Chuyển đổi số tại Bảo tàng Cổ vật Mũi Né góp phần phát huy giá trị di sản

Từng bước đáp ứng nhu cầu trên không gian số

Bảo tàng cổ vật Mũi Né được chính thức thành lập vào năm 2023, đây là bảo tàng tư nhân do ông Nguyễn Ngọc Ẩn - một nhà sưu tầm cổ vật trực tiếp điều hành.

Trên khuôn viên rộng hơn 2.500m2, bảo tàng đang trưng bày 20.000 hiện vật theo 6 chuyên đề cùng hơn 30.000 hiện vật đang lưu giữ trong kho. Tuy nhiên, mới chỉ có hơn 50 hiện vật được số hóa giúp công chúng tiếp cận hiện vật rộng rãi hơn, đáp ứng nhu cầu nghiên cứu và du lịch thông minh.

Khách tham quan trải nghiệm bảo tàng

Các hiện vật đang lưu giữ và trưng bày tại đây có niên đại kéo dài từ 1.500 năm trước Công nguyên cho đến trước năm 1975 và được sắp xếp theo 6 chuyên đề: từ gốm sứ, tranh tượng, trang phục Hoàng tộc Chăm, đến đàn đá cổ, bia mộ,… Mỗi hiện vật là một câu chuyện lịch sử, văn hóa và khảo cổ đầy giá trị.

Ông Ức Viết Vòng, ngụ xã Bắc Bình, tỉnh Lâm Đồng cho biết, đến tham quan bảo tàng này ông cảm thấy rất là vui và khâm phục chủ nhân của bảo tàng vì đã sưu tập rất nhiều hiện vật.

"Ở đây ông cũng đã thực hiện công tác chuyển đổi số để giúp cho người tham quan, đặc biệt là các thế hệ học sinh, sinh viên, các nhà nghiên cứu dễ khai thác thông tin, dễ đọc, dễ hiểu. Qua đó tác động đến thế hệ trẻ trong công tác gìn giữ, phát huy giá trị di sản văn hóa của Việt Nam của tỉnh Lâm Đồng. Và thông qua đây cũng góp phần thu hút nhiều lượt khách đến với khu vực Mũi Né, tỉnh Lâm Đồng" - ông Vòng nói.

Học sinh đang tìm hiểu Bảo tàng Cổ vật Mũi Né trên mạng

Ông Nguyễn Ngọc Ẩn, người sáng lập Bảo tàng cổ vật Mũi Né cho biết, để có thể đáp ứng nhu cầu của nhiều nhà nghiên cứu, học sinh, sinh viên, du khách, bảo tàng cần số hóa hiện vật, chuyển thành trình chiếu 3D. Do nhu cầu khách đến tham quan rất là đông trong khi không gian bảo tàng có hạn, nên chỉ số hóa các hiện vật mới truyền tải hết. Bảo tàng đang phối hợp một số đơn vị để triển khai thực hiện.

"Bước đầu chúng tôi đã có bảo tàng số và cũng có hơn 50 hiện vật được số hóa, sắp tới đây có công nghệ AI (trí tuệ nhân tạo) nữa, rồi Chat GPT thì tôi nghĩ việc số hóa cũng sẽ đơn giản hơn, rồi sẽ thêm được tiếng Anh, tiếng Nga thì sẽ rất là thú vị và cũng rất là hiện đại để cho mọi người đến tham quan" - ông Ản cho biết thêm.

Cần sự đồng hành

Từ khi chính thức hoạt động đến nay, Bảo tàng Cổ vật Mũi Né đã đón hàng trăm ngàn lượt khách trong và ngoài nước đến tham quan. Điều đáng nói là bảo tàng không thu phí tham quan và thường xuyên phối hợp với các đơn vị giáo dục đến đây học tập, nghiên cứu.

Du khách nước ngoài tham quan bảo tàng

Bên cạnh đó, với niềm đam mê cũng như mong muốn cổ vật được lưu giữ tốt hơn, ông Nguyễn Ngọc Ẩn đã tặng hơn 2.000 hiện vật gốc có giá trị về lịch sử, văn hóa, khảo cổ học, dân tộc học cho Trung tâm Trưng bày văn hóa Chăm, Bảo tàng tỉnh Bình Thuận cũ - nay là Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng. Ông cũng tặng cho các bảo tàng khác trong cả nước tổng cộng trên 5.000 ngàn hiện vật.

Bà Lư Thái Tuyên, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng cho biết, với xu hướng du lịch chuyển dịch từ nghỉ dưỡng sang trải nghiệm văn hóa, bảo tàng đang trở thành điểm nhấn đặc biệt. Không chỉ dừng lại ở trưng bày truyền thống, việc số hóa cổ vật mở ra khả năng tiếp cận rộng rãi, đặc biệt với giới trẻ và các nhà nghiên cứu.

"Bảo tàng của ông Nguyễn Ngọc Ẩn cũng là một trong những bảo tàng ngoài công lập triển khai rất tốt đối với công tác số hóa bảo tàng, đặc biệt là việc xây dựng bảo tàng 3D. Đây là việc ứng dụng công nghệ vào công tác bảo tàng, một phần nó sẽ lưu giữ tốt đối với di sản, bảo vệ cái thọ cho hiện vật, đưa di sản đến gần hơn với công chúng. Việc ứng dụng này được xem là một trong những hoạt động tất yếu của bảo tàng hiện nay" - bà Tuyên nói.

Ông Nguyễn Ngọc Ẩn (đứng bên trái) tại Trung tâm Trưng bày văn hóa Chăm

Ông Nguyễn Ngọc Ẩn mong muốn trong chuyển đổi số, bảo tàng được Nhà nước hỗ trợ phần nào, để có thể thực hiện nhanh hơn, tốt hơn.

"Tôi mong muốn rằng tất cả các bảo tàng, kể cả bảo tàng ngoài công lập, bảo tàng công lập được Nhà nước quan tâm đầu tư hơn nữa để năm 2026, 2027 có thể số hóa được toàn bộ cổ vật và có bảo tàng công nghệ số trên toàn quốc. Có như vậy mới sánh ngang với các bảo tàng của các quốc gia khác trên thế giới, góp phần phát triển du lịch của tỉnh Lâm Đồng" - ông Ẩn bộc bạch.

Nằm giữa làng chài Mũi Né, tỉnh Lâm Đồng, Bảo tàng Cổ vật Mũi Né là điểm nhấn về văn hóa đặc thù, nơi kể câu chuyện lịch sử ngàn năm của vùng đất cực Nam Trung Bộ với nhiều nền văn hóa khác nhau thông qua các hiện vật đang được lưu giữ và trưng bày tại bảo tàng cũng như trên không gian số.

Đoàn Sĩ/VOV-TP.HCM