Chuyển dần từ tư duy "bán hàng" sang xây dựng chuỗi cung ứng

Sản phẩm của Công ty TNHH Tương Lai (phường Long Thành).

Đây là sức ép nhưng đồng thời cũng là động lực để DN Việt nâng năng lực sản xuất và vị trí của mình trong chuỗi giá trị.

Thị trường đòi hỏi doanh nghiệp phải thay đổi

Việt Nam là quốc gia có nền sản xuất ngày càng đa dạng và đã tham gia vào nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA). 30 năm qua, Việt Nam đã tham gia và thực thi 17 FTA, ở cả cấp độ song phương và đa phương, qua đó thiết lập được quan hệ thương mại với nhiều nước đối tác hàng đầu trên thế giới.

Hiện nay, có khoảng 5 ngàn DN Việt đã tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó có những nhà cung ứng cho các tập đoàn quốc tế ở các lĩnh vực như: điện tử, cơ khí chính xác, dệt may, da giày, nội thất, thực phẩm và logistics. Việc có được đơn hàng từ các tập đoàn lớn là một bước tiến, nhưng để đi xa hơn, DN cần đáp ứng được những yêu cầu khắt khe về chất lượng, tiến độ, quản trị và khả năng cung ứng ổn định. Khoảng cách từ một nhà cung ứng đơn thuần đến một mắt xích có giá trị cao trong chuỗi vì thế vẫn còn khá lớn.

Theo ông Trần Ngọc Liêm, Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh, các nước phát triển và có quy mô thị trường lớn là nơi tiêu thụ nhiều hàng hóa của Việt Nam. Ngày nay, các thị trường tiên tiến, trong đó có Hoa Kỳ, châu Âu đã đặt ra nhiều tiêu chuẩn cao đối với hàng nhập khẩu. Do đó, DN muốn giữ thị trường phải quan tâm nhiều hơn đến tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội, quản trị), trách nhiệm xã hội, nguồn gốc nguyên liệu và “dấu chân carbon”.

Một vấn đề khác là phòng vệ thương mại. Khi xảy ra điều tra chống bán phá giá, chống trợ cấp hoặc chống lẩn tránh thuế, DN phải có hồ sơ, sổ sách và dữ liệu đủ rõ để chứng minh nguồn gốc, quá trình sản xuất và giá thành sản phẩm.

Chi phí vận tải, tỷ giá và những rủi ro trong hợp đồng ngoại thương cũng đang tác động trực tiếp đến hiệu quả xuất khẩu; vì vậy, DN cần tính toán dài hạn hơn, không nên chỉ phụ thuộc vào những đơn hàng gia công ngắn hạn.

Kết nối để nâng cao năng lực

Theo ông Võ Sơn Điền, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Thành phố Hồ Chí Minh (HASI), công nghiệp hỗ trợ Việt Nam vẫn còn manh mún, thiếu liên kết và phụ thuộc đáng kể vào nguồn linh kiện, thiết bị nhập khẩu. Riêng Đông Nam Bộ là khu vực trọng điểm về sản xuất, xuất khẩu và công nghiệp hỗ trợ, do đó cần tăng kết nối giữa DN trong vùng để hình thành các chuỗi cung ứng.

Các DN trong vùng cần đi theo hướng DN lớn đặt hàng, DN vừa và nhỏ tham gia từng công đoạn; từ đó hình thành mạng lưới cung ứng thay vì mỗi DN tự tìm đầu ra. Đối với hàng xuất khẩu, DN Việt cần chuyển từ giao dịch ngắn hạn sang xây dựng thị trường lâu dài, chủ động liên kết với nhà phân phối, hiệp hội ngành hàng và đối tác tại thị trường sở tại để nắm bắt tình hình.

Đối với từng DN, việc nỗ lực kết nối để tăng sức cạnh tranh và tạo sự tin cậy cho các đối tác là con đường đặc biệt quan trọng. Công ty TNHH Tương Lai (phường Long Thành) chuyên sản xuất cao su kỹ thuật, nhựa kỹ thuật và gia công cơ khí. DN này đã tổ chức sản xuất theo mô hình khép kín từ phát triển sản phẩm, chế tạo khuôn mẫu, tối ưu chi phí, kiểm soát chất lượng đến gia công linh kiện và sản xuất hàng loạt theo yêu cầu khách hàng.

Ông Trương Quốc Cường, Giám đốc Công ty TNHH Tương Lai cho biết: Công ty đang mở rộng hợp tác với các đối tác công nghệ trong và ngoài nước, đặc biệt là Hàn Quốc, để tiếp cận tiêu chuẩn sản xuất tiên tiến, nâng năng lực nội địa hóa và phát triển nhà máy thông minh.

Tương tự, theo ông Nguyễn Nhất Huy, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Numatec Việt Nam (Khu công nghiệp An Phước), bằng sự nỗ lực của mình, những năm qua, DN đã dần kết nối, hợp tác nhiều hơn với các đối tác FDI (DN có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài) trên địa bàn thành phố và trong khu vực. DN mong muốn nhận thêm sự trợ giúp, cầu nối từ các cơ quan quản lý để có thể mạnh dạn nâng cấp năng lực sản xuất, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của đối tác FDI, đặc biệt là các nhà đầu tư Nhật Bản.

Hiện nay, nhiều DN công nghiệp hỗ trợ tại Đồng Nai cũng đang đứng trước nhu cầu phải nâng cấp công nghệ và quản trị để đáp ứng yêu cầu của khách hàng lớn. Các chuyên gia kinh tế cho rằng, muốn giữ được khách hàng lâu dài, DN phải duy trì chất lượng ổn định, kiểm soát tốt nguồn nguyên liệu, đầu tư công nghệ và chuẩn hóa quy trình sản xuất; đây cũng là điều kiện để từng bước đảm nhận những đơn hàng có giá trị cao hơn.