Anh cân nhắc áp thuế lên ô tô nhập khẩu từ Trung Quốc

Các mẫu xe Trung Quốc như Jaecoo 7 do Chery sản xuất đang bán chạy tại Anh. Nguồn: Reuters.

Sự đánh đổi đầy khó khăn

Theo The Guardian, EU đã thảo luận vấn đề thuế quan với Anh trong khuôn khổ các cuộc đàm phán về đạo luật "Made in Europe" (Sản xuất tại châu Âu), hay còn gọi là Đạo luật Thúc đẩy Công nghiệp (Industrial Accelerator Act).

Anh là trường hợp ngoại lệ khi không áp thuế nhập khẩu đối với xe hơi Trung Quốc, trong khi Mỹ gần như đã chặn hoàn toàn dòng xe này. Brussels cho rằng Anh cần áp thuế để tạo ra sân chơi bình đẳng và để tương thích với mức thuế lên tới 45% mà EU đã áp dụng đối với ô tô Trung Quốc kể từ tháng 10/2024.

Việc áp thuế lên ô tô Trung Quốc có thể vấp phải phản ứng gay gắt từ Bắc Kinh và trở thành phép thử cho mong muốn của Thủ tướng Andy Burnham về việc tái thiết lập mối quan hệ với EU sau Brexit.

Quá trình này cũng sẽ kéo dài và chịu sự điều chỉnh của các quy định từ Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). EU đã mất 13 tháng kể từ khi bắt đầu điều tra về các khoản trợ cấp nhà nước trong khâu sản xuất và vận chuyển cho đến khi chính thức áp thuế vào tháng 10/2024.

Anh đã tích cực vận động để đạo luật này được đưa vào thực hiện; đạo luật yêu cầu các nhà sản xuất phải thu mua linh kiện từ châu Âu nhằm hạn chế sự hiện diện ngày càng lớn của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng, đặc biệt là ở các ngành công nghiệp ô tô và hóa chất.

Hoạt động thương mại ngày càng tăng giữa Trung Quốc và EU, không chỉ ở các sản phẩm hoàn chỉnh như ô tô mà còn ở cả linh kiện, đang gây ra lo ngại sâu sắc tại các thủ đô châu Âu về nguy cơ các ngành công nghiệp nội địa bị chèn ép và thay thế.

Tuần trước, các chuyên gia nhận định rằng ngành công nghiệp ô tô Anh đang đối mặt với một sự đánh đổi khó khăn: vốn đầu tư từ Trung Quốc có thể là "phao cứu sinh" cho các nhà sản xuất ô tô, trong khi khả năng tiếp cận thị trường châu Âu lại đóng vai trò then chốt đối với các nhà sản xuất quy mô nhỏ hơn.

Tuy nhiên, ông Massimiliano Messina, Chủ tịch Nissan tại châu Âu, gần đây cho rằng, châu Âu không thể chấp nhận một 'con ngựa thành Troy', nơi hàng hóa Trung Quốc ồ ạt tràn vào thị trường thông qua con đường nhập khẩu từ Anh.

Nissan hiện đang đàm phán với công ty Chery của Trung Quốc để sản xuất ô tô tại nhà máy ở Sunderland; kế hoạch này vẫn phù hợp với chính sách "Sản xuất tại châu Âu" (Made in Europe) của EU.

Cân nhắc kỹ việc áp thuế

EU coi các nhà sản xuất Trung Quốc đặt cơ sở tại châu Âu và sử dụng nhân sự châu Âu là những đơn vị ít gây đe dọa hơn đối với các ngành công nghiệp nội khối. Ví dụ, các dòng xe mang thương hiệu Trung Quốc do BYD sản xuất tại Hungary sẽ không phải chịu thuế nhập khẩu.

Ông Mike Hawes, Giám đốc điều hành Hiệp hội các nhà sản xuất và kinh doanh ô tô (SMMT), cho biết mọi cân nhắc về thuế quan cần phải dựa trên "bằng chứng xác thực" và duy trì một thị trường cởi mở, cạnh tranh dựa trên các quy tắc.

"Các biện pháp hạn chế thương mại có thể dẫn đến những hệ quả ngoài ý muốn. Ưu tiên cấp bách hiện nay là đạt được một thỏa thuận thực tế, công nhận Anh là đối tác tin cậy trong khuôn khổ 'Sản xuất tại châu Âu', bởi việc loại bỏ các loại xe sản xuất tại Anh sẽ gây thiệt hại nghiêm trọng cho cả hai nền công nghiệp vốn có sự liên kết chặt chẽ, đồng thời đe dọa mối quan hệ thương mại trị giá 80 tỷ euro này", ông Hawes nói

Theo số liệu mới nhất của ngành ô tô, các thương hiệu như BYD, Leapmotor và Jaecoo đã tăng hơn gấp ba lần thị phần tại thị trường xe mới của Vương quốc Anh trong năm 2026, chiếm 12% tổng doanh số bán ra.

Số liệu do SMMT công bố cho thấy, thị phần của BYD tại thị trường Anh trong tháng 9/2026 đã tăng gần gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025 (đạt mức 5,75%). Tính từ đầu năm đến nay, thị phần của BYD đã tăng từ 2,2% lên 3,93% với 68.000 xe được bán ra, qua đó bám đuổi sát sao BMW – thương hiệu đã bán được 91.000 xe.

Thị phần của Jaecoo đã tăng vọt 223% với 58.000 xe mới được bán ra trong năm nay, trong khi doanh số của Leapmotor cũng chứng kiến ​​mức tăng trưởng ấn tượng 765% – từ khoảng 1.500 xe bán ra trong năm 2025 lên hơn 13.000 xe tính đến thời điểm hiện tại.

The Guardian dẫn lời người phát ngôn của chính phủ Anh cho biết: "Chúng tôi chưa áp thuế đối với xe điện (EV) của Trung Quốc. Chúng tôi vẫn tiếp tục phối hợp chặt chẽ với ngành công nghiệp này để đảm bảo rằng cách tiếp cận của chính phủ phản ánh đúng lợi ích của ngành cũng như lợi ích quốc gia của Vương quốc Anh".