Chung tay đẩy lùi tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống
Tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống vẫn còn tồn tại ở một số địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh, ảnh hưởng đến chất lượng dân số và sự phát triển của cộng đồng. Dù tỷ lệ tảo hôn có xu hướng giảm qua các năm, song việc ngăn ngừa, tiến tới chấm dứt tình trạng này vẫn cần sự vào cuộc thường xuyên của các cấp, ngành, sự thay đổi nhận thức và xóa bỏ những tập quán lạc hậu trong nhân dân.

Cán bộ dân số xã Kim Bon vận động các gia đình không để con em kết hôn sớm.
Tại xã vùng cao Tà Xùa, đồng bào dân tộc Mông chiếm gần 100% dân số. Ở một số bản, quan niệm kết hôn sớm để có thêm lao động trong gia đình vẫn còn tồn tại; nhận thức về pháp luật hôn nhân và gia đình, sức khỏe sinh sản của một bộ phận người dân còn hạn chế. Từ đầu năm đến nay, xã ghi nhận 26 trường hợp tảo hôn, trong độ tuổi từ 14 đến 17, tại 11 bản. Trước thực trạng trên, xã đã tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật trực tiếp tại cộng đồng; phát huy vai trò của trưởng bản, người có uy tín và các tổ chức đoàn thể trong vận động người dân thay đổi nhận thức, xóa bỏ tập quán kết hôn sớm. Nội dung về độ tuổi kết hôn được đưa vào quy ước, hương ước của bản; việc thực hiện các quy định về hôn nhân và gia đình được lồng ghép trong bình xét danh hiệu gia đình văn hóa, bản văn hóa.
Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật được xã Tà Xùa chú trọng triển khai với nhiều hình thức phù hợp. Từ đầu năm đến nay, xã đã tổ chức 8 buổi tuyên truyền, phổ biến pháp luật với hơn 650 lượt người tham gia. Các nội dung về chính sách dân số, kế hoạch hóa gia đình, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Bình đẳng giới, phòng, chống tảo hôn được truyền tải bằng hình thức gần gũi, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Trạm Y tế xã tuyên truyền tại hộ gia đình, trường học và các buổi sinh hoạt cộng đồng. Bác sĩ Hà Văn Biến, Giám đốc Trạm Y tế xã Tà Xùa, cho biết: Trong 10 tháng năm 2026, Trạm đã tư vấn về chính sách dân số cho hơn 1.000 lượt người. Cùng với đó, phát tờ rơi, tài liệu tuyên truyền về pháp luật hôn nhân và gia đình, phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống.
Tại xã Kim Bon, công tác phòng, chống tảo hôn có sự tham gia của các tổ chức đoàn thể, trưởng bản và người có uy tín. Nhờ đẩy mạnh tuyên truyền, vận động, số trường hợp tảo hôn trên địa bàn đã giảm qua các năm. 10 tháng năm 2026 ghi nhận còn 22 cặp, không có trường hợp kết hôn cận huyết thống. Ông Giàng A Câu, viên chức dân số Trạm Y tế xã, cho biết: Chúng tôi phối hợp với các đoàn thể, trưởng bản, người có uy tín tuyên truyền để người dân hiểu về quy định của pháp luật, tác hại của tảo hôn. Khi phát hiện gia đình có ý định cho con kết hôn sớm, cán bộ đến gặp gỡ, giải thích, vận động để gia đình thay đổi nhận thức, tạo điều kiện cho các cháu tiếp tục học tập.

Cán bộ Trạm Y tế xã Tà Xùa truyền thông chính sách dân số cho nhân dân.
Sau 10 năm triển khai Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số”, công tác phòng, chống tảo hôn trên địa bàn tỉnh đã có chuyển biến tích cực. Hoạt động tuyên truyền được triển khai tại cơ sở, trường học, phù hợp với từng nhóm đối tượng; tỷ lệ tảo hôn giảm từ 17% năm 2015 xuống còn 8,7% năm 2025. Tuy nhiên, tình trạng tảo hôn vẫn còn diễn ra ở một số địa bàn. Trong 10 tháng năm 2026, toàn tỉnh ghi nhận 366 cặp tảo hôn. Là cơ quan thường trực, tham mưu triển khai Đề án, Sở Dân tộc và Tôn giáo chủ trì, phối hợp với các sở, ngành và địa phương triển khai các giải pháp phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Nội dung này được lồng ghép trong Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Ông Sùng A Giao, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo, cho biết: Ngành sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương rà soát những địa bàn còn nguy cơ xảy ra tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống; phát huy vai trò của người có uy tín, nhà trường và các tổ chức đoàn thể; gắn tuyên truyền với chăm sóc sức khỏe sinh sản, duy trì việc học tập và nâng cao cơ hội việc làm cho thanh niên.
Đẩy lùi tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống là việc làm lâu dài, cần sự vào cuộc thường xuyên của các cấp, ngành và sự đồng thuận của mỗi gia đình, cộng đồng. Cùng với đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức, việc quan tâm giáo dục, định hướng nghề nghiệp, tạo cơ hội việc làm cho thanh niên sẽ góp phần thay đổi tập quán, xây dựng nếp sống văn minh, tiến bộ trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
