Chuyển đổi số - chìa khóa tháo gỡ nhiều điểm nghẽn từ cơ sở

Không chỉ giúp chính quyền nắm chắc địa bàn, xử lý công việc nhanh hơn, chuyển đổi số còn mở rộng sự tham gia của người dân, từng bước nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng phục vụ.

Ứng dụng công nghệ số giúp nâng cao khả năng giám sát và điều hành xử lý các điểm nghẽn trên địa bàn phường Việt Hưng. Ảnh: Nguyễn Công

Số hóa trong quản lý, xử lý những điểm nghẽn dân sinh

Một điểm ùn tắc vào giờ cao điểm, một khu vực có nguy cơ úng ngập khi mưa lớn hay tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè... đều là những vấn đề tác động trực tiếp đến đời sống người dân. Với chính quyền cơ sở, yêu cầu đặt ra không chỉ là phát hiện, xử lý vi phạm mà còn phải nhận diện đúng vị trí, xác định rõ trách nhiệm, theo dõi tiến độ và ngăn ngừa những bất cập tái diễn.

Đây cũng là những vấn đề mà phường Việt Hưng (Hà Nội) đang tập trung giải quyết thông qua ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành. Tại địa phương, giải quyết 5 điểm nghẽn gồm trật tự đô thị, ùn tắc giao thông, úng ngập, ô nhiễm môi trường và an toàn thực phẩm được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Thay vì chỉ tập trung vào các đợt kiểm tra, xử lý theo từng vụ việc, phường chú trọng xây dựng phương thức quản lý có hệ thống, trong đó công nghệ số hỗ trợ kết nối thông tin, nâng cao khả năng giám sát và điều hành.

Chủ tịch UBND phường Việt Hưng Vũ Xuân Trường cho biết, phường đã chủ động xây dựng chương trình, kế hoạch, xác định cụ thể từng khu vực có nguy cơ phát sinh điểm nghẽn. Một trong những công cụ được phường Việt Hưng chú trọng triển khai là hệ thống bản đồ số GIS. Thay vì phụ thuộc vào quá trình tổng hợp thông tin qua nhiều khâu, cán bộ chuyên môn có thể trực tiếp tra cứu dữ liệu quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và cập nhật tình hình tại hiện trường. Những vị trí có dấu hiệu vi phạm trật tự đô thị, vệ sinh môi trường hoặc bất cập về hạ tầng được đánh dấu, lưu lại để phục vụ công tác theo dõi, tham mưu xử lý.

Hệ thống GIS hiện đã được cập nhật nhiều lớp dữ liệu liên quan đến quy hoạch và hạ tầng trên địa bàn. Các vị trí ảnh hưởng đến trật tự đô thị, vệ sinh môi trường cũng được đánh dấu trực tiếp trên bản đồ, giúp việc tập hợp thông tin, báo cáo nhanh chóng và thuận tiện hơn. Điểm đáng chú ý là dữ liệu được cập nhật từ thực tế địa bàn, giúp rút ngắn khoảng cách giữa phát hiện và xử lý.

Sau 10 tháng triển khai, phường đã tổ chức ra quân tại 23 tuyến phố, 27 tuyến ngõ; xử lý 62/62 điểm vi phạm theo kiến nghị qua iHanoi; xử phạt 305 trường hợp vi phạm với số tiền 198,8 triệu đồng. Trong lĩnh vực môi trường, địa phương xử phạt 19 cơ sở vi phạm với số tiền 541 triệu đồng; xử phạt 39 trường hợp vi phạm trật tự xây dựng với số tiền 1,08 tỷ đồng. Công tác chống ngập cũng được duy trì thông qua vận hành 3 trạm bơm.

Còn tại phường Ngọc Hà (Hà Nội), chuyển đổi số tập trung giải quyết những yêu cầu trong đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành và nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Đảng ủy phường đã ban hành Chương trình số 10-CTr/ĐU ngày 22-11-2025 về đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong 9 tháng năm 2026, phường hoàn thành 92/92 tiêu chí trên hệ thống theo dõi. Trung tâm Quản lý, điều hành thông minh (IOC) được triển khai với 92 tài khoản thuộc các trục Đảng ủy, HĐND, UBND và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Trên hệ thống theo dõi nhiệm vụ của thành phố, phường Ngọc Hà đã hoàn thành 32/34 nhiệm vụ. UBND phường tiếp nhận 259 nhiệm vụ, trong đó hoàn thành 206 nhiệm vụ, 53 nhiệm vụ còn lại đang được giải quyết trong hạn.

Đoàn viên thanh niên phường Ngọc Hà hướng dẫn người cao tuổi tiếp cận công nghệ thông tin. Ảnh: Duy Khánh

Cùng với đổi mới phương thức điều hành, phường Ngọc Hà chú trọng cải cách thủ tục hành chính để phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn. Riêng quý III-2026, phường tiếp nhận 7.234 hồ sơ, giải quyết 7.091 hồ sơ; trong đó 7.058 hồ sơ được giải quyết trước và đúng hạn. Địa phương đã thực hiện tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính đối với 415/417 thủ tục, đạt 99,52%.

Đáng chú ý, Điểm hỗ trợ dịch vụ công số tại phường được bố trí 7 quầy tiếp nhận và trả kết quả; đồng thời duy trì tổ ứng cứu công nghệ và nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính, trung bình hỗ trợ khoảng 100 lượt công dân mỗi ngày. Phường cũng triển khai mô hình “Một lần kê khai - Hiệu quả nhiều lần”, cải tiến quy trình cấp đổi, cấp lại giấy xác nhận khuyết tật; phối hợp hỗ trợ thực hiện chứng thực chữ ký đối với giấy ủy quyền nhận lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội tại nhà cho những trường hợp người già yếu, khó khăn trong việc đi lại.

Theo Phó Chủ tịch UBND phường Ngọc Hà Nguyễn Văn Hưng, cải cách hành chính luôn được phường xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, gắn với yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ nhân dân. Trong quý III-2026, 100% ý kiến đánh giá của người dân trên hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính ở mức “Rất hài lòng”.

Đưa công nghệ số vào hỗ trợ người dân, doanh nghiệp

Nếu tại các phường Việt Hưng và Ngọc Hà chuyển đổi số hỗ trợ chính quyền nhận diện, xử lý những bất cập trong quản lý địa bàn thì ở xã Đại Xuyên (Hà Nội), quá trình này còn được mở rộng sâu hơn vào đời sống cộng đồng. Những mô hình cụ thể đang giúp người dân, doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, dịch vụ công và các tiện ích số ngay tại nơi sinh sống, hoạt động.

Xã Đại Xuyên đẩy mạnh livestream quảng bá sản phẩm OCOP. Ảnh: TN

Với mô hình “Nhà văn hóa số”, 100% nhà văn hóa thôn trên địa bàn xã đã được lắp đặt mạng internet không dây; đồng thời niêm yết mã QR để người dân tra cứu thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến và thông tin tuyên truyền. Cùng với đó, “Không gian thanh niên số” được triển khai thông qua các đội hình chuyển đổi số thanh niên tại khu dân cư. Hơn 400 đoàn viên đã tham gia tuyên truyền, hướng dẫn người dân đăng nhập VNeID, chuẩn bị hồ sơ, nhận hồ sơ qua bưu cục, thanh toán trực tuyến... Qua đó góp phần giảm áp lực tại Trung tâm Phục vụ hành chính công, giúp người dân tiết kiệm thời gian khi thực hiện thủ tục hành chính.

Trong sản xuất, kinh doanh, chuyển đổi số được gắn với quảng bá sản phẩm và phương thức giao dịch. Trong Chiến dịch 100 ngày chuyển đổi số, xã tổ chức livestream quảng bá sản phẩm OCOP và sản phẩm địa phương; phối hợp với cơ quan thuế hướng dẫn chính sách thuế mới, cài đặt eTax Mobile và thanh toán không dùng tiền mặt cho hộ kinh doanh. Qua rà soát, toàn xã có 2.172 hộ kinh doanh và 336 doanh nghiệp; 130 doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã được hỗ trợ chuyển đổi số.

Cùng với những mô hình hỗ trợ người dân, xã đã lắp đặt 294 camera giám sát an ninh bằng nguồn xã hội hóa, với kinh phí hơn 1,2 tỷ đồng trên các tuyến đường chính. Hệ thống internet cáp quang tới trung tâm xã đạt 100%; tỷ lệ hộ gia đình có đường internet cáp quang băng thông rộng đạt trên 100%...

Từ những cách làm tại cơ sở có thể thấy, chuyển đổi số đang được cụ thể hóa bằng việc giải quyết những vấn đề thiết thực của từng địa bàn. Hiệu quả của quá trình này không chỉ nằm ở số lượng nền tảng được triển khai hay quy trình được số hóa mà quan trọng hơn là những chuyển biến trong chất lượng giải quyết công việc cũng như sự thuận tiện, hài lòng của người dân. Khi công nghệ thông tin thực sự giải quyết được những vấn đề đang đặt ra tại địa bàn, chuyển đổi số sẽ trở thành công cụ thiết thực để chính quyền cơ sở nâng cao hiệu quả quản lý, tháo gỡ điểm nghẽn và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.