Chuyển đổi số thực chất trong phương thức làm việc, nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì cuộc làm việc. Ảnh: P. THẮNG

Sáng 13/5, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì cuộc làm việc của lãnh đạo Quốc hội với Ban Chỉ đạo của Quốc hội về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Ban Chỉ đạo chuyển đổi số của Quốc hội.

Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Bùi Quốc Dũng tham dự cuộc làm việc.

Đánh giá tổng thể việc thực hiện Nghị quyết 57

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, cuộc làm việc với hai Ban Chỉ đạo nhằm rà soát, đánh giá việc triển khai Nghị quyết số 57 -NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và công tác chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong các cơ quan của Quốc hội, Văn phòng Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và các cơ quan liên quan.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, thời gian qua, lãnh đạo Quốc hội rất quan tâm đến công tác chuyển đổi số, số hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động của Quốc hội. Từ tháng 9/2024, lãnh đạo Quốc hội quyết định lựa chọn Tập đoàn Viettel tham gia xây dựng Quốc hội số. Đến nay, các cơ quan chuyên môn, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cùng Tập đoàn Viettel đã nỗ lực, trách nhiệm trong quá trình triển khai.

Những kết quả bước đầu cho thấy hiệu quả tích cực, được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ghi nhận, đánh giá cao. Đáng chú ý, Quốc hội chưa đầu tư quá lớn về kinh phí nhưng bước đầu đã tạo ra một số sản phẩm có giá trị trên cơ sở hạ tầng của Viettel, các chương trình phần mềm và sự vào cuộc của các cơ quan liên quan.

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Bùi Quốc Dũng và các đại biểu tham dự cuộc làm việc. Ảnh: P. THẮNG

Trong năm 2025, Quốc hội cũng đã phát động phong trào “Bình dân học vụ số”, với tài liệu kỹ năng số cơ bản do Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường chủ trì biên soạn. Phong trào đã được triển khai trong các cơ quan của Quốc hội và Kiểm toán nhà nước, góp phần phổ cập kỹ năng số, nâng cao năng lực chuyển đổi số cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Nhấn mạnh chuyển đổi số phải đi vào thực chất, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ: "Chuyển đổi số không chỉ là phần mềm, hệ thống hay nền tảng công nghệ mà quan trọng hơn, chuyển đổi số phải tạo ra thay đổi thực chất trong phương thức làm việc, nâng cao chất lượng tham mưu, chất lượng hoạt động của Quốc hội. Chuyển đổi số không chỉ là khẩu hiệu, mà phải đi vào công việc hằng ngày, đem lại hiệu quả cụ thể".

Bên cạnh những kết quả tích cực, Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý còn nhiều vấn đề cần thẳng thắn nhìn nhận như một số nhiệm vụ, dự án còn chậm; tình trạng xử lý văn bản giấy song song với xử lý trên môi trường số vẫn còn tồn tại; dữ liệu còn phân tán, chưa thống nhất; thủ tục đầu tư, thuê dịch vụ công nghệ thông tin còn chậm.

Vì vậy, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu tập trung đánh giá tổng thể việc thực hiện Nghị quyết 57 trong thời gian qua; làm rõ những kết quả nổi bật, những đóng góp trong hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn; tiến độ thực hiện các kế hoạch của Đảng ủy Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội…

Dữ liệu phải coi là tài sản chiến lược của Quốc hội

Tại cuộc làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Trần Văn Khải - đại diện Thường trực Ban Chỉ đạo của Quốc hội về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã trình bày báo cáo về tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW; Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Mạnh Hùng cũng đã báo cáo về công tác chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) tại các cơ quan của Quốc hội năm 2025, 4 tháng đầu năm 2026.

Qua các báo cáo, tại cuộc làm việc, các đại biểu nhấn mạnh một trong những kết quả nổi bật nhất là Quốc hội đã hình thành được chuỗi văn bản, chuỗi luật nền cho đột phá khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Mở đầu là Nghị quyết số 193 ngày 19/2/2025 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, sau đó là các đạo luật có ý nghĩa cấu trúc lại hành lang pháp lý của kinh tế số và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, như: Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật Chuyển đổi số, Luật Trí tuệ nhân tạo…

Quang cảnh cuộc làm việc. Ảnh: P. THẮNG

Đây chính là bước chuyển từ khuyến khích chung sang thiết kế luật chơi mới cho dữ liệu, cho AI, cho công nghệ chiến lược, tài sản số, đầu tư mạo hiểm, quyền tài sản trí tuệ và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.

Kết luận cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn giao Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến chỉ đạo hợp nhất 2 Ban Chỉ đạo, đề xuất để Ủy ban Thường vụ Quốc hội phê duyệt Danh sách thành viên; sửa đổi, thay thế các Nghị quyết có liên quan.

Sau khi kiện toàn, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ban Chỉ đạo khẩn trương chỉ đạo, đôn đốc, giám sát, kiểm tra việc thực hiện các nhiệm vụ. Đặc biệt, Ban Chỉ đạo phải sát sao công việc, không để chậm, muộn.

“Nếu để các công việc chậm, muộn thì phải xác định rõ trách nhiệm thuộc về đơn vị nào, đồng chí nào để có giải pháp thay thế. Cương quyết thực hiện chủ trương “ai không tham gia, không đáp ứng được yêu cầu thì phải đứng sang một bên” trong quá trình triển khai các nhiệm vụ của Nghị quyết số 57 cũng như công tác chuyển đổi số của Quốc hội" - Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội lưu ý, giai đoạn 2026-2027, lĩnh vực nghiên cứu, ứng dụng AI trong hoạt động của Quốc hội phải vận hành theo mô hình "kiềng ba chân": một là, người ra đề bài, nghiệp vụ; hai là, chuyên gia AI; ba là, đơn vị hạ tầng. Tích hợp AI vào 6 quy trình trọng tâm: lập pháp, giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng quốc gia, đối ngoại, công tác đại biểu, dân nguyện... ".

Chủ tịch Quốc hội cũng "đặt hàng" việc xây dựng hệ sinh thái hợp tác trong và ngoài nước, kết nối với nghị viện toàn cầu và cộng đồng AI tại Việt Nam.

Về chuyển đổi số tại Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu Văn phòng Quốc hội phải chủ động có kế hoạch khắc phục triệt để tồn tại, hạn chế; đẩy nhanh tiến độ vận hành chính thức, hoàn chỉnh thủ tục thuê dịch vụ, thanh toán đối với hệ thống, phần mềm, nền tảng số đã thử nghiệm thành công, có nghiệm thu.

"Không để tình trạng hệ thống xây dựng xong mà không có người dùng, không có dữ liệu, không hiệu quả. Đây cũng là một hình thức lãng phí" - Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ.

Trong đó, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu hoàn thiện Trung tâm dữ liệu số của Quốc hội và nâng cao chất lượng dữ liệu. "Dữ liệu phải coi là tài sản chiến lược của Quốc hội, từ đó, xây dựng và ban hành Chiến lược dữ liệu số của Quốc hội và kế hoạch số hóa kho dữ liệu lưu trữ của Quốc hội. Phải bảo đảm kết nối, chia sẻ với Trung tâm dữ liệu quốc gia và các hạ tầng kết nối dữ liệu của các cơ quan trong hệ thống chính trị" - Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh./.