Chuẩn hóa danh mục ngành đào tạo từ năm 2027: Thí sinh cần lưu ý gì?

Không chỉ là thay đổi tên gọi

Theo Thông tư 74/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, danh mục ngành đào tạo trình độ đại học được điều chỉnh theo hướng hợp nhất những ngành có nội dung gần nhau, đồng thời thay đổi tên gọi một số ngành. Nhiều ngành vốn được liệt kê độc lập sẽ được sắp xếp vào các ngành có phạm vi bao quát hơn.

Từ 1-1-2027, danh mục nhiều ngành đào tạo trình độ đại học được Bộ Giáo dục và Đào tạo điều chỉnh theo Thông tư mới. Ảnh: FTU

Việc điều chỉnh tác động đến nhiều lĩnh vực, từ khoa học cơ bản, nghệ thuật, kinh doanh, công nghệ thông tin đến nông nghiệp và sức khỏe. Đơn cử, các ngành Toán giải tích, Phương trình vi phân và tích phân, Đại số và lý thuyết số, Hình học và tôpô, Lý thuyết xác suất và thống kê toán học được sắp xếp vào ngành Toán học. Các ngành Động vật học, Côn trùng học, Thủy sinh vật học, Thực vật học, Sinh lý học thực vật và Sinh học thực nghiệm được đưa vào ngành Sinh học.

Trong lĩnh vực công nghệ thông tin, ngành Khoa học và kỹ thuật máy tính được chuyển vào ngành Khoa học máy tính; ngành Quản lý công nghệ thông tin được sắp xếp vào ngành Công nghệ thông tin. Ở lĩnh vực du lịch, các ngành Du lịch văn hóa, Du lịch điện tử, Du lịch địa chất và Du lịch sinh thái được sắp xếp vào ngành Du lịch; ngành Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành được chuyển vào ngành Quản trị khách sạn.

Với lĩnh vực sức khỏe, ngành Khoa học y sinh được chuyển vào ngành Y khoa; ngành Bệnh truyền nhiễm và các bệnh nhiệt đới đổi tên thành Truyền nhiễm và các bệnh nhiệt đới; ngành Dịch tễ học thực địa được sắp xếp vào ngành Dịch tễ học. Trong lĩnh vực dược, các ngành Dược lý và dược lâm sàng, Dược liệu - Dược học cổ truyền, Kiểm nghiệm thuốc và độc chất, Tổ chức quản lý dược được sắp xếp vào ngành Dược học; ngành Hóa sinh dược được chuyển vào ngành Hóa dược….

Bộ Giáo dục và Đào tạo lưu ý, việc đổi tên hoặc đưa một ngành vào nhóm ngành rộng hơn không đồng nghĩa với việc chấm dứt đào tạo lĩnh vực chuyên môn đó. Nội dung tương ứng vẫn có thể được giảng dạy trong các chương trình đào tạo của cơ sở giáo dục đại học.

Phân tích ý nghĩa của việc chuẩn hóa danh mục, Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo ưu tú Nguyễn Quý Thanh, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, đây là bước tái cấu trúc quan trọng trong quản trị giáo dục đại học, không đơn thuần là đổi tên hay mã số ngành.

Theo ông, điểm cốt lõi là phân định rõ ngành đào tạo - khung quản lý được chuẩn hóa ở cấp Nhà nước với chương trình đào tạo hoặc chuyên ngành, vốn cho phép các trường linh hoạt phát triển theo định hướng riêng.

Cách tiếp cận này giúp cơ sở đào tạo vừa bảo đảm tính thống nhất trong quản lý, vừa phát huy quyền tự chủ. Các trường có thể xây dựng chương trình với tên gọi và định hướng chuyên sâu phù hợp nhu cầu người học, thị trường lao động, nhưng cần đặt chương trình trong ngành đào tạo tương ứng theo danh mục chung. Qua đó, việc phân chia ngành học quá nhỏ hoặc sử dụng những tên gọi khác biệt về hình thức nhưng chưa thể hiện rõ khác biệt về nội dung, có thể được hạn chế.

Một vấn đề đáng chú ý khác là thông tin trên văn bằng. Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quý Thanh, tên ngành đào tạo chuẩn hóa được ghi trên Bằng tốt nghiệp, còn tên chương trình đào tạo hoặc chuyên ngành cụ thể được thể hiện trong phụ lục văn bằng. Cách phân định này giúp xác định rõ nền tảng chuyên môn của người học, đồng thời cung cấp thông tin về định hướng đào tạo và các học phần đã tích lũy.

Đối với nhà tuyển dụng, tên ngành thống nhất giúp nhận diện thuận lợi hơn nền tảng kiến thức của ứng viên; phụ lục văn bằng cung cấp thêm căn cứ đánh giá năng lực chuyên sâu. Việc chuẩn hóa cũng hướng tới tăng khả năng đối chiếu, công nhận văn bằng và tín chỉ trong quá trình hội nhập quốc tế.

Chủ động tìm hiểu để tránh nhầm lẫn

Việc điều chỉnh danh mục ngành đào tạo đặt ra yêu cầu thí sinh và phụ huynh cần thay đổi cách tra cứu thông tin tuyển sinh. Nếu chỉ dựa vào tên ngành quen thuộc hoặc tên chương trình được giới thiệu, người học có thể chưa hiểu đầy đủ nội dung đào tạo và văn bằng sẽ được cấp.

Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo ưu tú Nguyễn Quý Thanh, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội). Ảnh: ND

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quý Thanh cho rằng, phụ huynh và học sinh cần phân biệt tên ngành đào tạo ghi trên bằng tốt nghiệp với tên chương trình đào tạo hoặc chuyên ngành thể hiện trong phụ lục văn bằng. Khi tìm hiểu tuyển sinh, gia đình không nên chỉ dừng lại ở tên ngành chung mà cần đọc kỹ đề án tuyển sinh, chương trình đào tạo do trường công bố.

Thay vì lựa chọn chỉ vì tên gọi hấp dẫn, thí sinh cần quan tâm đến các thông tin, như: Định hướng chuyên sâu, danh mục học phần, kiến thức kỹ năng được trang bị, yêu cầu đầu ra…; từ đó, có thể đánh giá mức độ phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp của bản thân.

Bên cạnh nội dung đào tạo, mã ngành xét tuyển cũng là thông tin cần kiểm tra. Khi danh mục được điều chỉnh, thí sinh phải sử dụng tên ngành và mã ngành theo thông báo tuyển sinh chính thức của năm 2027, chứ không áp dụng thông tin của các năm trước.

“Cùng một ngành theo danh mục chung, các trường có thể xây dựng chương trình với định hướng chuyên sâu khác nhau. Thí sinh cần đọc đề án tuyển sinh và thông tin chương trình trên website chính thức của trường, chứ không nên chỉ dựa vào tên ngành trên các trang tư vấn”, Tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh.

Cùng nội dung này, Thạc sĩ Lê Văn Hiển, quyền Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh khuyến nghị thí sinh liên hệ trực tiếp bộ phận tuyển sinh của trường nếu chưa xác định được ngành cũ tương ứng với ngành mới nào. Đây là cách để được hướng dẫn chính xác trước khi đăng ký nguyện vọng.

Thí sinh cũng cần theo dõi bảng đối chiếu giữa danh mục ngành cũ và mới để nhận diện những thay đổi liên quan đến ngành dự định đăng ký. Trường hợp thông tin trên các trang tư vấn không thống nhất, cần được ưu tiên đối chiếu với thông báo tuyển sinh chính thức của cơ sở đào tạo hoặc gọi điện trực tiếp.

“Thông tư áp dụng đối với các khóa tuyển sinh từ 1-1-2027. Do vậy, sinh viên các khóa cũ vẫn được bảo đảm quyền lợi học tập và cấp bằng theo quy định, đề án tuyển sinh áp dụng khi nhập học; còn thí sinh mới cần căn cứ thông tin được công bố cho kỳ tuyển sinh của mình”, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quý Thanh lưu ý.