Chứng nhân của một thời kỳ cách mạng sục sôi
Giữa không gian làng quê xã Thiệu Toán, tỉnh Thanh Hóa, đình làng Ngô Xá Hạ vẫn trầm mặc qua thời gian. Gần một thế kỷ tồn tại, ngôi đình đã trở thành địa chỉ đỏ, gắn với nhiều sự kiện quan trọng trong phong trào cách mạng, đặc biệt là những ngày Cách mạng Tháng Tám năm 1945.
Đình làng Ngô Xá Hạ.
Đình làng Ngô Xá Hạ được xây dựng vào năm 1925 theo kiến trúc kiểu Pháp, thông hiên ở cả bốn mặt. Ngôi đình không đơn thuần là không gian sinh hoạt cộng đồng, nơi người dân gặp gỡ, bàn việc làng mà sau này còn trở thành nơi phong trào cách mạng được tuyên truyền, tập hợp.
Từ những năm 1930, làng Ngô Xá Hạ đã là một trong những địa bàn có phong trào cách mạng sôi nổi, bước sang năm 1945, không khí cách mạng càng trở nên sôi sục. Đặc biệt, trong những ngày Cách mạng Tháng Tám, đình làng Ngô Xá Hạ giữ vai trò là một điểm tập hợp lực lượng quan trọng.
Chiều tối 18/8/1945, lực lượng tự vệ các làng mang theo vũ khí tập trung tại đây, sau đó tiến về bãi đê làng Cựu Thôn rồi xuống thuyền về phủ Thiệu Hóa đánh chiếm trường tiểu học và phủ đường. Sau một đêm chiến đấu ác liệt, rạng sáng 19/8, quân cách mạng làm chủ phủ đường và trường tiểu học, chính quyền về tay Nhân dân.
Không dừng lại ở đó, sáng 23/8/1945, Ủy ban cách mạng lâm thời chỉnh tề xuất quân từ đình Ngô Xá Hạ tiến về thị xã Thanh Hóa dự lễ ra mắt Ủy ban Nhân dân cách mạng lâm thời tỉnh. Hình ảnh đoàn người rầm rập từ sân đình tiến về trung tâm tỉnh đã trở thành một dấu mốc đặc biệt, cho thấy vai trò của đình Ngô Xá Hạ trong những ngày chính quyền cách mạng được thiết lập ở Thanh Hóa.
Đình làng Ngô Xá Hạ được bảo vệ, tôn tạo và phát huy tác dụng.
Trải qua gần một thế kỷ, đình Ngô Xá Hạ ngày nay vẫn giữ được nhiều nét kiến trúc đặc trưng. Ngôi đình được người dân địa phương gìn giữ như một phần ký ức của làng, đồng thời được xác định là di tích lịch sử cách mạng, một “địa chỉ đỏ” phục vụ giáo dục truyền thống.
Đình làng Ngô Xá Hạ nhuốm màu rêu phong đã trở thành chứng nhân lịch sử
Những cuộc mít tinh, những đoàn tự vệ xuất quân, những ngày tháng Nhân dân đứng lên giành chính quyền... đã biến một công trình nơi làng quê thành chứng nhân của lịch sử dân tộc.
Việc tiếp tục gìn giữ, tu bổ và phát huy giá trị di tích, đồng thời đón các thế hệ trẻ, du khách đến tham quan, tìm hiểu lịch sử, sẽ góp phần để những câu chuyện lịch sử không nằm yên trong quá khứ, mà tiếp tục trở thành nguồn cảm hứng, bồi đắp niềm tự hào quê hương và ý thức trách nhiệm đối với hiện tại, tương lai.
