Chuyển đổi số ngành Thuế: Khai thuế bằng AI, xác thực bằng sinh trắc học

Xây dựng nền quản lý thuế dựa trên dữ liệu và AI

Xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, ngành Thuế đang từng bước chuyển từ mô hình quản lý truyền thống sang quản trị thông minh dựa trên dữ liệu và công nghệ số.

Theo Ban Công nghệ, chuyển đổi số và tự động hóa, Cục Thuế, việc triển khai Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030 và Nghị quyết 57-NQ/TW về chuyển đổi số quốc gia đã tạo nền tảng để ngành Thuế hình thành hệ sinh thái dữ liệu tập trung, liên thông với các bộ, ngành và địa phương.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành Thuế tập trung vào ba trụ cột lớn gồm xây dựng hệ thống dữ liệu lớn tập trung; kết nối, chia sẻ dữ liệu liên ngành thông qua API mở; và triển khai hệ thống Quản trị quan hệ tuân thủ (CRM), chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “đồng hành và phục vụ” người nộp thuế.

Những năm gần đây, hàng loạt nền tảng số đã được triển khai đồng bộ như hệ thống khai thuế điện tử, nộp thuế điện tử, eTax Mobile hay hóa đơn điện tử. Hết quý 1 năm 2026, Tỷ lệ kê khai thuế điện tử đối với doanh nghiệp đạt 99,4%, nộp thuế điện tử đạt 98,8%. Đối với hộ kinh doanh, tỷ lệ khai thuế điện tử đạt 16%, nộp thuế điện tử đạt 36%.

(Ảnh minh họa)

Lĩnh vực thương mại điện tử và kinh tế số tiếp tục tăng trưởng với tổng thu đạt 85.600 tỷ đồng, tăng 12% so với cùng kỳ. Trong đó, thu từ 225 nhà cung cấp nước ngoài với số tiền đã kê khai, nộp là 7.820 tỷ đồng, tăng 159% cùng kỳ (trong đó bao gồm 865 tỷ đồng thu từ nghĩa vụ kê khai, khấu trừ thay cho hộ, cá nhân kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử, nền tảng số nước ngoài). Thu từ Cổng Thông tin điện tử cho hộ, cá nhân kinh doanh là 198 nghìn hộ, cá nhân kinh doanh với số tiền thuế đã nộp gần 263 tỷ đồng.

Số thu từ doanh nghiệp do Chi cục Thuế thương mại điện tử quản lý là 7.170 tỷ đồng, đạt 23,1% dự toán. Thu từ tổ chức có hoạt động kinh doanh thương mại điện tử là 102 nghìn người nộp thuế với số thuế đã nộp đạt 69.200 tỷ đồng. Thu từ kê khai thay, nộp thuế thay theo Nghị định số 117/2025 với 78 tổ chức, số thuế đã nộp gần 2.005 tỷ đồng

Công tác triển khai hóa đơn điện tử đạt nhiều kết quả tích cực với 2,4 tỷ hóa đơn được xử lý trong quý I; lũy kế toàn hệ thống đạt 23,3 tỷ hóa đơn. Số cơ sở kinh doanh sử dụng HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền tăng mạnh, đạt gần 90 nghìn cơ sở. Bên cạnh đó, cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được đẩy mạnh với số thủ tục giảm từ 235 xuống còn 144, tương đương giảm khoảng 39%.

Theo Phó cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh, chuyển đổi số là hành trình dài nhưng mang lại cơ hội lớn để thay đổi toàn diện phương thức quản lý thuế. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, giảm chi phí tuân thủ và tăng tính minh bạch của môi trường kinh doanh.

AI hỗ trợ khai thuế, sinh trắc học ngăn chặn gian lận

Một trong những điểm nổi bật trong lộ trình chuyển đổi số của ngành Thuế là việc ứng dụng AI hỗ trợ kê khai thuế bằng ngôn ngữ tự nhiên trên nền tảng eTax Mobile.

Theo đó, người nộp thuế, đặc biệt là hộ kinh doanh, chỉ cần trả lời các câu hỏi đơn giản của trợ lý ảo thay vì phải tự điền biểu mẫu phức tạp. Hệ thống AI sẽ tự động xác định địa điểm kinh doanh, tính toán nghĩa vụ thuế và lập tờ khai điện tử hoàn chỉnh.

Ngành Thuế thực hiện khai thuế bằng AI và sinh trắc học trong đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử.

Toàn bộ quy trình kê khai chỉ mất khoảng 1 - 2 phút. Trong tương lai, khi dữ liệu hóa đơn điện tử được kết nối đồng bộ, nhiều khâu nhập liệu sẽ tiếp tục được tự động hóa, hướng tới mô hình “khai thuế gần như không chạm”.

Từ tháng 10/2025, ứng dụng eTax Mobile cũng đã bổ sung Chatbot AI hỗ trợ tra cứu thông tin về thu nhập, người phụ thuộc, nợ thuế hay tình trạng tạm hoãn xuất cảnh do nghĩa vụ thuế.

Song song với việc tạo thuận lợi cho người nộp thuế, ngành Thuế cũng tăng cường các giải pháp bảo mật nhằm ngăn chặn hành vi giả mạo doanh nghiệp, mua bán hóa đơn trái phép.

Theo Trưởng ban Công nghệ, chuyển đổi số và tự động hóa Phạm Quang Toàn, cơ quan thuế sẽ triển khai xác thực sinh trắc học khi đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử trên eTax Mobile.

Khi doanh nghiệp đăng ký mới hoặc thay đổi thông tin người đại diện pháp luật, hệ thống sẽ yêu cầu xác thực khuôn mặt và đối chiếu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Nếu dữ liệu không trùng khớp, hồ sơ sẽ bị từ chối.

Giải pháp này được kỳ vọng sẽ hạn chế tình trạng sử dụng giấy tờ giả để thành lập doanh nghiệp “ma”, mua bán hóa đơn hoặc lợi dụng thông tin cá nhân bị lộ lọt để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Theo định hướng đến năm 2030, ngành Thuế sẽ tiếp tục xây dựng Trung tâm dữ liệu lớn (Big Data Center), ứng dụng AI và Machine Learning trong phân tích giao dịch, phát hiện gian lận, chấm điểm rủi ro và hỗ trợ ra quyết định quản lý.

Việc kết hợp dữ liệu lớn, AI và sinh trắc học được đánh giá sẽ tạo nền tảng cho hệ sinh thái thuế số hiện đại, minh bạch, góp phần thúc đẩy môi trường kinh doanh lành mạnh và phát triển kinh tế số bền vững.