Chuyện đạo hạnh, công nghệ và những đổi thay trong Giáo hội Phật giáo

Trao đổi với VietNamNet, tại Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, các đại biểu nêu những ưu tiên trong nhiệm kỳ mới, từ bảo tồn di sản, đào tạo tăng tài đến kiện toàn Giáo hội và phổ biến pháp luật.

Hòa thượng Thích Huệ Phước: Đổi mới không chỉ là ứng dụng công nghệ

Hòa thượng Thích Huệ Phước, Trưởng ban Trị sự kiêm Trưởng ban Tăng sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP Huế. Ảnh: Nguyễn Huế

Ở Huế, cần bảo tồn truyền thống của các tổ đình, tự viện nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu phát triển của đô thị di sản thời hội nhập.

Có bốn giá trị cần được gìn giữ và phát huy: truyền thống tu học nghiêm mật, giới luật thanh tịnh và đạo phong thiền môn; truyền thống giáo dục, đào tạo và truyền thừa Phật pháp; kho tàng di sản văn hóa Phật giáo Huế; tinh thần nhập thế, đồng hành cùng dân tộc và phụng sự nhân sinh.

Đại hội lần thứ X đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động Phật sự. Theo tôi, cần đổi mới quản trị tự viện theo hướng phân định rõ trách nhiệm, minh bạch và khoa học, phù hợp Hiến chương Giáo hội, giới luật Phật chế và pháp luật. Công nghệ nên được ứng dụng để giảm thủ tục hình thức, giúp Giáo hội dành thêm nguồn lực hướng dẫn, hỗ trợ cơ sở.

Tuy nhiên, đổi mới không thể chỉ nằm ở phương pháp quản lý hay công nghệ. Cốt lõi là sự chuyển hóa từ nhận thức đến hành động của mỗi người. Người trụ trì có trách nhiệm, tăng chúng hòa hợp, giới luật được tôn nghiêm, Phật tử được hướng dẫn tu học đúng chánh pháp và hoạt động Phật sự mang lại lợi ích cho cộng đồng, đó mới là thước đo hiệu quả thiết thực.

Thượng tọa Thích Minh Huy: Đừng để khoảng cách địa lý cản trở hoạt động Phật sự

Lào Cai có nhiều dân tộc cùng sinh sống. Hoạt động Phật sự cần chăm lo người khó khăn qua từ thiện, khuyến học, xây dựng nếp sống văn hóa và bảo vệ môi trường.

Sau khi Lào Cai và Yên Bái hợp nhất, địa bàn hoạt động rộng hơn, số lượng tự viện và nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng cũng đa dạng hơn. Thách thức là bảo đảm bộ máy Giáo hội vận hành thông suốt, đoàn kết, không để khoảng cách địa lý trở thành rào cản.

Thượng tọa Thích Minh Huy - Ủy viên Hội đồng Trị sự, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lào Cai. Ảnh: Nguyễn Huế

Trong nhiệm kỳ mới, chúng tôi mong Giáo hội tăng cường thăm hỏi, hỗ trợ các tự viện, hướng hoạt động về vùng cao, vùng sâu, vùng biên giới; phối hợp với chính quyền địa phương thực hiện an sinh xã hội, xây dựng đời sống văn hóa.

Tôi kỳ vọng Đại hội đề ra những giải pháp cụ thể để củng cố tổ chức, nâng cao chất lượng tăng ni, đẩy mạnh chuyển đổi số. Với địa bàn miền núi, chủ trương phải phù hợp đặc thù từng nơi để hoạt động Phật sự gần dân, sát cơ sở.

Đại đức Thích Minh Đức: Tăng ni cần hiểu văn hóa, ngôn ngữ đồng bào

Sơn La là địa bàn miền núi, địa hình phức tạp, bản sắc văn hóa dân tộc đa dạng và đời sống một bộ phận người dân còn khó khăn. Đào tạo tăng tài cần đổi mới toàn diện, lấy đạo hạnh và giới luật làm nền tảng.

Ngoài giáo lý, tăng ni cần được trang bị kỹ năng hoằng pháp, công tác xã hội, hiểu phong tục, tập quán và văn hóa của đồng bào các dân tộc, đồng thời nắm vững chủ trương, chính sách, pháp luật.

Đại đức Thích Minh Đức - Trưởng ban Trị sự kiêm Trưởng ban Tăng sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Sơn La. Ảnh: Nguyễn Huế

Đặc biệt, biết giao tiếp bằng ngôn ngữ của đồng bào sẽ giúp thu hẹp khoảng cách, tăng hiệu quả vận động xây dựng đời sống văn hóa và hạn chế những tập tục không còn phù hợp.

Cần khuyến khích tăng ni trẻ đến vùng sâu, vùng xa, biên giới để đồng hành cùng người dân. Theo tinh thần “Phật pháp bất ly thế gian pháp”, thế hệ tăng ni cần vừa vững đạo hạnh, vừa có kiến thức và năng lực phục vụ cộng đồng.
Tôi mong sau Đại hội, hoạt động Phật sự ngày càng hướng về cơ sở, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần vun đắp sự đoàn kết và mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân.

Sư cô Thích Nữ Hằng Liên: Đưa kiến thức pháp luật vào đào tạo Phật học

Trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và thay đổi của hệ thống pháp luật, hoạt động tôn giáo cần chủ động thích ứng, vừa đáp ứng nhu cầu thực tiễn vừa bảo đảm tuân thủ quy định Nhà nước.

Một yêu cầu quan trọng là bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng ứng dụng công nghệ cho chức sắc, chức việc để xử lý công việc Phật sự tại cơ sở. Ngược lại, cán bộ làm công tác quản lý nhà nước về tôn giáo cũng cần hiểu những kiến thức cơ bản về Phật giáo, qua đó tăng sự thấu hiểu và phối hợp trong công việc.

Sư cô Thích Nữ Hằng Liên - Thạc sĩ Luật Quốc tế (Trường Đại học Luật TP.HCM), Cử nhân Phật học tại Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP.HCM. 

Theo tôi, nên đưa giáo dục pháp luật vào chương trình đào tạo Phật học, tập trung vào những lĩnh vực gần hoạt động tôn giáo như đất đai, hành chính, hình sự và an ninh mạng. Phổ biến pháp luật cũng cần đổi mới bằng hội thảo, tọa đàm, video ngắn và các nền tảng mạng xã hội để tăng ni, Phật tử dễ tiếp cận.

Cùng với đó, việc trao đổi thường xuyên giữa cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức tôn giáo phải dựa trên tinh thần khách quan, tôn trọng và đồng hành. Cập nhật kịp thời các quy định sẽ giúp tháo gỡ vướng mắc từ sớm, tạo điều kiện để hoạt động Phật sự đúng pháp luật và phát huy vai trò của Phật giáo trong đời sống xã hội.

Thượng tọa Thích Nguyên Minh: Công nghệ không thay thế đạo hạnh của tăng ni

Đại hội lần thứ X là dịp để Giáo hội nhìn lại trách nhiệm đồng hành cùng dân tộc, phát huy giá trị văn hóa, đạo đức của Phật giáo trong đời sống và đóng góp vào sự phát triển bền vững của đất nước.

Chuyển đổi số giúp giáo lý Phật giáo đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là giới trẻ. Song điều quan trọng không chỉ là có bao nhiêu người tiếp cận thông tin, mà là họ có tin tưởng, kính mến và mong muốn tìm hiểu, thực hành giáo lý hay không.

Thượng tọa Thích Nguyên Minh - Ủy viên Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Trị sự kiêm Trưởng ban Tăng sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Đắk Lắk. Ảnh: Huế Nguyễn

Công nghệ có thể lan tỏa thông tin, nhưng uy tín và đạo hạnh của tăng ni mới tạo dựng được niềm tin. Vì vậy, đi cùng ứng dụng công nghệ trong hoằng pháp phải là giữ gìn giới luật, nâng cao phẩm hạnh, trách nhiệm tu học và phụng sự cộng đồng.

Ở Đắk Lắk, việc kiện toàn tổ chức Giáo hội cũng là nhiệm vụ được chú trọng. Sau khi Hiến chương Giáo hội được tu chỉnh, thông qua và ban hành, Ban Trị sự tỉnh dự kiến ra mắt 8 Ban đại diện khu vực theo chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn mới.

Các ban này sẽ hỗ trợ kết nối tự viện, triển khai hoạt động Phật sự từ Trung ương, tỉnh đến cơ sở và phân định rõ trách nhiệm.

Tôi kỳ vọng mô hình mới giúp hệ thống Giáo hội vận hành thống nhất, thông suốt, đồng thời phát huy tính chủ động, trách nhiệm của các tự viện trong giai đoạn mới.