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ, chuyển dịch sang hạ tầng số hiện đại, dung lượng lớn, tốc độ cao, an toàn và phổ cập băng rộng.

Đến nay, khoảng 102 triệu số thuê bao đã được chuẩn hóa, xác nhận chính chủ và tích hợp vào ví giấy tờ của công dân trên ứng dụng VNeID.

Chỉ sau một năm triển khai thương mại hóa 5G, các doanh nghiệp viễn thông đã triển khai hơn 40.000 trạm, phủ sóng tới 92% dân số. Tốc độ Internet băng rộng di động đạt khoảng 210 Mb/s, đưa Việt Nam lên vị trí thứ 9 toàn cầu. Mạng 4G tiếp tục duy trì độ phủ trên 99,8% dân số. Trong khi đó, Internet băng rộng cố định đã phủ tới 100% xã, phường trên toàn quốc và tốc độ cũng vươn lên vị trí thứ 11 toàn cầu.

Sự phát triển của hạ tầng số, cùng các mảnh ghép mới như dịch vụ vệ tinh, đang mở rộng không gian kết nối và tạo nền tảng cho các dịch vụ số thế hệ mới. Đây cũng là cơ sở quan trọng để ngành Ngân hàng cung cấp các dịch vụ tài chính số, phục vụ hàng chục triệu giao dịch tức thời mỗi ngày.

Tuy nhiên, hạ tầng số phát triển nhanh cũng kéo theo những vấn đề mới, trong đó có tình trạng sim rác, sử dụng thuê bao di động để phát tán tin nhắn rác, cuộc gọi rác và các cuộc gọi có dấu hiệu lừa đảo. Việc làm sạch dữ liệu thuê bao vì vậy không chỉ là yêu cầu đối với lĩnh vực viễn thông mà còn có ý nghĩa trực tiếp đối với an toàn của hệ sinh thái giao dịch số.

Từ làm sạch 125 triệu thuê bao đến rà soát hơn 115 triệu số đang hoạt động

Ông Nguyễn Anh Cương cho biết, quá trình làm sạch dữ liệu thuê bao được triển khai qua nhiều giai đoạn, với sự phối hợp giữa Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công an và các doanh nghiệp viễn thông. Trong giai đoạn 2022-2023, sau khi Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư được đưa vào khai thác, các cơ quan chức năng đã phối hợp rà soát, làm sạch khoảng 125 triệu thông tin thuê bao. Qua đó, khoảng 17 triệu số có thông tin không hợp lệ đã được xử lý, bảo đảm các thuê bao đang hoạt động có thông tin được xác thực, gắn với giấy tờ tùy thân chính xác và đối khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Về mặt pháp lý, Luật Viễn thông năm 2023 và Nghị định 163 đã bổ sung nhiều yêu cầu chặt chẽ hơn về xác thực thông tin thuê bao trước khi đưa vào sử dụng. Việc xác thực phải gắn với đối soát thông tin với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đồng thời áp dụng các giải pháp kỹ thuật để thu thập, kiểm tra, xác minh thông tin nhận biết khách hàng.

Theo ông Nguyễn Anh Cương, khi số điện thoại của khách hàng được xác thực và đối chiếu với thông tin định danh, giúp ngân hàng rút ngắn quy trình xác minh, giảm chi phí trung gian, đồng thời nâng cao mức độ bảo mật.

Các quy định mới cũng làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp viễn thông trong quản lý, lưu trữ, xác thực thông tin và xử lý các thuê bao có thông tin không chính xác, đồng thời ràng buộc trách nhiệm pháp lý của chủ thuê bao khi giao kết hợp đồng sử dụng dịch vụ.

Từ năm 2023 đến năm 2025, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các địa phương tiếp tục triển khai nhiều cuộc thanh tra, kiểm tra hoạt động quản lý thông tin thuê bao trên cả nước. Các doanh nghiệp viễn thông có vi phạm bị xử lý, trong đó có trường hợp bị đình chỉ phát triển thuê bao mới.

Dù vậy, theo ông Nguyễn Anh Cương, vẫn còn những trường hợp sử dụng sim không chính chủ. Nguyên nhân có thể xuất phát từ những dữ liệu tồn tại trong lịch sử, người sử dụng thay đổi nhưng không cập nhật thông tin, mua sim kích hoạt sẵn nhưng không đăng ký lại hoặc thuê bao bị bỏ không và sau đó bị các đối tượng lợi dụng cho hoạt động vi phạm pháp luật.

Để xử lý những tồn tại này, năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Thông tư 08 ngày 31/3/2026, bổ sung các giải pháp mới với sự phối hợp của Bộ Công an, đặc biệt là Cục C06. Một điểm đáng chú ý là người dân có thể sử dụng VNeID để tra cứu toàn bộ các số thuê bao di động đứng tên mình trên tất cả các mạng. Qua đó, người dân xác nhận những số đang sử dụng, đồng thời phát hiện và từ chối các số không còn thuộc quyền sử dụng.

Cơ chế này tạo tiền đề cho việc tổng rà soát hơn 115 triệu thuê bao di động đang hoạt động. Để duy trì tình trạng chính chủ, quy định mới cũng bổ sung yêu cầu xác thực sinh trắc học lại người sử dụng khi có hoạt động thay đổi thiết bị đầu cuối.

Chuẩn hóa dữ liệu thuê bao giúp ngân hàng chuyển đổi số nhanh hơn

Sau bốn tháng triển khai Thông tư 08, cùng với sự phối hợp của Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an và các doanh nghiệp viễn thông, việc rà soát hơn 115 triệu thuê bao di động đang hoạt động đã được hoàn thành.

Đến nay, khoảng 102 triệu số thuê bao đã được chuẩn hóa, xác nhận chính chủ và tích hợp vào ví giấy tờ của công dân trên ứng dụng VNeID. Khoảng 13 triệu số đã bị dừng dịch vụ do chưa hoàn thành việc chuẩn hóa, xác nhận chính chủ theo quy định.

Cùng với giải pháp kỹ thuật, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định 174 năm 2026, bổ sung các chế tài xử lý đối với doanh nghiệp, cá nhân cố tình vi phạm. Doanh nghiệp viễn thông có thể bị phạt tới 200 triệu đồng và đình chỉ phát triển thuê bao mới trong 7 tháng. Cá nhân sử dụng sim không chính chủ có thể bị phạt 500.000 đồng cho mỗi số thuê bao vi phạm.

Theo ông Nguyễn Anh Cương, giá trị của việc làm sạch dữ liệu thuê bao không dừng ở việc hạn chế sim rác, cuộc gọi rác hay các hành vi lợi dụng thuê bao di động để vi phạm pháp luật. Dữ liệu thuê bao được chuẩn hóa còn có thể trở thành một lớp dữ liệu quan trọng phục vụ xác thực danh tính trong nền kinh tế số.

Đối với ngành Ngân hàng, khi số điện thoại của khách hàng được xác thực và đối chiếu với thông tin định danh, các ngân hàng có thể kết nối để kiểm tra tình trạng chính chủ khi khách hàng đăng ký mở tài khoản hoặc thực hiện giao dịch thông qua VNeID. Việc này giúp rút ngắn quy trình xác minh, giảm chi phí trung gian, đồng thời nâng cao mức độ bảo mật.

Khi dữ liệu được liên thông và xác thực tốt hơn, ngân hàng có thêm cơ sở để kiểm soát rủi ro trong quá trình cung cấp dịch vụ số. Người dùng cũng được hưởng lợi khi việc mở tài khoản, xác thực giao dịch và sử dụng các dịch vụ tài chính có thể được thực hiện nhanh chóng, thuận tiện hơn.

Ông Nguyễn Anh Cương cho rằng, kết quả của chiến dịch làm sạch định danh số thuê bao di động sẽ góp phần xây dựng môi trường giao dịch điện tử an toàn, minh bạch, tạo đà thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và phát triển tài chính số.

Trong thời gian tới, Cục Viễn thông, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan để chỉ đạo, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định tại doanh nghiệp viễn thông; đồng thời kịp thời chấn chỉnh, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Mục tiêu là duy trì dữ liệu thuê bao di động “đúng, đủ, sạch, sống”, bảo đảm chính chủ, qua đó tạo nền tảng dữ liệu tin cậy và đồng hành cùng quá trình chuyển đổi số của ngành Ngân hàng.