Chứng khoán Việt Nam trước ngưỡng cửa chuyển mình

FTSE Russell, một trong ba tổ chức cung cấp chỉ số hàng đầu thế giới, bên cạnh MSCI và S&P Dow Jones Indices, vừa xác nhận lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam.

Thời cơ bứt phá

Đây là một trong những dấu mốc quan trọng nhất trong tiến trình phát triển của thị trường tài chính Việt Nam. Không chỉ là vấn đề danh xưng, đó còn là bước ngoặt có thể tạo ra những thay đổi sâu rộng về dòng vốn, cấu trúc nhà đầu tư và chuẩn mực vận hành.

Việc nâng hạng thị trường sẽ mở ra cánh cửa thu hút dòng vốn lớn từ các quỹ đầu tư toàn cầu. Nhiều quỹ đầu tư thụ động (ETF) và quỹ chủ động có quy mô hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ USD chỉ được phép phân bổ vốn vào các thị trường mới nổi. Khi Việt Nam được đưa vào “bản đồ” này, dòng vốn ngoại không chỉ tăng về lượng mà còn ổn định hơn về chất, góp phần giảm biến động và nâng cao tính thanh khoản cho thị trường.

FTSE Russell xác nhận lộ trình nâng hạng TTCK)Việt Nam.

Theo ông Hồ Hữu Tuấn Hiếu, chuyên gia chiến lược đầu tư tại SSI Research, điểm đáng chú ý trong kỳ rà soát là lộ trình giải ngân dòng tiền từ các quỹ ETF. Quá trình cơ cấu danh mục của các quỹ ETF được dự báo sẽ diễn ra theo 2 giai đoạn. Đầu tiên là việc loại cổ phiếu Việt Nam khỏi rổ thị trường cận biên, nhiều khả năng chỉ thực hiện một lần. Trong khi đó, ở chiều mua vào, khi các cổ phiếu Việt Nam gia nhập rổ thị trường mới nổi, dòng vốn ETF được dự báo phân bổ theo nhiều đợt.

Ông Hiếu ước tính, tổng dòng vốn thụ động đạt khoảng 1,67 tỷ USD thông qua giao dịch của khoảng 6 quỹ ETF lớn toàn cầu sẽ được giải ngân theo lộ trình phân kỳ thay vì một lần, nhiều khả năng trải dài trong 3 đến 5 quý - tương tự như trường hợp nâng hạng của Arab Saudi năm 2019. Cách tiếp cận theo từng giai đoạn này sẽ giúp giảm thiểu biến động thị trường và hỗ trợ quá trình hình thành giá một cách hiệu quả hơn.

Việc bước chân vào nhóm thị trường mới nổi không chỉ mang ý nghĩa thu hút dòng vốn thụ động. Quan trọng hơn, theo chuyên gia SSI Research, việc được nâng hạng sẽ thay đổi cách nhìn và mức độ quan tâm của các nhà đầu tư quốc tế đối với TTCK Việt Nam. Khi được xếp cùng nhóm với các thị trường lớn trong khu vực, Việt Nam có cơ hội tiếp cận dòng vốn chủ động quy mô lớn. Nhất là khi nhiều nhóm nhà đầu tư trước đây bị hạn chế bởi các quy định không đầu tư vào thị trường cận biên.

Không chỉ dừng lại ở yếu tố vốn, nâng hạng còn mang ý nghĩa như một “tấm vé thông hành” về uy tín. Nó gửi đi tín hiệu mạnh mẽ rằng Việt Nam đã đáp ứng được những tiêu chí khắt khe về minh bạch, tiếp cận thị trường và bảo vệ nhà đầu tư. Điều này có tác động lan tỏa không chỉ trong lĩnh vực chứng khoán mà còn đối với môi trường đầu tư nói chung, từ thu hút FDI đến phát triển thị trường vốn dài hạn.

Hành trình dài hạn – chất lượng, minh bạch và niềm tin

Trong ngắn hạn, quá trình nâng hạng nhiều khả năng sẽ thúc đẩy thanh khoản và định giá, khi dòng vốn quốc tế gia tăng hiện diện.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận một cách thực tế rằng nâng hạng không phải là đích đến cuối cùng. Nhiều quốc gia sau khi được nâng hạng vẫn gặp khó khăn trong việc duy trì sức hấp dẫn nếu không tiếp tục cải cách sâu rộng. Nói cách khác, nâng hạng chỉ là “cú hích ban đầu”, còn hành trình trở thành một thị trường trưởng thành đòi hỏi những nỗ lực bền bỉ và toàn diện hơn.

“Về dài hạn, giá trị cốt lõi của thị trường sẽ được quyết định bởi khả năng duy trì chất lượng tăng trưởng và sự ổn định của môi trường đầu tư. Một thị trường phát triển bền vững không chỉ cần quy mô mà còn cần chiều sâu và tính kỷ luật”, chuyên gia Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi (NTU) nhận định.

Có thể thấy, nếu nâng hạng là bước mở cửa, thì việc xây dựng một thị trường trưởng thành thực sự nằm ở những yếu tố cốt lõi bên trong. Trong đó, trọng tâm là nâng cao chất lượng doanh nghiệp, đa dạng hóa sản phẩm, tăng cường minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư.

Trước hết, chất lượng doanh nghiệp niêm yết chính là “xương sống” của thị trường. Một thị trường không thể được coi là trưởng thành nếu thiếu những doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững chắc, quản trị hiệu quả và chiến lược phát triển rõ ràng.

Thời gian qua, Việt Nam đã chứng kiến sự gia tăng về số lượng doanh nghiệp niêm yết, nhưng chất lượng vẫn còn phân hóa. Nhiều doanh nghiệp chưa đáp ứng tốt các tiêu chuẩn về công bố thông tin, quản trị rủi ro và trách nhiệm với cổ đông.

Do đó, trong giai đoạn tới, cần chuyển trọng tâm từ “tăng số lượng” sang “nâng chất lượng”. Điều này đòi hỏi sự kết hợp giữa chính sách khuyến khích và cơ chế sàng lọc nghiêm ngặt hơn. Những doanh nghiệp yếu kém, vi phạm quy định cần bị xử lý dứt điểm, trong khi các doanh nghiệp tốt cần được tạo điều kiện để phát triển và tiếp cận vốn hiệu quả hơn.

Trong giai đoạn 2026 - 2027, khả năng Việt Nam được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng của MSCI được đánh giá ở mức tương đối cao.

Ông Phạm Lưu Hưng Kinh tế trưởng, Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn Đầu tư từ SSI Research

Thứ hai, đa dạng hóa sản phẩm là yếu tố then chốt để tăng chiều sâu cho thị trường. Hiện nay, TTCK Việt Nam vẫn còn phụ thuộc nhiều vào cổ phiếu, trong khi các sản phẩm như trái phiếu doanh nghiệp, chứng quyền, phái sinh hay các quỹ đầu tư vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Việc mở rộng danh mục sản phẩm không chỉ giúp nhà đầu tư có thêm lựa chọn, mà còn góp phần phân tán rủi ro và tăng tính ổn định cho toàn hệ thống.

Đặc biệt, việc phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp một cách minh bạch và bền vững là nhiệm vụ cấp thiết. Những biến động trong thời gian qua đã cho thấy nếu thiếu cơ chế giám sát hiệu quả và chuẩn mực thông tin rõ ràng, thị trường có thể đối mặt với rủi ro mất niềm tin. Bài học này càng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng nền tảng pháp lý vững chắc và hệ thống xếp hạng tín nhiệm độc lập.

Thứ ba, minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư là yếu tố quyết định niềm tin – tài sản quý giá nhất của bất kỳ thị trường nào. Một thị trường chỉ thực sự trưởng thành khi nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư cá nhân, cảm thấy được bảo vệ và đối xử công bằng. Điều này bao gồm việc đảm bảo thông tin được công bố đầy đủ, kịp thời và chính xác; các hành vi thao túng, nội gián được phát hiện và xử lý nghiêm minh; và cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả.

Trong bối cảnh số lượng nhà đầu tư cá nhân tại Việt Nam tăng mạnh, việc nâng cao hiểu biết tài chính cũng trở nên cấp thiết. Một cộng đồng nhà đầu tư có kiến thức sẽ không chỉ giúp thị trường vận hành ổn định hơn, mà còn tạo áp lực tích cực buộc doanh nghiệp và cơ quan quản lý phải nâng cao tiêu chuẩn.

Cuối cùng, vai trò của cơ quan quản lý là không thể thiếu trong việc điều phối và dẫn dắt quá trình chuyển đổi này. Chính sách cần nhất quán, minh bạch và có tầm nhìn dài hạn, tránh những thay đổi đột ngột gây xáo trộn thị trường. Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ trong giám sát và vận hành thị trường cũng cần được đẩy mạnh, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thiểu rủi ro.