Chuỗi cung ứng và công nghệ: Hai trụ cột trong cuộc đua nicotine không khói tại châu Á

Đông Nam Á: Hút vốn ngoại nhờ tham gia chuỗi cung ứng

Trong những năm gần đây, Philippines, Malaysia và Indonesia đang nổi lên như các trung tâm sản xuất của ngành nicotine không khói tại châu Á, nhờ sự kết hợp giữa thị trường tiêu dùng lớn và chính sách hợp pháp hóa đi cùng chính sách thực thi siết chặt phù hợp.

Tại Philippines, thông qua luật Republic Act No. 11900, quốc gia này đã điều chỉnh toàn diện từ sản xuất, nhập khẩu đến phân phối các sản phẩm nicotine thế hệ mới. Việc yêu cầu đăng ký sản phẩm, tiêu chuẩn chất lượng và ghi nhãn giúp tạo ra môi trường kinh doanh có thể dự báo, từ đó thu hút các doanh nghiệp quốc tế tham gia thị trường chính thức và đóng góp nguồn thu thuế đáng kể. Song song, thị trường nicotine không khói tại Philippines được dự báo tăng trưởng với tốc độ khoảng 18,7% mỗi năm đến năm 2030, phản ánh tiềm năng mở rộng của ngành. Bên cạnh đó, Philippines còn sở hữu lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do. Theo đó, thuốc lá nung nóng (TLNN) được sản xuất tại Philippines có thể được hưởng thuế nhập khẩu ưu đãi hoặc bằng 0 khi tiếp cận các thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, New Zealand và nhiều quốc gia ASEAN. Chính yếu tố này đang tạo thêm động lực để quốc gia này thu hút đầu tư và mở rộng năng lực sản xuất.

Malaysia cũng thể hiện xu hướng tương tự, nhưng với trọng tâm nhiều hơn vào quy mô thị trường. Đạo luật Kiểm soát các sản phẩm thuốc lá vì sức khỏe cộng đồng năm 2024 đưa ra các yêu cầu về đăng ký, kiểm soát bao bì, cảnh báo sức khỏe và xác minh độ tuổi người dùng. Cùng với đó, nước này ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh về người dùng, với hơn 2,28 triệu người sử dụng và quy mô thị trường dự kiến đạt khoảng 2,7 tỷ ringgit vào năm 2025. Việc gia tăng nhu cầu tiêu dùng đã khiến Malaysia trở thành một trong những điểm đến quan trọng trong chuỗi cung ứng thiết bị và linh kiện các sản phẩm nicotine không khói đồng thời thu hút dòng vốn quốc tế. Giữa năm 2025, sự thay đổi chính sách đột ngột tại Việt Nam đã giúp cho quốc gia này có thêm nguồn vốn đầu tư khi KT&G (Hàn Quốc) KT&G đã chuyển dây chuyền sản xuất thiết bị TLNN sang đây.

Trong khi đó, Indonesia cho thấy bước phát triển sâu hơn của mô hình này. Chính phủ nước này đã cập nhật khung pháp lý thông qua quy định mới, trong đó đưa các sản phẩm không khói vào cùng hệ thống quản lý với thuốc lá truyền thống, yêu cầu kiểm định, đăng ký và kiểm soát chặt chẽ sản phẩm. Trên nền tảng đó, Indonesia thu hút các khoản đầu tư lớn, bao gồm dự án sản xuất trị giá khoảng 330 triệu USD tại West Java, đồng thời xây dựng một hệ sinh thái kinh doanh với hàng triệu người tiêu dùng và hàng nghìn điểm bán lẻ.

Lễ khánh thành nhà máy sản xuất thuốc lá nung nóng hiện đại (với vốn đầu tư ban đầu 150 triệu USD) tại tỉnh Batangas, Philippines năm 2024.

Nhật, Hàn, Trung Quốc: Đang định hình luật chơi bằng thương hiệu nội địa

Trái với cách tiếp cận dựa vào sản xuất của Đông Nam Á, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc đang triển khai một chiến lược khác: củng cố năng lực nội địa và kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị từ công nghệ đến phân phối.

Nhật Bản là một trong những thị trường tiên phong trong thương mại hóa TLNN từ năm 2014. Đến nay, các sản phẩm không khói đã chiếm khoảng 37,9% tổng tiêu thụ thuốc lá, cho thấy mức độ phổ cập rộng trong tiêu dùng. Song song với sự chuyển dịch này, doanh nghiệp nội địa như Japan Tobacco (JT) ghi nhận sản lượng sản phẩm không khói đạt 11,3 tỷ đơn vị trong năm 2025, tăng 38,6%, trong khi thị phần nội địa đạt khoảng 14,4%. Dữ liệu thị trường cũng cho thấy quy mô phân khúc này có thể đạt hơn 24 tỷ USD vào năm 2032. Trên cơ sở đó, JT cam kết đầu tư khoảng 800 tỷ yên (hơn 5 tỷ USD) trong giai đoạn 2026–2028 để mở rộng hệ sinh thái sản phẩm.

Tại Hàn Quốc, chính sách được thiết kế theo hướng phân biệt thuế theo mức độ rủi ro, kết hợp với các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp trong nước. KT&G, doanh nghiệp nội địa lớn nhất, đang chuyển dịch mạnh sang sản phẩm không khói với doanh thu đạt khoảng 890,1 tỷ won trong năm 2025, tăng 13,5%. Trong đó, khoảng 587,3 tỷ won đến từ thị trường nội địa và 302,8 tỷ won từ các thị trường quốc tế, cho thấy sự kết hợp giữa củng cố thị trường trong nước và mở rộng ra bên ngoài. Mảng sản phẩm không khói hiện chiếm khoảng 20,4% doanh thu ngành thuốc lá của doanh nghiệp.

Ở cấp độ chính sách, Trung Quốc lựa chọn một cách tiếp cận thận trọng hơn, với trọng tâm là kiểm soát trước khi mở rộng thị trường. Thông qua cơ quan quản lý độc quyền thuốc lá (STMA), chính phủ nước này đã thiết lập hệ thống tiêu chuẩn quốc gia cho thuốc lá điện tử, đồng thời trong năm 2026 bắt đầu xây dựng tiêu chuẩn cho TLNN và các sản phẩm nicotine không khói khác.

Trung Quốc đang xây dựng tiêu chuẩn quốc gia cho TLNN

Các tiêu chuẩn này không chỉ đóng vai trò định hướng tiêu chuẩn cho sản phẩm mà còn trở thành điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp tham gia thị trường. Toàn bộ hoạt động sản xuất, phân phối và thương mại đều phải thông qua cơ chế cấp phép tập trung, với sự giám sát chặt chẽ về công suất và thị trường. Mô hình này cho phép Trung Quốc duy trì quyền kiểm soát đối với nguồn thu, chuỗi cung ứng và công nghệ, đồng thời tạo lợi thế cho các doanh nghiệp nội địa vốn đã quen với hệ thống quy chuẩn trong nước.

Thực tiễn khu vực cho thấy, trong khi các quốc gia duy trì lệnh cấm vẫn đối mặt với thị trường phi chính thức, nhiều nước đã chuyển sang xây dựng chuỗi giá trị cho ngành nicotine không khói thông qua thu hút đầu tư, phát triển sản xuất và công nghệ.