Chuyển đổi số phải đi vào thực chất, tránh đầu tư phân tán, trùng lặp

Đây là những vấn đề trọng tâm được đặt ra tại Diễn đàn Chuyển đổi số quốc gia năm 2026, diễn ra chiều 9-10 tại Trung tâm Triển lãm quốc gia Việt Nam. Sự kiện diễn ra trong khuôn khổ hoạt động chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia.

Phiên tọa đàm về Chính phủ số và dịch vụ công thế hệ mới tại diễn đàn. Ảnh: MST

Tại diễn đàn, ông Trần Duy Ninh, Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ KH-CN) cho rằng, để tạo ra thay đổi thực chất trong hoạt động của cơ quan nhà nước cũng như đời sống người dân và doanh nghiệp, cần đi thẳng vào những bài toán còn mở của chuyển đổi số.

Theo ông Trần Duy Ninh, bài toán đầu tiên là dữ liệu. Thời gian qua, một khối lượng lớn dữ liệu đã được hình thành thông qua các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu trọng yếu và chuyên ngành. Tuy nhiên, điều người dân cần được hưởng là nguyên tắc chỉ khai báo một lần, dữ liệu được sử dụng lại và dịch vụ công được cung cấp chủ động.

Ông Trần Duy Ninh phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: MST

Bên cạnh đó là yêu cầu nâng cao hiệu quả đầu tư, quản lý chất lượng và đo lường hiệu quả của các hệ thống số, tránh đầu tư phân tán, trùng lặp. Chuyển đổi số cũng phải bảo đảm sự thống nhất trong quản trị quốc gia nhưng đồng thời dành không gian cho địa phương chủ động, sáng tạo theo điều kiện và đặc thù riêng.

Đối với trí tuệ nhân tạo (AI), theo ông Trần Duy Ninh, cần khuyến khích ứng dụng AI trong quản trị và dịch vụ công thế hệ mới, song phải có tiêu chuẩn an toàn, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, trách nhiệm rõ ràng và bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân.

Trình bày báo cáo trung tâm về “Hành lang pháp lý cho chuyển đổi số - Điểm mới của Nghị định số 224/2026/NĐ-CP”, ông Lê Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia cho rằng, những quy định mới đang tạo nền tảng để chuyển đổi số đi vào thực chất hơn, từ cách xây dựng chiến lược, tổ chức hệ thống số đến cung cấp dịch vụ công và đầu tư cho chuyển đổi số. Theo đó, dữ liệu đã có sẽ được khai thác, tái sử dụng để giảm giấy tờ, hạn chế yêu cầu người dân khai báo lại thông tin và từng bước hình thành các dịch vụ công chủ động. Cùng với đó, các cơ chế mới về thử nghiệm, đặt hàng bài toán lớn, đầu tư, mua sắm và thuê dịch vụ chuyển đổi số được kỳ vọng tháo gỡ những vướng mắc lâu nay trong quá trình triển khai.

Ông Lê Anh Tuấn trình bày báo cáo trung tâm tại diễn đàn. Ảnh: MST

Khi hành lang pháp lý tạo không gian cho những cách làm mới, thì tiếp theo là việc đưa công nghệ sẽ vào giải quyết các bài toán thực tiễn. Theo ông Phạm Đắc Bảo, Giám đốc VNPT UAV Lab, kinh tế tầm thấp không chỉ được hiểu là hoạt động của các thiết bị bay không người lái, mà là một hệ sinh thái gồm phương tiện bay, hạ tầng kết nối, dữ liệu, nền tảng AI và các dịch vụ ứng dụng. Khi các thành phần này được kết nối, một chuyến bay có thể tạo ra nhiều lớp dữ liệu để cùng lúc phục vụ nhiều bài toán, từ phát hiện sớm cháy, mất rừng, giám sát biến động tài nguyên đến theo dõi mùa vụ, hạ tầng giao thông và tài sản công.

Ông Phạm Đắc Bảo phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: MST

Cách tiếp cận được VNPT đề xuất cũng cho thấy yêu cầu chuyển từ đầu tư các hệ thống riêng lẻ sang nền tảng và cơ sở dữ liệu dùng chung. Thay vì mỗi ngành đầu tư một thiết bị, một hệ thống và một nguồn dữ liệu riêng, dữ liệu thu thập có thể được tái sử dụng cho nhiều lĩnh vực. Đây cũng là cách để nâng cao hiệu quả đầu tư, tăng khả năng liên thông và hạn chế tình trạng đầu tư trùng lặp trong quá trình chuyển đổi số quốc gia.

VNPT giới thiệu các giải pháp ứng dụng UAV, AI và dữ liệu dùng chung trong quản lý tài nguyên, môi trường, hạ tầng và phát triển nông nghiệp số tại diễn đàn. Ảnh: MST