Chuyển đổi số - sức mạnh của Quốc hội hiện đại, minh bạch, hiệu quả

Giảm giấy tờ, tăng chất lượng

Phát biểu tại Kỳ họp thứ 10, cũng là kỳ họp cuối cùng của nhiệm kỳ QH khóa XV, Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Nguyễn Anh Trí (Đoàn TP Hà Nội) vui mừng trước những “thành công chắc chắn” của QH, đưa tới những kết quả rất tích cực cho đất nước. Đại biểu nhấn mạnh, QH khóa XV là một nhiệm kỳ đặc biệt, diễn ra trong bối cảnh đất nước đối mặt với nhiều biến động chưa từng có tiền lệ nhưng QH đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, để lại nhiều dấu ấn sâu sắc trong hoạt động lập pháp, giám sát và đổi mới phương thức làm việc.

Đặc biệt, qua 2 nhiệm kỳ hoạt động tại nghị trường, hơn ai hết, Đại biểu Nguyễn Anh Trí nhận thấy rõ những kết quả tích cực mà việc ứng dụng CNTT và chuyển đổi số mang lại trong hoạt động của QH, nhất là ở nhiệm kỳ khóa XV. Nếu như ở đầu nhiệm kỳ khóa XIV, QH đã đưa vào sử dụng hạ tầng CNTT, ứng dụng “QH 1.0”, cung cấp cho các ĐBQH công cụ hiện đại trên máy tính bảng, khởi đầu cho các kỳ họp QH “không giấy tờ”, thì đến nay, các ứng dụng đã được cập nhật, hiện đại hóa hơn rất nhiều.

Từ ngày 11/6/2025, trên cơ sở những kết quả đạt được của nhiệm kỳ trước về xây dựng QH điện tử, QH đã đưa vào thử nghiệm ứng dụng “QH 2.0” với nhiều cải tiến. ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn TP Hải Phòng), đại biểu chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường của QH (KH,CN&MT) chỉ ra, một trong những vấn đề mà các ĐBQH thường thiếu là thời gian và cơ sở dữ liệu. “Hiện, toàn bộ ĐBQH hoạt động chuyên trách như chúng tôi chỉ hơn 100 người, trong khi khối lượng công việc của một kỳ họp lên tới 53, 54 luật và nghị quyết. Nếu không có chuyển đổi số, không áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cũng như khoa học công nghệ thì các ĐBQH khó có thể đưa ra những đánh giá một cách tốt nhất”, ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn dẫn chứng.

Trong bối cảnh đó, việc QH đi tiên phong trong ứng dụng AI; sử dụng ứng dụng “QH 2.0” chính là những giải pháp quan trọng để mỗi ĐBQH có thể xử lý công việc mọi lúc, mọi nơi, nhanh chóng và hiệu quả. Chính thức áp dụng từ Kỳ họp thứ 10, ứng dụng “QH 2.0” bổ sung nhiều tiện ích mới như trợ lý ảo, góp ý trực tuyến, văn bản chất vấn và thư viện cá nhân, qua đó hỗ trợ tích cực cho hoạt động của các ĐBQH. Theo một thống kê của Văn phòng QH, với việc đưa vào sử dụng ứng dụng “QH 2.0”, mỗi Kỳ họp QH sẽ tiết kiệm khoảng 20 tấn giấy in, giảm chi phí và tăng hiệu quả công việc.

Hiện, ứng dụng “QH 2.0” cũng đã được mở rộng sử dụng tại HĐND cấp tỉnh, TP trong cả nước. Cùng với đó, QH cũng đã triển khai hệ thống phần mềm gỡ băng ghi âm; Hệ thống phòng họp không giấy tờ (Q-Cabinet); Nền tảng trao đổi thông tin nội bộ (Q-chat)…

Phát biểu tại một phiên thảo luận ở tổ của QH tại Kỳ họp thứ 10, Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn khẳng định, QH phải ứng dụng khoa học công nghệ, ứng dụng AI thì công việc mới trôi chảy. “Nếu không chuyển đổi số, số hóa, ứng dụng AI thì dù nhiều người bao nhiêu cũng không đủ. Tại Kỳ họp thứ 9, QH đã thông qua 34 luật, chiếm 52,3% tổng số luật được ban hành tính từ đầu nhiệm kỳ; thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp… Nếu không chuyển đổi thì không thể nào thực hiện được khối lượng công việc nhiều như vậy”, Chủ tịch QH nhấn mạnh.

Định hình một QH hiện đại, minh bạch, gần dân

Việc chuyển đổi số, đẩy mạnh ứng dụng CNTT đã góp phần không nhỏ đưa đến điểm sáng là hoạt động lập pháp trong nhiệm kỳ này. Sau 19 kỳ họp, bao gồm 9 kỳ họp bất thường (không thường lệ) và 10 kỳ họp thường lệ, QH khóa XV hoàn thành hơn 205 nhiệm vụ, vượt 33% so với định hướng ban đầu. Hoạt động của Quốc hội vừa đáp ứng kịp thời yêu cầu thực tiễn, vừa kiến tạo khuôn khổ pháp lý cho giai đoạn mới.

Các ĐBQH tại Kỳ họp thứ 10, QH khóa XV. (Ảnh trong bài: quochoi.vn)

“QH khóa XV là QH năng động, linh hoạt, thích ứng với yêu cầu của Đảng, Nhà nước trong bối cảnh mới. Trong đại dịch Covid-19, QH khóa XV đã linh hoạt chuyển từ trực tiếp sang trực tuyến, sau đó kết hợp trực tuyến, trực tiếp và thực hiện việc chuyển đổi số, QH điện tử, QH số một cách nhanh nhất và hiệu quả”, ĐBQH Trần Hoàng Ngân nhấn mạnh tại Kỳ họp thứ 10.

Phát huy những kết quả đã đạt được, vào tháng 9/2025, QH đã ra mắt nền tảng học trực tuyến “Bình dân học vụ số - QH số”. Tại Hội nghị chuyên đề “Bình dân học vụ số - QH số: Khung kiến thức, kỹ năng số cho QH hiện đại” với khoảng 1.100 đại biểu tham dự trực tiếp, gần 10.000 đại biểu dự trực tuyến, chính thức khai trương nền tảng “Bình dân học vụ số - QH số”, những người đứng đầu các cơ quan trong hệ thống QH đã ký cam kết thực hiện Kế hoạch số 39-KH/ĐUQH về triển khai phong trào “Bình dân học vụ số - QH số” trong các Đảng bộ trực thuộc và các cơ quan tham mưu giúp việc của Đảng ủy QH, xác lập dấu mốc khẳng định quyết tâm chuyển đổi số của QH.

Ngày 19/12/2025, Thường trực Ủy ban KH,CN&MT đã bàn giao Bộ tài liệu - học liệu đa phương tiện, phục vụ công tác đào tạo phong trào “Bình dân học vụ số - QH số” cho Văn phòng QH để đưa vào vận hành nền tảng học trực tuyến “Bình dân học vụ số - QH số” theo Kế hoạch số 39 của Đảng ủy QH. Sự kiện đánh dấu thành công bước đầu của phong trào QH số, lan tỏa “tinh thần số” đến từng cơ quan của QH, từng ĐBQH và Văn phòng QH. Là người theo sát và tâm huyết với nền tảng này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban KH,CN&MT của QH Trần Văn Khải cho biết, đây sẽ là nền tảng cốt lõi cho phong trào “Bình dân học vụ số - QH số”, tiến tới xây dựng ngôi trường số và văn hóa học tập số suốt đời của QH.

Theo các ĐBQH, không chỉ giúp nâng cao hiệu quả và tốc độ xử lý công việc của QH, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, tăng tính thích ứng của QH trước những tình huống như thiên tai, dịch bệnh, hoạt động chuyển đổi số cũng giúp tăng cường tính công khai, minh bạch và gắn kết QH với người dân. Qua đó, QH trở nên gần dân hơn, lắng nghe được nhiều ý kiến đa chiều của Nhân dân để phản ánh vào chính sách.

Song song với việc đẩy mạnh thực hiện chuyển đổi số trong hoạt động, với chức năng lập pháp, để “thể chế đi trước mở đường”, QH đã tích cực xây dựng khung thể chế vững chắc để thúc đẩy hoạt động chuyển đổi số quốc gia. Thông tin tại Diễn đàn quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số lần thứ 3 với chủ đề “Phát triển kinh tế số, xã hội số toàn diện, bao trùm - Đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026 - 2030” diễn ra cuối tháng 12/2025 cho thấy, giai đoạn 2021 - 2025, QH đã thông qua nhiều luật, nghị quyết quan trọng liên quan đến phát triển kinh tế số, xã hội số như Luật Giao dịch điện tử, Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Dữ liệu, Luật Trí tuệ nhân tạo... Đây chính là tiền đề quan trọng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong những năm tới.

Báo cáo tổng kết nhiệm kỳ QH khóa XV đã khẳng định một trong những dấu ấn của nhiệm kỳ là “Tích cực triển khai ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đẩy mạnh ứng dụng AI, chuyển đổi số, xây dựng hạ tầng số, phát triển các nền tảng, hệ thống chuyên biệt, bước đầu góp phần hiện đại hóa và nâng cao hiệu quả hoạt động của QH”. “Chuyển đổi số mở ra khả năng cải thiện chất lượng quyết sách. Các công nghệ mới như AI, dữ liệu lớn… đang dần được ứng dụng để hỗ trợ ĐBQH phân tích khối lượng thông tin khổng lồ, từ đó đưa ra quyết định chính xác, có cơ sở khoa học hơn. QH cũng đang hướng tới xây dựng Kiến trúc tổng thể QH số, một hệ thống tích hợp toàn diện các quy trình, dữ liệu, từ biểu quyết điện tử đến hệ thống giám sát trực tuyến, tạo nên một QH “điện tử” hiện đại, đồng bộ”, Phó Chủ nhiệm Ủy ban KH,CN&MT Trần Văn Khải cho hay.

“Tôi nhớ ở khóa XIV, sau mỗi kỳ họp là mang về cả thùng tài liệu để lưu trữ. Còn bây giờ, nhờ chuyển đổi số, mọi thứ đã được số hóa, tiện lợi và khoa học hơn rất nhiều. Việc QH chủ động tiên phong trong ứng dụng công nghệ số là hướng đi đúng đắn và cần tiếp tục đẩy mạnh trong thời gian tới. Nếu hoàn thiện hơn nữa, chuyển đổi số sẽ giúp hoạt động nghị trường ngày càng hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn”, ĐBQH Nguyễn Anh Trí.

Minh Ngọc